Yeni yönetmelik ile hedefli reklamcılıktan yapay zekâ ile oluşturulan reklamlara, sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan tanıtımlardan indirimli satış reklamlarına kadar birçok alanda tüketicilerin korunmasına yönelik yeni kurallar uygulamaya alınacak. Bakanlık, 10 maddede yeni yönetmelik ile hayatımıza girecek değişiklikleri sıraladı.
Sosyal medyada gizli reklamlar yasak
Sosyal medyada içerik üreten influencerların gizli reklamlarında “reklam” veya “tanıtım” ibaresinin kullanılması zorunlu hale geldi. Herhangi bir kazanç, indirimli ürün veya hizmet ya da bir etkinliğe katılım yoluyla menfaat elde edilmesi durumunda bu paylaşımlara reklam etiketi eklenecek.
Reklam ibaresine ek olarak reklam verenin adı ya da "@[reklam veren] tarafından sağlandı", "Ürünleri bana gönderdiği için @[reklam veren] teşekkürler" gibi açıklamaların eklenmesi zorunlu hale geldi.
İndirimler son 10 güne göre yapılacak
Mevcut düzenleme ile bir ürünün indirimli fiyatı için son 30 gündeki en düşük fiyatı dikkate alınarak buna göre kampanya yapılıyordu. Yeni düzenleme ile bu süre 10 güne düşüyor. İndirimin başlangıç tarihinden önceki son on gün içinde uygulanan en düşük fiyat, üzeri çizilerek indirimden önceki fiyat olarak sunulabilecektir. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlerde ise bir önceki fiyat esas alınacak.
Yapay zekayla hazırlanan insan görüntülerine düzenleme
Yeni düzenlemeyle reklamlarda yapay zeka ile oluşturulan, tüketicilerin ekonomik davranışlarını etkileyebilecek içerikler hazırlanması veya gerçek insanlardan ayırt edilmesi güç olan dijital karakterlere yer verilmesi halinde bunun tüketiciye açık, anlaşılır ve kolay fark edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu hale geldi. Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zekayla oluşturulmuş dijital kopyasının bir ürünü veya hizmeti kullanıyormuş gibi gözüken reklamlar yasaklandı.
“Çevre dostu” ifadesi yasak
Çevresel beyan içeren reklamlarda “çevre dostu” gibi genel içerikli kavram ve ibarelerin açıklama yapılmadan kullanılması yasaklandı. Çevresel beyanların, mal veya hizmetlerin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğunun belirtilmesi zorunlu hale getirilmiştir.
Ayrıca çevresel beyan içeren reklamlarda belirtilen sertifika ve onayların; yetkili kurum ve kuruluşlardan, üniversitelerin ilgili bölümlerinden veya akredite ya da bağımsız araştırma, test ve değerlendirme kuruluşlarından alınan belgeler ile ispatlanması zorunlu tutulmuştur.
Yasa dışı şans oyunları yasak
Daha önce falcı, medyum, astrolog ve benzerlerine uygulanan reklam yasağının kapsamı genişletilerek yasa dışı şans oyunları yasak kapsamına alındı. Yasa dışı bahisle ilgili her türlü teşvik edici ve yönlendirici ifadeler yasak olacak.
Şikayetvar vb. gibi şikayet platformlarında bir tüketici şikayeti yayınlanmadan önce firmaya açıklama yapma veya cevap verme hakkını kullanabilmesi için 72 saatlik süre tanınıyordu. Bu süre 48 saate düşürülerek tüketicilerin şikayetlerinin daha kısa sürede yayınlanması sağlanacak. E-ticaret platformlarında artık yalnızca ürünü gerçekten satın alan kullanıcıların değerlendirme yapmasına izin verilecek. Satın alımın doğrulanamadığı platformlardan alınan yorumlar yayımlanamayacak.
Yönetmelikle birlikte hedefli reklamcılık da ilk kez ayrıntılı şekilde tanımlandı. Şirketler, tüketicilerin çevrim içi davranışları, konum bilgileri, geçmiş tercihleri ve diğer kişisel verilerini analiz ederek kişiye özel reklam gösterebilecek. Ancak reklamın hangi kriterlere göre gösterildiği ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceği kullanıcıya açık şekilde sunulmak zorunda olacak. Öte yandan, çocuğun çocuk olduğunun bilindiği veya makul şekilde anlaşılabildiği durumlarda kişisel verilere dayalı profilleme yapılarak hedefli reklam gösterilmesi yasaklandı.
Sosyal medya ve dijital medyadaki reklamlara yönelik yönetmelik değişikliği 1 Ağustos’ta yürürlüğe girerek yeni döneme girilecek. Ticaret Bakanlığı, tüketicileri korumaya yönelik çalışmaların devam edeceğini ifade etti.
