Türkiye’nin Irak ve Suriye geçici hükümetiyle pozitif ilişkilerinin ekonomiye yansımaları beklenenin altında kaldı. Bu yılın ilk 6 ayında Diyarbakır’dan Irak merkezi hükümeti ve Bölgesel Kürt Yönetiminin sorumluluk alanı ile Suriye’ye gerçekleşen ihracatın geçen yıla kıyasla yüzde 45 oranında düştüğü bildirildi.
Olumlu ilişkilerin ekonomiye yansımaması Türkiye’deki yüksek enflasyona bağlı girdi maliyetleri, yüksek faiz ve üretim yapan firmaların iflas etmemek ve fabrikalara kilit vurmamak için üretim kapasitelerini yüzde 30’lara çekmesi olarak gösterildi.
Yine uygulamaya konulan vergi sisteminin komşu ülkelerle olan sınır ticaretini en fazla etkileyen ana unsurlardan biri olduğu ifade edilirken, vergi ve Şırnak’ın Silopi İlçesinden Irak’a açılan Habur Sınır Kapısında uygulamaya konulan gümrük sistemi ve vergi düzenlemesinden kaynaklı alınan kararlarla ihracatın yüzde 45 düşüş gösterdiği kaydedildi.
Yüksek kredi faizleri, yüksek enflasyon ve ham madde fiyatlarının dolar ve Euro kuru üzerinden hesaplanmasının da ihracata gölge düşmesinde etkili olduğuna vurgu yapıldı.
SURİYE İÇİN DE BENZER DURUM
Suriye’de de iç savaş sonrası geçici hükümetle geliştirilen diplomatik ilişkilerin ekonomiye sıcak yansıması olmadı. Diyarbakır’dan Suriye’ye istenilen düzeyde bir ihracat yaşanmadı.
Diyarbakır’dan Suriye’ye olan ihracatta da geçen yıla oranla bu yılın ilk 6 ayında yüzde 35’lik bir düşüş kaydedildi.
Cilvegözü Sınır Kapısında gümrük ve ticari ilişkilerden kaynaklı sorunlar giderilmiş olmasına rağmen ihracat hedefleri beklenen seviyenin altında kaldı. Vergi sisteminin çözülmesi Türkiye lehine bir tablo ortaya çıkarmasına rağmen Doğu ve Güneydoğu ölçeğinde rakamlar çok da iç açıcı olmadı.
Lojistik ve aktarma sorunlarının özelde Diyarbakır genelde Güneydoğu’daki illerin ekonomisini olumsuz yönde etkilediği bunda en önemli ana etkenlerden birinin de Mardin’in Kızıltepe İlçesinin karşısındaki Suriye’ye açılan Şenyurt Sınır Kapısının halen kapalı olduğu belirtildi.
ŞENYURT KAPISI AÇILMALI
Suriye’deki iç savaşla birlikte güvenlik gerekçesiyle kapatılan Şenyurt Sınır Kapısı ile Şanlıurfa’nın Ceylanpınar İlçesindeki Resulayn Sınır Kapısı'nın askeri faaliyetler haricinde ticarete kapalı olması Güneydoğu’daki ihracatı ve yatırımcıları olumsuz yönde etkiledi.
Diyarbakır’da 180 kilometre uzaklıktaki Şenyurt Kapısı ile Ceylanpınar kapısının kapalı olmasıyla Diyarbakır, Batman, Mardin, Siirt, Bingöl, Bitlis, Elazığ’daki yatırımcıların Hatay Cilvegözü Kapısı üzerinden ihracat yapmak zorunda kaldıkları için üretim kapasitelerini düşürdükleri kaydedildi.
Nusaybin Sınır Kapısı da iç savaş nedeniyle 13 yıl kapalı kaldıktan sonra teknik alt yapısı yeniden modernize edilerek kısa süre önce kara ulaşımına açılmıştı.
TÜRKİYE ÜÇÜNCÜ SIRAYA GERİLEDİ
Türkiye’nin Irak pazarındaki payını kaybederek üçüncü sıraya gerilediği ifade edilirken, 2014 yılında Türkiye, Irak ithalatında birinci sıradaydı.
2025 yılı rakamlarına göre birinci sırada Birleşik Arap Emirlikleri, ikinci sırada Çin üçüncü sırada ise Türkiye yer alıyor.
Irak yönetimiyle doğru bir ticari anlaşma ve engellerin kaldırılmadığı taktirde bu rakamların daha da geriye düşebileceği ihracatçıların en büyük kaygısı.
