Köstence Limanı’nda bugün yapılan keşiften kısa bir süre sonra bir deniz İHA’sı patladı. Acil Durumlar Dairesi’nin aktardığına göre, olayda can kaybı yaşanmadı. Deniz Kuvvetleri Sözcüsü Alexandru Turturică, insansız aracın cuma sabahı liman içindeki ARSVOM (Romanya Deniz Kurtarma Ajansı) tesisleri yakınında tespit edildiğini belirtti.
Romanya makamları daha önce Rusya’ya ait olduğu iddia edilen bir başka İHA’nın bir apartmana düşmesiyle ilgili olarak NATO’nun 4. maddesini gündeme getirmişti.
ROMANYA'DAN İLK MÜDAHALE
Turturică, Deniz Kuvvetleri’nin olaya doğrudan müdahalede bulunmadığını, yalnızca destek rolü üstlendiğini ifade etti. Açıklamaya göre, asıl müdahaleyi SRI (Romanya İstihbarat Servisi) ve DSU gibi diğer kurumlar gerçekleştirdi. DSU Sözcüsü Bogdan Toma, Hotnews’e yaptığı değerlendirmede, deniz İHA’sının 78 numaralı rıhtımda kendiliğinden patladığını söyledi. Toma, patlamada kimsenin yaralanmadığını da sözlerine ekledi. Olayın ardından saat 10.29’da kırmızı müdahale planı devreye alındı.
Patlamadan kısa süre önce Köstence’deki basın kuruluşları, ARSVOM’a ait 78 numaralı rıhtımda bir deniz İHA’sı bulunduğunu duyurmuştu. Focus Press’in haberine göre, söz konusu araç, ARSVOM’a ait bir botun yakınında, kıyıya ve ajansın genel merkezine oldukça yakın bir konumda tespit edildi. Yerel yayın organı Info Sud-Est ise “Şu anda, yaklaşık 7-8 metre uzunluğundaki insansız hava aracının menşei ya da patlayıcı içerip içermediği bilinmiyor” ifadelerine yer verdi. Patlamadan önce yayınlanan bir haberde ise “SRI uzmanları ve MApN ekipleri olay yerine geldi, araçta patlayıcı olup olmadığını kontrol ediyor” denildi.
ROMANYA'DAN 4. MADDE HATIRLATMASI
Romanya Dışişleri Bakanı Oana Toiu, daha önce Rus yapımı olduğu belirtilen bir İHA’nın ülkede bir apartman binasına düşmesi sonrasında, NATO’nun kurucu anlaşmasının 4. maddesini “Romanya’nın kullanabileceği bir araç” olarak nitelendirmişti. Bir televizyon röportajında konuşan Toiu, 29 mayıstaki İHA kazasının, 4. Madde gibi araçların kullanımını haklı çıkaran olaylar kategorisinde değerlendirilebileceğini söylemişti.
NATO, 29 Mayıs'ta Romanya'ya isabet eden İHA'dan “Rusya’nın pervasızlığını” sorumlu tutmuştu. Olay, Rusya’nın savaşı Ukrayna’nın ötesine taşıyarak bir NATO ülkesini hedef alabileceği endişelerinin ortasında gerçekleşmişti.
4. MADDE NEDİR
NATO anlaşmasının 4. maddesi, bir üye devletin kendi güvenliğine yönelik tehditler hakkında müttefikler arasında resmi istişare başlatmasına imkân tanır. Bu maddeye başvurmak ittifakı doğrudan askeri harekata zorlamaz. Madde 5’ten farklı olarak 4. Madde, üyelerin “toprak bütünlüğü, siyasi bağımsızlığı veya güvenliği tehdit edildiğinde birlikte istişarede bulunacaklarını” hükme bağlar.
NATO’nun 1949’daki kuruluşundan bu yana 4. Madde dokuz kez yürürlüğe kondu. Bunlardan biri Rusya’nın Ukrayna’yı topyekün işgal ettiği 24 şubat 2022’de gerçekleşti. Polonya, eylül ayında NATO savaş uçaklarının hava sahasına giren Rus İHA’larını düşürmesinin ardından da bu maddeyi devreye soktu. NATO, söz konusu olaydan sonra hava devriyelerini artırarak ve karada konuşlandırılmış önleme sistemlerini seferber ederek savunmasını güçlendirme kararı aldı.
ROMANYA 4. MADDEYİ YÜRÜRLÜĞE KOYACAK MI?
Romanya yetkilileri, Galați kentindeki bir konut kompleksinin çatısına düşen İHA ile ilgili yanıtlarını değerlendirirken 4. maddenin “ellerinde bir araç” olduğunu ancak bunu uygulayacaklarına dair net bir açıklama yapmadı. Dışişleri Bakanı Toiu, “Açıkçası, 4. Maddeye başvurmak ortak bir karardır. Bu, şu anda sahip olduğumuz olasılıklarla ilgili görüşmelerin bir parçasıdır” dedi.
Romanya Cumhurbaşkanı Nikosor Dan, ulusal savunma konseyini topladığını ve “Rusya Federasyonu’na karşı orantılı önlemler alınması emrini vereceğini” açıkladı. Sosyal medyadan yaptığı paylaşımda, “Olayın emsalsiz niteliği, kararlı, koordineli ve uygun bir yanıt gerektiriyor” ifadesini kullanan Dan, “Romanya bir NATO üyesi devlettir ve Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü saldırgan savaşın hiçbir şekilde vatandaşlarına yansıtılmasını kabul etmeyecektir” diye ekledi.
