Usta İktisatçı Mahfi Eğilmez, "Değişen Koşullar Değişen Yaklaşımlar" başlıklı yazısında, ABD-İran çatışmasının piyasalarda alışılmışın dışında sonuçlar doğurduğunu değerlendirdi. Eğilmez, geçmişte savaş, doğal afet veya finansal kriz dönemlerinde yatırımcıların güvenli liman olarak altın ve değerli metallere yöneldiğini ancak son krizde bunun tersinin yaşandığını ifade etti.
Eğilmez'e göre bu durumun ilk nedeni, savaşın enerji fiyatlarını yükselteceği ve bunun da enflasyonu artıracağı beklentisi oldu. Enflasyon beklentilerindeki yükselişin faiz indirimlerine yönelik beklentileri zayıflatmasıyla yatırımcılar altın ve gümüşten çıkarak tahvil piyasalarına yöneldi.
Değerli metallerde son iki yılda yaşanan güçlü yükselişin de satış baskısını artırdığını belirten Eğilmez, yatırımcıların olası bir fiyat düzeltmesi beklentisiyle pozisyonlarını azaltmasının altın ve gümüş fiyatlarını aşağı çektiğini kaydetti.
Dolar talebi altın satışlarını artırdı
Eğilmez, altın fiyatlarındaki düşüşün ikinci nedeninin ise küresel yatırımcıların savaş ortamında varlıklarını dolara çevirme eğilimi olduğunu belirtti. Bu süreçte merkez bankalarının artan dolar talebini karşılamak amacıyla altın satmak zorunda kaldığını ifade eden Eğilmez, piyasaya ek altın arzı gelmesinin fiyatları baskıladığını dile getirdi.
Ancak her krizin aynı sonucu doğurmayacağını vurgulayan Eğilmez, bundan sonraki tüm krizlerde altından kaçış yaşanacağı şeklinde bir genelleme yapılamayacağını da sözlerine ekledi.
İrrasyonel davranışlar yaygınlaşıyor
Yazısında küresel ölçekte artan irrasyonel karar alma süreçlerine de dikkat çeken Eğilmez, geçmişte daha çok gelişmekte olan ülkelerde görülen irrasyonel politikaların artık dünya genelinde yaygınlaştığını savundu.
ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonlarının maliyetine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Eğilmez, savaşın doğrudan ve dolaylı maliyetlerinin yüz milyarlarca doları bulduğunu belirterek, savaş öncesindeki duruma dönülebilmesi için oluşan maliyetin ekonomik açıdan rasyonel olmadığını ifade etti.
Piyasalar krizlere daha hızlı uyum sağlıyor
Küreselleşme ve sermaye hareketlerinin serbestleşmesiyle birlikte piyasa dinamiklerinin de değiştiğini kaydeden Eğilmez, geçmişte büyük çatışmaların ardından uzun süreli piyasa çöküşleri yaşanırken, günümüzde piyasa aktörlerinin yeni koşullara çok daha hızlı adapte olduğunu belirtti.
Eğilmez, yatırımcıların krizleri kısa sürede analiz ederek yeni fırsatlar aramaya başladığını, bu nedenle piyasalardaki sert dalgalanmaların süresinin kısaldığını ifade etti.
Yazısının sonunda küreselleşmenin yalnızca ekonomik yapıları değil, krizlere verilen tepkileri de değiştirdiğini vurgulayan Eğilmez, "Dünün kesin doğruları bugün aynı şekilde geçerli olmayabilir" değerlendirmesinde bulundu.
