Türkiye'den 2, ABD'den bir üniversitenin ortak araştırması, İstanbul, Ankara ve İzmir'de sıcak hava dalgalarının belirgin şekilde arttığını, soğuk hava dalgalarının ise azaldığını ortaya koydu.
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ), Samsun Üniversitesi (SAMÜ) ve Missouri Üniversitesi'nden bilim insanları, Türkiye'nin en büyük üç metropolündeki sıcak ve soğuk hava dalgalarının uzun dönemli değişimini inceledi.
TÜM İSTASYONLARDA ARTIŞ
Araştırmada, İstanbul, Ankara ve İzmir'deki 15 meteoroloji istasyonunun 1926-2024 dönemine ait günlük sıcaklık verileri analiz edildi. Sonuçlara göre, 15 istasyonun 11'inde sıcak hava dalgalarının sıklığı istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artarken, hiçbir istasyonda anlamlı azalma görülmedi.
İstanbul'daki tüm istasyonlarda sıcak hava dalgalarının arttığı tespit edilirken, Ankara'da en belirgin artış Polatlı'da, İzmir'de ise Selçuk ve Bergama'da kaydedildi. Sıcak hava dalgalarının her 10 yılda ortalama 0,14 ila 0,78 olay arttığı belirlendi.
Buna karşılık soğuk hava dalgalarının büyük bölümünde azalma eğilimi gözlendi. En belirgin düşüşler İstanbul'da Kadıköy Rıhtım ve Florya ile İzmir'de Selçuk ve İzmir Bölge istasyonlarında görüldü. Soğuk hava dalgalarının her 10 yılda yaklaşık 0,17 ila 0,59 olay azaldığı hesaplandı.
Araştırma, yıllık ortalama sıcaklıkların da tüm istasyonlarda anlamlı şekilde yükseldiğini ortaya koydu. Her 10 yılda 0,20 ile 0,50 derece arasında değişen sıcaklık artışlarının en güçlü olduğu bölgeler Selçuk ve Polatlı olarak belirlendi.
Çalışmada sıcak hava dalgalarının ağırlıklı olarak yaz aylarında görülmeye devam ettiği, ancak sonbahara doğru da yayılmaya başladığı vurgulandı. Araştırmacılar, aşırı sıcakların artık geçiş mevsimlerinde de etkili olmaya başladığını belirtirken, soğuk hava dalgalarının ise daha çok kış aylarında görüldüğünü ancak sıklığının azaldığını ifade etti.
Kentleşmenin de sıcaklık artışını hızlandıran önemli etkenlerden biri olduğuna dikkat çekilen araştırmada, yoğun yapılaşmanın gece sıcaklıklarını artırarak sıcak hava dalgalarının etkisini güçlendirdiği kaydedildi. Özellikle İstanbul'da yoğun kent dokusuna sahip bölgelerde bu etkinin daha belirgin olduğu belirtildi.
Araştırmayı değerlendiren SAMÜ Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Araştırma Görevlisi Yiğitalp Kara, iklim değişikliğinin kentlerde yaşayan milyonlarca insan açısından önemli sonuçlar doğurduğunu belirterek, sıcak hava dalgalarının halk sağlığı, enerji tüketimi, ulaşım, tarım ve kent altyapısı üzerinde ciddi etkiler oluşturduğunu söyledi.
Kara, belediyelerin sıcak hava erken uyarı sistemleri kurması, yeşil alanları artırması ve iklim dirençli şehir planlamasına ağırlık vermesi gerektiğini ifade etti.
YAZ MEVSİMİ EKİME KADAR UZAYACAK
Öte yandan Meteoroloji Mühendisi Adil Tek de yaz aylarına ilişkin değerlendirmesinde, bu yıl geçen yıla göre daha aşırı sıcak hava dalgalarının beklenmediğini ancak yaz mevsiminin uzayacağını söyledi.
Tek, özellikle eylül ve ekim aylarında da yaz sıcaklıklarının etkisini sürdüreceğini belirterek, "Yaz sıcaklıklarını daha çok yazın uzaması şeklinde göreceğiz. Eylül ve ekim aylarında da 'Bu yaz daha bitmedi' diyeceğiz. Temmuz ayının ilk günlerinden itibaren özellikle Trakya ve Ege'de sıcaklıklar mevsim normallerinin birkaç derece üzerine çıkacak, bazı bölgelerde 40 dereceye yaklaşabilecek" dedi.
Avrupa'da etkili olan ve Paris gibi kentlerde 40 dereceye yaklaşan sıcaklıkların görüldüğü "Omega blokajı"na da değinen Tek, bu atmosferik sistemin mevcut konumu nedeniyle Türkiye'nin şimdilik aşırı sıcaklardan korunduğunu, ancak temmuz başından itibaren batı bölgelerde sıcaklıkların artacağını ifade etti. Tek, Güneydoğu Anadolu'da ise yaz mevsiminin normal sıcaklıklarının devam edeceğini söyledi.
