Fezlekeler TBMM'de
İstanbul ve Antalya Cumhuriyet Başsavcılıkları, Özgür Özel ve bazı CHP’li milletvekilleri hakkında yürütülen soruşturma dosyalarında yetkisizlik kararı vererek dosyaları fezleke hazırlanması talebiyle Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderdi. CHP’de mutlak butlan tartışmaları devam ederken, rüşvet ve yolsuzluk iddialarını içeren dokunulmazlık dosyalarının ne olacağı da merak ediliyor.
DOKUNULMAZLIKLARLA İLGİLİ SÜREÇ NASIL İŞLİYOR?
Milletvekili dokunulmazlıklarının kaldırılması süreci, Anayasa’nın 83’üncü maddesi ve TBMM İç Tüzüğü’nün 131-134’üncü maddeleriyle sıkı kurallara bağlanmış durumda.
Milletvekilleri, Anayasa’nın 83’üncü maddesine göre Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı “yasama sorumsuzluğu” ile mutlak şekilde korunuyor.
İki istisna
Bu maddenin iki istisnası da bulunuyor. Ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli ile Anayasa’nın 14’üncü maddesindeki “devletin bütünlüğünü bozmayı amaçlayan faaliyetler” gibi durumlarda dokunulmazlık otomatik olarak kalkıyor. Ancak 14’üncü madde ile ilgili durum için milletvekilinin soruşturmasının seçilmesinden önce başlamış olması gerekiyor.
1920’de açılan Mecliste, 2022’ye kadar standart usulle yani bireysel olarak 43 milletvekilinin dokunulmazlığı kaldırıldı.
KOMİSYON RAPOR HAZIRLIYOR
Dokunulmazlığın kaldırılması süreci, Cumhuriyet savcılıklarının hazırladığı fezleke ile başlıyor. Bu fezleke önce Adalet Bakanlığı’na, ardından bakanlık üzerinden Meclis Başkanlığı’na ulaşıyor.
Meclis Başkanlığı, dosyayı milletvekillerine duyurup Anayasa ve Adalet komisyonlarından oluşan Karma Komisyon’a havale ediyor. Nisan sonu verilerine göre Karma Komisyon’da 145 milletvekiline ait toplam 1052 dokunulmazlık dosyası bulunuyor.
Genel Kurul'da oylanıyor
Fezlekeyi önce bu komisyon inceliyor ve isterse milletvekilini savunma için davet edebiliyor. Bu incelemenin ardından Karma Komisyon, milletvekili için rapor hazırlayarak ya dokunulmazlığın kaldırılmasını ya da kovuşturmanın milletvekilliği sıfatı sona erene kadar ertelenmesini talep ediyor.
Dokunulmazlığın kaldırılması talep edilmişse ilgili rapor Genel Kurul’a geliyor. Oylama ise basit salt çoğunlukla yapılıyor. Yani oturuma katılan milletvekillerinin yarısından bir fazlasının oyu dokunulmazlığın kaldırılması için yeterli oluyor.
MİLLETVEKİLLİĞİ YARGI KARARI KESİNLEŞİNCE DÜŞÜYOR
TBMM’de oylanan ve alınan karar Adalet Bakanlığı’na iletiliyor ve yargı süreci başlıyor. Dokunulmazlığın kaldırılması milletvekilliğini doğrudan sona erdirmiyor; yalnızca yargılama sürecinin önünü açıyor.
Bir milletvekilinin dokunulmazlığı kalksa bile milletvekili sıfatı devam ediyor; yani maaş almaya ve Meclis çalışmalarına katılmaya hakkı var. Ancak ceza yargıda kesinleşirse milletvekilinin üyeliği o zaman düşüyor.
