Yeni yıl kararları, doğum günü hedefleri ya da "Pazartesi başlıyorum" cümlesi... Pek çok kişi hayatında değişiklik yapmak için belirli tarihleri bir başlangıç noktası olarak görüyor. Uzman Psikolog Begüm Demir'e göre bu eğilim tesadüf değil; psikolojide "Yeni Başlangıç Etkisi" olarak bilinen mekanizma, insanların değişime yönelme motivasyonunu artırabiliyor.
Uzman Psikolog Demir, "Beynimiz zamanı yalnızca kronolojik olarak değil, psikolojik olarak da bölümlere ayırıyor. Bu dönemlerde kişi geçmişteki başarısızlıklarını geride bırakıp kendisini yeni bir başlangıç yapmaya daha hazır hissedebiliyor. Eski ben ile yeni ben arasında zihinsel bir ayrım oluşması, değişim için motivasyonu artırabiliyor." dedi.
Ancak Demir, tek başına yeni bir tarihin davranış değişikliği yaratmadığını vurgulayarak, "Kalıcı değişim ancak alışkanlıkların düzenli tekrar edilmesi, uygun çevresel düzenlemeler ve sürdürülebilir davranışlarla mümkün olabilir." ifadelerini kullandı.
'DOĞRU ZAMANI BEKLEMEK ERTELEMEYE DÖNÜŞEBİLİYOR'
İnsanların çoğu zaman değişim için "Pazartesi başlayacağım" ya da "Ay başını bekleyeyim" düşüncesine kapıldığını söyleyen Begüm Demir, bunun psikolojik bir açıklaması olduğunu belirtti.
Belirli tarihlerde kişilerin hayatlarını daha fazla sorguladığını ifade eden uzman, "İnsanlar bu dönemlerde 'Nasıl bir insan olmak istiyorum?', 'Hayatım istediğim yönde mi ilerliyor?' gibi soruları daha sık soruyor. Bu öz değerlendirme değişim isteğini güçlendirebiliyor. Ancak doğru zamanı bekleme düşüncesi bazen motivasyonu artırırken bazen de ertelemeye dönüşebiliyor." diye konuştu.
'MOTİVASYONDAN ÇOK ALIŞKANLIK OLUŞTURMAK ÖNEMLİ'
Yeni yıl kararlarının önemli bir bölümünün kısa sürede terk edildiğini hatırlatan Demir, davranış değişikliğinde motivasyondan çok alışkanlık oluşturmanın belirleyici olduğunu söyledi.
"Motivasyon iniş çıkışlı bir duygudur. Bu nedenle davranışı sadece istek geldiğinde yapmak yerine günlük yaşamın doğal bir parçası hâline getirmek daha etkilidir." diyen Demir, büyük hedeflerin küçük ve ulaşılabilir adımlara bölünmesi, mükemmeliyetçilik yerine sürekliliğe odaklanılması ve küçük ilerlemelerin fark edilmesinin değişimin kalıcı olmasına katkı sağladığını ifade etti.
GERÇEKÇİ HEDEFLER BELİRLEMEK GEREKİYOR
Hedef belirlerken yapılan en yaygın hatalardan birinin değişimi sürekli ertelemek olduğunu dile getiren Demir, gerçekçi olmayan hedeflerin de başarısızlık riskini artırdığına dikkat çekti.
Demir, "Davranış değişikliği doğrusal ilerlemez. İnişler ve çıkışlar sürecin doğal bir parçasıdır. Bu nedenle hedeflerin kişinin yaşam koşullarına uygun, ölçülebilir ve davranış odaklı olması gerekir. Kalıcı değişim, tek bir büyük kararla değil; her gün atılan küçük ve sürdürülebilir adımlarla gerçekleşir." değerlendirmesinde bulundu.
