Macaristan Başsavcısı Gabor Balint Nagy istifa etti. Başbakan Peter Magyar'ın, Viktor Orban döneminde atanan üst düzey isimleri görevden alma girişimleri sürerken artan siyasi baskılar sonrası Nagy görevinden ayrıldığını açıkladı. İstifa kararı, sınır ötesi bir nakit ve altın taşıma operasyonunda gözaltına alınan Ukraynalı para taşıyıcılarının avukatlarının savcılığın tarafsızlığına ilişkin eleştirilerinin ardından geldi.
Euronews'ta yer alan habere göre, Nagy, yaptığı açıklamada istifasının amacının savcılık makamının dürüstlüğünü ve bağımsızlığını korumak olduğunu belirterek, kurum üzerindeki "siyasi baskıyı" eleştirdi.
"Savcılık kurumu, siyasi aktörlerin güç mücadelelerinin bir aracı haline gelmemeli; günlük siyasi çıkarların veya güç oyunlarının sahnesi olmamalıdır" diyen Nagy, "yanlış varsayımlar üzerine kurulu ve siyasi amaçlara hizmet eden" bir çatışmanın parçası olmak istemediğini ifade etti.
Başbakan Peter Magyar ise istifayı memnuniyetle karşıladı. Magyar, "Bununla birlikte ülke, Orbán'ın bir piyonundan daha kurtulmuş oldu" açıklamasını yaptı.
Nisan ayında yapılan seçimlerde elde ettiği büyük zaferin ardından Magyar, Orban döneminde göreve getirilen üst düzey kamu görevlilerinin görevden alınmasını savunuyordu. Hafta sonu Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok da kendi görev süresini sonlandıran anayasa değişikliğini imzalamıştı.
Öte yandan Nagy, kendisini siyasi saiklerle hareket etmekle suçlayan Ukraynalı para taşıyıcılarının avukatlarının da hedefindeydi.
Mart ayı başında Viyana'dan Kyiv'deki Oschadbank genel merkezine gitmek üzere yola çıkan, yüklü miktarda nakit para ve altın taşıyan iki minibüs Budapeşte yakınlarında durdurulmuştu. Araçlardaki ekip gözaltına alınmış, sorgulandıktan sonra Macaristan'dan sınır dışı edilmiş, taşıdıkları nakit para ve altınlara ise el konulmuştu.
Oschadbank ile gözaltına alınan yedi Ukraynalıyı temsil eden avukat Lorant Horvath, Euronews'e yaptığı açıklamada operasyonu yürüten yetkililerin yargı önüne çıkarılması gerektiğini söyledi.
Horvath, "Bu soruşturmayı denetleyen başsavcı önceki hükümet tarafından atanmıştı. Bu nedenle eski yönetime siyasi destek ya da koruma sağlamış olması ihtimal dışı değil" ifadelerini kullandı.
Savcılık ise söz konusu operasyonun siyasi gerekçelerle yürütüldüğü iddialarını reddetti. Nagy, başsavcılık görevini geçen yıldan bu yana yürütüyordu.
Cumhurbaşkanı'nı da görevden aldı
Hükümet, Nisan'da ezici bir seçim zaferi kazanmasından bu yana büyük anayasal değişiklikleri hızla hayata geçirdi. Anayasa değişikliğiyle Macaristan Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok’un görev süresinin sona erdirilmesinin yanı sıra Anayasa Mahkemesi üyeleri için yeniden 70 yaş sınırı getirildi. Ayrıca milletvekilleri için en fazla 12 yıllık görev süresi sınırı getiriliyor. Buna göre üç dönem veya toplam 12 yıl milletvekilliği yapan kişiler, bir sonraki parlamento seçimlerinde yeniden aday olamayacak.
Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok, ülkenin anayasasında yapılan ve cumhurbaşkanlığını pazar günü gece yarısında sona erdirecek değişikliği imzalayarak görevden ayrılmayı kabul etmişti.
Orbán’ın kurduğu sistem tersine çevriliyor
Orbán’ın 2010’da iktidara gelmesinin ardından Fidesz, parlamentodaki üçte iki çoğunluğunu kullanarak 2011’de yeni bir anayasa hazırlamıştı. Bu süreçte yargı, medya, savcılık ve diğer bağımsız kurumların yönetimlerine partiye yakın isimler atanmıştı.
Eleştirmenler, Orbán’ın seçimleri kaybetmesi halinde bile Fidesz’in devlet kurumları üzerindeki etkisini korumasını sağlayacak bir sistem oluşturduğunu savunuyordu.
Magyar hükümeti ise şimdi yine parlamentodaki üçte iki çoğunluğa dayanarak bu sistemi tersine çevirmeye çalışıyor. Hükümetin son dönemde kamu medyası ve güvenlik kurumlarında da kapsamlı değişikliklere gittiği belirtiliyor.
Tisza Partisi, iki veya üç yıl içinde tamamen yeni bir anayasa hazırlanmasını planlıyor. Magyar, yeni anayasanın hazırlanma sürecine halkın da katılacağını ve çalışmaların sonbaharda başlayacağını açıkladı.
Nisan ayındaki seçim yenilgisinin ardından kamuoyu önünde çok az görünen Orbán ise oylama sırasında Dünya Kupası’nı izlemek üzere ABD’deydi. Fidesz parlamento grup başkanı Gergely Gulyás da oylamanın ardından görevinden istifa etti.
