Axios gazetesinin iddiasına göre İran ordusu, pazartesi gecesi Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere en az iki füze ateşledi. Axios’un iki ABD yetkilisine dayandırdığı haberine göre saldırılar, Washington ile Tahran arasındaki bir haftalık saldırı durdurma sürecini sona erdirdi. İki ticari gemi önemli hasar aldı, ancak can kaybı bildirilmedi.
Saldırı haberleri, petrol ve taşımacılık piyasalarının Hürmüz Boğazı trafiğine yeniden odaklanmasına yol açtı. İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları kurumu, daha önce Oman kıyısı yakınında güneye giden bir tankerin tanımlanamayan bir mermiyle vurulduğunu ve gemide yangın çıktığını duyurdu. Reuters’ın aktardığına göre olay, Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik riskini tekrar artırdı.
Ticari gemilere saldırı ateşkes sürecini baskıladı
Axios haberine göre İran’ın füze saldırıları, Washington ile Tahran arasında Hürmüz Boğazı’ndaki saldırıların durdurulmasına yönelik bir haftalık mutabakatın sona ermesinden sonra geldi. Tarafların üç haftadan kısa süre önce imzaladığı mutabakat zayıflama riskiyle karşı karşıya kaldı. Saldırıların ardından ABD’nin İran hedeflerine karşılık verebileceği bildirildi.
Hürmüz Boğazı, enerji piyasası açısından dar bir jeopolitik risk alanı oluşturuyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi, 2024’te boğazdan geçen petrol akışının günlük ortalama 20 milyon varil olduğunu ve bunun küresel petrol sıvıları tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sine denk geldiğini belirtiyor. Bu nedenle bölgedeki her güvenlik olayı, petrol, nakliye ve sigorta fiyatlamasında hızlı tepki üretebiliyor.
Tanker saldırısı, geçici güvenlik düzenlemesinin piyasaya verdiği rahatlamayı sınırladı. Hürmüz Boğazı’ndan akışların yeniden canlanması son günlerde enerji fiyatları üzerindeki risk primini azaltmıştı. Yeni saldırı iddiası, gemi sahipleri ve emtia yatırımcıları için geçiş güvenliğini yeniden ana başlık yaptı.
UKMTO tanker yangınını doğruladı
İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları kurumu, pazartesi günü Oman kıyısı yakınında seyreden bir tankerden rapor aldığını açıkladı. Tanker, tanımlanamayan bir merminin isabet ettiğini ve olayın yangına yol açtığını bildirdi. Kurumun duyurusu, Axios’un ticari gemilere füze saldırısı haberinden önce bölgedeki riskin arttığını gösterdi.
Reuters, saldırıya uğrayan gemilerden birinin Katar bağlantılı LNG tankeri Al Rekayyat olabileceğini aktardı. Habere göre gemi motor bölümü yakınında hasar aldı ve mürettebat güvenli kaldı. Associated Press de Oman yakınındaki Hürmüz Boğazı çevresinde LNG taşıyan bir tankerin vurulduğunu ve yangın çıktığını bildirdi.
Can kaybı bildirilmemesi, kısa vadeli piyasa tepkisini sınırlayabilir. Buna karşın ticari gemilerde hasar oluşması, sigorta primleri ve rota kararları üzerinde baskı yaratabilir. Hürmüz Boğazı üzerinden geçen tankerlerin güvenliği, enerji tedarik zinciri açısından yeniden kırılgan hale geldi.
Doha görüşmeleri güvenlik başlığında ilerleme sağlamadı
ABD ile İran arasında geçen hafta Doha’da yürütülen dolaylı görüşmeler, Hürmüz Boğazı güvenliği konusunda belirgin ilerleme sağlamadı. Diplomatik süreçte sonuç alınamaması, pazartesi gecesi gelen saldırı haberlerinin etkisini artırdı. Washington ve Tahran arasındaki güvenlik anlaşmazlığı, deniz taşımacılığı için operasyonel riskleri büyütüyor.
Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilim, yalnızca askeri risk başlığıyla sınırlı kalmıyor. Petrol ve LNG sevkiyatları, rafineri tedariki, navlun fiyatları ve stratejik rezerv yönetimi aynı koridora bağlı hareket ediyor. Bölgedeki bir saldırı, üretimden çok taşımacılık kanalını hedef aldığı için arzın piyasaya ulaşma hızını etkiliyor.
ABD’nin misilleme ihtimali, risklerin kısa sürede genişleyebileceğine işaret ediyor. Axios, ABD’nin İran hedeflerine saldırı düzenleme olasılığının bulunduğunu yazdı. Böyle bir adım, Hürmüz Boğazı çevresinde yeni bir tırmanma döngüsü başlatabilir ve enerji fiyatlarında oynaklığı artırabilir.
Petrol piyasası yeniden risk primi izliyor
Petrol piyasası, son günlerde Hürmüz Boğazı akışlarının yeniden başlamasını olumlu fiyatlamıştı. Reuters, Japonya bağlantılı tankerlerin Suudi Arabistan petrolüyle boğaza yöneldiğini ve bu hafta bölgeden çıkan Japonya bağlantılı gemilerde toplam 16 milyon varil ham petrol bulunduğunu bildirdi. Akıştaki toparlanma, saldırı haberleri öncesinde arz sıkışıklığı endişesini azaltmıştı.
Yeni saldırı haberleri, petrol fiyatlarında düşen risk priminin kalıcı olup olmayacağını sorgulatıyor. Hürmüz Boğazı’nda güvenlik maliyeti yükselirse armatörler rota, sigorta ve hız kararlarını yeniden değerlendirebilir. Enerji piyasası, bu nedenle yalnızca üretim miktarını değil, gemilerin fiilen geçip geçemediğini de izleyecek.
OPEC+ üretim hedeflerini artırsa bile Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik sorunu fiili ihracatı sınırlayabilir. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve Katar gibi üretici ve ihracatçıların enerji akışları boğazdaki operasyonel koşullara duyarlı kalıyor. Bu nedenle yatırımcılar, üretim kararlarıyla deniz trafiği verilerini birlikte okumak zorunda.
Piyasa odağı misilleme riskine kayıyor
ABD’nin olası karşılığı, piyasanın bir sonraki ana değişkeni haline geldi. Washington askeri karşılık verirse Hürmüz Boğazı çevresindeki trafik yeniden yavaşlayabilir. Karşılık sınırlı kalırsa piyasa, geçiş güvenliği ve sigorta maliyetlerindeki değişime odaklanabilir.
Saldırıların zamanlaması, mutabakatın dayanıklılığına ilişkin soru işaretlerini artırıyor. Üç haftadan kısa süre önce imzalanan memorandum, Hürmüz Boğazı’ndaki saldırıların durmasını hedefliyordu. Bir haftalık duraklamanın ardından gelen füze haberleri, diplomatik zeminin kırılganlığını ortaya koydu.
Enerji ve hisse piyasaları açısından ana risk, saldırıların tekil olay olarak kalıp kalmayacağı olacak. Yeni saldırılar petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskı yaratabilir. Geçiş güvenliğinin hızla yeniden sağlanması ise enerji piyasasında daha sınırlı bir fiyatlama doğurabilir.
Hürmüz Boğazı, küresel petrol akışındaki ağırlığı nedeniyle piyasanın erken uyarı sistemi gibi çalışıyor. Ticari gemilere yönelik saldırılar, arzın üretim tarafında değil lojistik tarafında kırılma yaratıyor. Dolayısıyla petrol, navlun, sigorta ve güvenli liman talebi aynı haber akışı etrafında yeniden fiyatlanabilir.
