Japonya'da doğum oranlarının düşmesi ve çocuk nüfusunun hızla azalması, yıllardır bebek bezi, kanguru ve bebek arabası üreten şirketleri yeni bir pazara yöneltti. Bir zamanlar bebekler için geliştirilen ürünler artık evcil hayvanlar için tasarlanıyor. Sektör temsilcilerine göre bunun arkasında yalnızca demografik değişim değil, evcil hayvanların giderek çocuk ya da aile bireyi gibi görülmesi de yatıyor.
Al Jazeera'da yer alan habere göre, dönüşüm fikri, Japonya'nın Gifu eyaletindeki İkeda kentinde yaşayan Shin Ohta'nın köpeğini gezdirirken yaşadığı basit bir deneyimle başladı.
"Yürüyüş sırasında köpeğim sık sık yürümeyi bırakıyordu. Her seferinde onu kucağıma almak zorunda kalıyordum ama yaklaşık 5 kilogram ağırlığındaki köpeğimi taşımak giderek zorlaşıyordu. Daha iyi bir çözüm olması gerektiğini düşündüm" diyen Ohta, çalıştığı şirketin bebek taşıma konusundaki deneyimini köpekler için kullanıp kullanamayacaklarını sorgulamaya başladı.
Ohta, 1934'ten bu yana 40 milyondan fazla bebek taşıyıcısı üreten Japonya'nın en eski bebek kangurusu üreticisi Lucky Industries'de satış bölümünde görev yapıyor. Bir veterinerle görüşerek tasarımın köpekler için uygun olduğunu doğruladıktan sonra şirket, 2022 yılında "Nu-i" adlı ilk köpek kalça taşıyıcısını piyasaya sürdü.
Evcil hayvan pazarı hızla büyüyor
Şirket, bu yıl Tokyo'da düzenlenen Interpets Fuarı'nda onlarca markayla birlikte ürünlerini tanıttı. Tokyo Big Sight Fuar Merkezi'ndeki etkinlikte yürüyerek gezen evcil hayvanlardan çok bebek arabalarında taşınan köpekler dikkat çekti. Organik kedi mamalarından yürünebilir evcil hayvan kurutma kabinlerine kadar çok sayıda ürün sergilendi. Pek çok köpek renkli kıyafetler, tüy tokaları ve hatta bezlerle fuara getirildi.
Japonya'da bugün evcil hayvan sayısı, 15 yaş altındaki çocuk sayısını 2 milyondan fazla geçmiş durumda.
Pazar araştırma şirketi Euromonitor verilerine göre ülkenin evcil hayvan bakım pazarı 2025 yılında 880 milyar yen (yaklaşık 5,4 milyar dolar) büyüklüğe ulaştı. Bu rakam 2020'de 689,6 milyar yen (4,2 milyar dolar) seviyesindeydi.
Bebek bezi üreticileri artık köpek bezi satıyor
Doğum oranlarının düşmesiyle birlikte bebek ürünlerine yönelik talep azalırken, şirketler yatırımlarını evcil hayvan sektörüne kaydırıyor.
Bunun en dikkat çekici örneklerinden biri de Tokyo merkezli Unicharm. Kadın hijyen ürünleri ve tek kullanımlık bebek bezleriyle tanınan şirket, 2001 yılında köpek ve kedi bezleri üretmeye başladı. Bugün evcil hayvan ürünleri şirketin en önemli büyüme alanlarından biri haline geldi.
Şirketin 2025 mali sonuçlarına göre evcil hayvan bakım bölümünün kâr marjı yüzde 15,4 olurken, kişisel bakım ürünlerinde bu oran yüzde 10,7'de kaldı.
Unicharm Sözcüsü Isshu Uehara, evcil hayvan ürünlerinin 2025 itibarıyla şirket cirosunun yüzde 17'sini oluşturduğunu, bu oranı 2030'a kadar yüzde 20'ye çıkarmayı hedeflediklerini söyledi.
Uehara, "Japonya'da doğum oranı düşüyor. Bekâr yaşamın yaygınlaşması, geç evlilikler ve çocuksuz çiftlerin artması, insanların evcil hayvanlarla duygusal bağ kurmasına yol açıyor" dedi.
Uehara'ya göre bunun sonucunda "evcil hayvanların insanlaştırılması" eğilimi güçleniyor.
"İnsanlar artık evcil hayvanlarını sadece hayvan olarak değil, aile bireyi ya da çocuk gibi görüyor. Bu nedenle onların ömrünü uzatacak kaliteli ürünlere yatırım yapıyor, onlarla birlikte kafelere gitmek ya da dışarıda vakit geçirmek istiyor."
"Japonya'da köpekler ailenin bir parçası"
Benzer şekilde bebek arabası üreticisi AirBuggy ve anne-bebek giyim markası Sweet Mommy de bilgi birikimlerini evcil hayvan pazarına taşımaya başladı.
Lucky Industries Üst Yöneticisi Hiroyuki Higuchi, şirketin kuruluş döneminde Japon ailelerin çok çocuklu olduğunu ve annelerin ev işlerini yapabilmek için bebek taşıyıcılarına ihtiyaç duyduğunu hatırlattı.
Ancak bugün aile yapısının değiştiğini belirten Higuchi, tek kişilik hanelerin, çocuksuz çiftlerin ve tek çocuklu ailelerin sayısının hızla arttığını söyledi.
Ulusal doğurganlık araştırmasına göre yalnızca bir çocuğa sahip ailelerin oranı 2002-2021 arasında yüzde 10'dan yaklaşık yüzde 20'ye yükseldi.
Ohta da bu değişimin yeni ürün geliştirmeyi zorlaştırdığını belirterek, "Artık hayatım köpeklerimin etrafında dönüyor. Arkadaşlarımla buluştuğumuzda da sürekli evcil hayvanlarımızdan konuşuyoruz" dedi.
Higuchi ise "Bebek ürünleri pazarına kıyasla evcil hayvan sektörü daha iyi durumda. Şirketler bunu güvenilir bir büyüme alanı olarak görüyor. Japonya'da köpekler aileden biri, hatta bebek gibi görülüyor. İnsanlar bebeklerini nasıl kanguruda taşıyorsa köpeklerini de aynı şekilde taşıyabiliyor" diye konuştu.
"Evcil hayvanlar artık farklı boşlukları dolduruyor"
Almanya Japonya Araştırmaları Enstitüsü Direktörü ve sosyolog Barbara Holthus'a göre evcil hayvanların aile bireyi gibi görülmesi son yıllarda belirgin biçimde arttı.
Holthus, "Eskiden köpek ya da kedi yalnızca aileye eklenen bir üyeydi. Ancak aile küçüldükçe ve evde çocuk sayısı azaldıkça ilgi tek bir hayvana yoğunlaşıyor" dedi.
Holthus'a göre evcil hayvanlar artık yalnızca çocukların yerini almıyor.
"Bazen bir eşin yerini alıyor. Boşandıktan ya da eşini kaybettikten sonra evcil hayvan edinen çok kişi var. Bazen de tek çocuğun oyun arkadaşı oluyor."
Japonya'yı "çok türlülüğe dayalı aile" modelinin en belirgin örneklerinden biri olarak tanımlayan Holthus, düşük doğum oranları, yalnızlık ve kentleşmenin bu eğilimi hızlandırdığını söyledi.
Bebek ürünleri üreten şirketlerin evcil hayvan pazarına yönelmesini ise tek cümleyle özetledi:
"Bu son derece anlaşılır. Sonuçta şirketler para kazanmak istiyor ve demografik değişim nedeniyle geleneksel pazarları giderek küçülüyor."
