Suriye’de güvenlik bürokrasisinin en kritik kademelerinde dikkat çeken görev değişiklikleri yaşanıyor. Genel İstihbarat Başkanı Hüseyin Selame’nin Ulusal Güvenlik yapısında yeni bir göreve getirilmesi, yerine İçişleri Bakan Yardımcısı Abdulkadir Tahhan’ın atanması ve Dharar el-Şamalan’ın İçişleri Bakan Yardımcılığı görevini üstlenmesi, Şam’ın güvenlik kurumlarını yeniden şekillendirdiğini ortaya koydu.
Ancak atamalara ilişkin resmi karar metinleri henüz yayımlanmadı. Özellikle Selame’nin Ulusal Güvenlik yapısındaki görevinin kapsamı konusunda farklı bilgiler dolaşıyor. Bazı kaynaklar Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanlığı’nı işaret ederken, Suriye’de Konsey Başkanlığı’nı Cumhurbaşkanı Ahmed Şara yürütüyor. Bu nedenle Selame’nin Konsey içindeki görevinin niteliği henüz netleşmiş değil.
Buna karşın aynı anda yapılan görev değişiklikleri, yeni yönetimin güvenlik aygıtını yeniden yapılandırdığına işaret ediyor.
GÜVENLİK KURUMLARINDA İKİNCİ AŞAMA
Suriye yönetimi önceliği ordu ve güvenlik kurumlarının yeniden inşasına verdi. Eski dönemin istihbarat yapıları büyük ölçüde tasfiye edilirken, farklı silahlı grupların devlet bünyesine entegre edilmesi süreci başlatıldı.
Son aylarda İçişleri Bakanlığının yeniden organize edilmesi, yeni polis teşkilatlarının oluşturulması ve istihbarat birimlerinin tek merkezden yönetilmesine yönelik adımlar dikkat çekti. Son atamalar da bu sürecin devamı niteliğinde görülüyor.
Yeni yapıda güvenlik kurumları arasındaki eşgüdümün artırılması ve karar alma mekanizmalarının doğrudan Cumhurbaşkanlığı etrafında toplanması hedefleniyor.
İSTİHBARAT İLE İÇ GÜVENLİK BİRBİRİNE YAKLAŞIYOR
Görev değişikliklerinin en dikkat çekici yönü, İçişleri Bakanlığı ile Genel İstihbarat arasındaki personel geçişi oldu.
İçişleri Bakan Yardımcısı Abdulkadir Tahhan’ın Genel İstihbarat Başkanlığı’na getirilmesi, iç güvenlik ile istihbarat faaliyetleri arasındaki eşgüdümün güçlendirilmesi arayışının göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Dharar el-Şamalan’ın İçişleri Bakan Yardımcılığına atanması ise bakanlıkta oluşan boşluğun hızla doldurulduğunu gösterdi.
Hüseyin Selame’nin Ulusal Güvenlik yapısına kaydırılmasıyla birlikte istihbarat tecrübesinin daha üst düzey koordinasyon mekanizmasına taşınması amaçlandığı değerlendiriliyor.
TEK ÇATI FORMÜLÜ
Şam yönetimi artık yalnızca silahlı tehditlerle mücadele eden bir yapı kurmaya çalışmıyor. İç savaş boyunca farklı merkezlerden yürütülen güvenlik faaliyetlerinin tek çatı altında toplanması hedefleniyor.
Yeni dönemde DEAŞ hücreleriyle mücadele, sınır güvenliği, kaçakçılık ağlarının kontrolü, “eski rejim unsurlarının” takibi ve silahlı grupların devlet yapısına entegrasyonu aynı güvenlik mimarisinin parçaları olarak ele alınıyor.
Bu nedenle yapılan değişiklikler yalnızca personel değişimi olarak değil, kurumların görev dağılımını yeniden tanımlayan bir dönüşüm olarak öne çıkıyor.
DİKKAT ÇEKEN ZAMANLAMA
Görev değişikliklerinin zamanlaması da dikkat çekiyor.
Atamalar, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Şam ziyareti sırasında düzenlenen DEAŞ saldırısının faillerinin yakalandığının açıklanmasının hemen ardından geldi. Resmi makamlar iki gelişme arasında doğrudan bir bağlantı kurmasa da güvenlik bürokrasisindeki yeniden yapılanmanın hız kazandığını gösteren bir tablo ortaya çıktı.
Bunun yanı sıra son dönemde Doğu Akdeniz’de yaşanan hareketlilik, İsrail’in Suriye topraklarına yönelik hava saldırıları, ülkenin güneyinde devam eden güvenlik sorunları ve sınır bölgelerindeki istikrarsızlık da Şam’ın güvenlik kurumlarını daha merkezi bir yapıya kavuşturma arayışını güçlendiren unsurlar arasında gösteriliyor.
Son haftalarda Türkiye ile güvenlik alanındaki temasların sürdüğüne ilişkin açıklamalar yapılırken, terör örgütü DEAŞ’a karşı ortak mücadele ve sınır güvenliği konuları yeniden gündeme geldi. Aynı dönemde Suriye Ordusu’nun yeniden yapılandırılması, silahlı grupların devlet bünyesinde toplanması ve güvenlik kurumlarının tek komuta zinciri altında birleştirilmesine yönelik çalışmalar da hız kazandı.
Bölgede, Doğu Akdeniz’de yeni güvenlik ve deniz yetki alanı düzenlemelerine ilişkin çeşitli senaryoların tartışıldığı bir dönemde Şam’ın devlet kurumlarını hızla yeniden organize etmesi de dikkat çekiyor. Resmi makamlar bu başlıklara ilişkin doğrudan bir değerlendirme yapmasa da güvenlik aygıtının yeniden yapılandırılmasının yalnızca iç güvenlik ihtiyaçlarıyla sınırlı olmadığı, Suriye’nin bölgesel denklemde yeniden konumlanma arayışının da bir parçasını oluşturduğu değerlendiriliyor.
Son atamalar, Şam yönetiminin savaş sonrası dönemde geçici güvenlik düzenlemelerinden kurumsal devlet yapısına geçiş sürecini hızlandırdığına işaret ediyor. İsimler değişse de asıl dönüşümün, güvenlik kararlarının daha merkezi bir yapı altında toplanması ve Suriye Devleti’nin güvenlik mimarisinin yeniden inşa edilmesi olduğu görülüyor.
