ABD ile İran arasında bugün imzalanması beklenen anlaşma, daha yürürlüğe girmeden iki tarafın da kendisini kazanan ilan ettiği bir yarışa dönüştü. Washington, İran’ı geri adım attırdığını öne sürerken, Tahran ise savaştan galip çıktığını savunuyor. İki taraf aynı anlaşmayı kendi zafer anlatısı için kullanırken, gözler ise anlaşmanın hangi tarafın beklentilerine daha fazla karşılık verdiğine çevrilmiş durumda.
TRUMP’IN ÇİZGİSİ: HÜRMÜZ
Anlaşma müjdesini, sosyal medya hesabı Truth Social’dan da doğrulayan ABD Başkanı Donald Trump, “anlaşmanın bugün imzalanmasının planlandığını akabinde Hürmüz Boğazı’nın açılacağını” paylaştı. İran’la ilişkilerin iyi bir noktada olduğunu dile getiren ABD Başkanı, sürecin hızlı ve sorunsuz geçmesini temenni ettiğini ancak sorun çıkması durumunda “başka alternatifler olduğunu ve buna başvurmak istemediklerini” belirterek İran’a yönelik saldırı ve yaptırımlara açık kapı bıraktı.
‘İRAN NÜKLEERDEN VAZGEÇTİ’
Trump, anlaşmanın “kilit noktası” olan nükleer meseleye dair de eski ABD Başkanı Barack Obama dönemine gönderme yaptı. 2015 yılında İran’la Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi arasında imzalanan İran Nükleer Anlaşması’na (JCPOA) dikkati çeken Trump, “Obama’nın İran’la yaptığı anlaşma, İran’ın sorunsuz bir şekilde nükleer silaha ulaşmasının yolunu açıyordu. Eğer o anlaşma yürürlükte kalsaydı İran nükleer silaha altı yıl önce sahip olmuş ve muhtemelen şimdiye kadar çoktan kullanmış olacaktı. Benim İran’la yaptığım anlaşma ise bunun tam tersi: Nükleer silaha karşı bir duvar. İran artık nükleer silah istemiyor ve satın alma, geliştirme ya da başka herhangi bir yöntemle buna sahip de olmayacak” dedi. Trump, İran’daki zenginleştirilmiş uranyumun da İran veya ABD’de imha edileceğini belirtti.
İRAN İHTİYATLI DAVRANIYOR
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de ABD ile imzalanması beklenen mutabakat zaptına ilişkin, “Mutabakatın kesin imzalanma zamanı konusunda beklememiz lazım. Bugün olmasa da, önümüzdeki günlerde bunun gerçekleşme ihtimali göz ardı edilemez” dedi. Bekayi, süreç hakkında ihtiyatlı olunması gerektiğini söyledi.
ÇİFTE ZAFER Mİ
Diğer taraftan iki tarafta “kazandık” söylemlerini dile getirirken, anlaşmaya ilişkin ortaya çıkan ayrıntılar, tarafların elde ettiği ‘kazanımlar’ konusunda farklı bir tablo ortaya koyuyor. Reuters’a konuşan uzmanlara göre anlaşma, Trump’ın savaş öncesinde açık olan Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmaktan başka önemli bir kazanım elde etmediğini gösteriyor.
SANAL İMZA TÖRENİ
Arabulucu kaynaklara göre, ABD ile İran’ın bugün Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğunda çevrim içi bir toplantı gerçekleştirmesi planlanıyor. Toplantı doğrultusunda tarafların, aralarındaki ateşkesi 60 gün süreyle uzatacak, Hürmüz Boğazı’nı yeniden açacak ve İran’ın nükleer programına ilişkin müzakereleri başlatacak müzakere zaptını imzalamasının öngörüldüğü kaydediliyor. Başlangıçta İsviçre’nin Cenevre kentinde yapılması planlanan imza töreni, “ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in liderlik ettiği müzakere heyetinin, Trump’ın yarın Fransa’ya G7 Zirvesi’nden dolayı düzenleyeceği ziyareti öncesinde ülkeye dönemeyecek olması nedeniyle” çevrim içi yürütülecek. İran heyetine Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın liderlik etmesi beklenirken söz konusu imza sürecinin Pakistan, Katar, Mısır ve Türkiye’nin arabuluculuğunda yaklaşık üç ay süren görüşmelerin sonucu olduğu belirtiliyor.
NETANYAHU’YA ACI REÇETE: YENİLGİYİ KABULLENDİ
ABD ile birlikte “İran halkına özgürlük” vaadiyle başlattığı savaşın sonunda Tahran’ın çok daha ağır tavizler vermesini bekleyen İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ‘anlaşma’ konusunda yolun sonunun geldiğini kabullendi. ABD merkezli Axios’un haberine göre ABD Başkanı Trump, perşembe akşamı Netanyahu’yu arayarak “İran’la birkaç gün içinde bir anlaşma imzalayacağı” haberini verdi. Trump, Netanyahu’ya “Anlaşma bu. Harika bir anlaşma ve bu savaşı bitirme zamanı geldi” dedi. ABD’li bir yetkili, Netanyahu’nun görüşmede Trump’ın anlaşmayı imzalamasını engelleyemeyeceğinin farkında gibi olduğunu kaydetti.
ORDUYA LÜBNAN TALİMATI
Öte yandan İsrail devlet televizyonu KAN, orduya Lübnan’da ABD ile İran arasında imza aşamasına gelen anlaşmayı tehlikeye atabilecek saldırılardan kaçınması yönünde talimat verildiğini öne sürdü. Haberde, İsrail ordu komuta kademesinin önceki gün bir durum değerlendirmesi gerçekleştirdiği ve İran’ın müzakerelerdeki kırmızı çizgisi olan Lübnan’da “belirlenen ve aciliyet taşımayan bazı hedeflere yönelik saldırıların askıya alınması” yönünde karar aldığı belirtildi.
