ABD’de bir temyiz mahkemesi, içki üreticisi Bacardi’nin “Havana Club” rom markası üzerindeki hak iddiasını reddederek, Küba hükümetiyle şirket arasında onlarca yıldır devam eden hukuki anlaşmazlıkta önemli bir karara imza attı.
Reuters'ın aktardığına göre Virginia eyaletinin Richmond kentinde bulunan 4. Daire Temyiz Mahkemesi, Salı günü verdiği kararda, ABD Patent ve Marka Ofisi’nin (USPTO) Küba devlet şirketi Cubaexport’a ait “Havana Club” marka tescilini 2016 yılında yenileme kararının hukuka uygun olduğuna hükmetti. Mahkeme böylece Bacardi’nin söz konusu yenileme işleminin iptali talebini reddetti.
Kararın ardından Bacardi yaptığı açıklamada mahkemenin kararından “hayal kırıklığı duyduğunu” belirtti. Şirket, Küba hükümetine “başlangıçta çalınmış olan bir markayı yenilemesi için 10 yıllık bir ek süre tanındığını” savundu.
Bacardi ayrıca Cubaexport’un mevcut marka tescilinin bu ay sonunda sona ereceğini ve 2024 yılında yürürlüğe giren yeni bir ABD yasası nedeniyle markanın yeniden yenilenemeyeceğini öne sürdü. Söz konusu yasa, Küba hükümeti tarafından kamulaştırılan veya el konulan markaların ABD mahkemeleri ve kamu kurumları tarafından tanınmasını engelliyor.
Devrim sonrası başlayan anlaşmazlık
Davanın kökeni, 1959’daki Küba Devrimi sonrasında yaşanan kamulaştırmalara dayanıyor.
Bacardi, devrim sonrasında Küba’dan ayrılmak zorunda kaldığını ve Küba hükümetinin 1960 yılında Jose Arechabala S.A. şirketine ait Havana Club markasına ve ilgili varlıklara hukuka aykırı şekilde el koyduğunu savunuyor.
Arechabala ailesi tarafından geliştirilen Havana Club markasının haklarını daha sonra satın alan Bacardi, 1995 yılından itibaren ABD pazarında Havana Club adıyla rom satmaya başladı.
Ancak Küba tarafı, markanın ABD’deki resmi tescilinin kendilerine ait olduğunu belirtiyor. Küba devlet şirketi Cubaexport, Havana Club markasını ABD’de ilk kez 1976 yılında tescil ettirdi.
Bugün Havana Club romu, Cubaexport ile Fransız içki devi Pernod Ricard arasındaki ortaklık tarafından dünyanın birçok ülkesinde satılıyor. ABD’ye yönelik yaptırımlar nedeniyle ürün Amerikan pazarında yaygın olarak bulunmuyor.
OFAC lisansı anlaşmazlığın merkezinde
Uyuşmazlığın önemli bir bölümü, ABD’nin Küba’ya uyguladığı yaptırımlar nedeniyle ortaya çıktı.
Cubaexport, marka tescilini 2005 yılında yenilemek istedi. Ancak ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC), gerekli lisansı vermeyi reddetti. Bu nedenle yenileme işlemi tamamlanamadı.
Obama yönetiminin son dönemlerinde OFAC politikasını değiştirerek lisans verdi. Bunun üzerine USPTO, 2016 yılında Havana Club markasının tescilini yeniledi.
Bacardi ise bu işlemin hukuka aykırı olduğunu savunarak markanın aslında 2006 yılında geçerliliğini kaybetmiş sayılması gerektiğini ileri sürdü.
Mahkemeler Bacardi’nin itirazlarını reddetti
Bacardi, 2021 yılında USPTO’ya karşı Virginia’daki federal mahkemede dava açtı. Şirket, Cubaexport’un marka hakkının zamanında yenilenmediğini ve bu nedenle sona erdiğini savundu.
Federal Yargıç Liam O’Grady, 2022 yılında davayı reddetti. O’Grady, Bacardi’nin marka tesciline yönelik itirazlarını mahkeme yerine USPTO’nun kendi idari süreçleri üzerinden yürütmesi gerektiğine karar verdi.
Ancak 4. Daire Temyiz Mahkemesi 2024 yılında bu kararı bozarak davanın yeniden görülmesinin önünü açtı.
Dosyayı yeniden ele alan Federal Yargıç Leonie Brinkema ise geçen yıl Bacardi’nin davasını ikinci kez reddetti. Brinkema, USPTO’nun 2016’daki yenileme işlemini geçerli buldu.
Salı günü açıklanan kararla üç yargıçtan oluşan temyiz heyeti de Brinkema’nın kararını oybirliğiyle onadı.
Mahkeme kararında, OFAC tarafından verilen lisansın daha önceki hukuki engeli ortadan kaldırdığını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“OFAC lisansı, 2005 yılındaki işlem için ödeme yapılmasını engelleyen hukuki belirsizliği ortadan kaldırdı. 2006 yılında eksik görünen işlem, 2016 yılı itibarıyla zamanında ve geçerli hale geldi.”
On yıllardır süren marka savaşı
“Havana Club” markası üzerindeki mücadele, ABD ile Küba arasındaki siyasi gerilimlerin de etkisiyle uluslararası içki sektörünün en uzun süren marka anlaşmazlıklarından biri olarak görülüyor.
Bacardi, Küba devrimi sırasında el konulan özel mülkiyet haklarının korunması gerektiğini savunurken, Küba tarafı ise markanın ABD’deki yasal tescilinin kendilerine ait olduğunu öne sürüyor.
Son kararla birlikte Cubaexport’un 2016 yılında yenilenen marka hakkı korunmuş oldu. Ancak Bacardi’nin işaret ettiği 2024 tarihli yeni yasa nedeniyle Havana Club markasının gelecekte yeniden yenilenip yenilenemeyeceği konusunda hukuki tartışmaların sürmesi bekleniyor.
