Fitch Ratings, Çin'in uzun vadeli yabancı para cinsinden ihraççı temerrüt kredi notu seviyesini 'A' olarak teyit etti. Kurum, görünümü ise istikrarlı olarak belirledi. Değerlendirme, ülkenin gelişmiş üretim ve teknoloji sektörlerine geçiş sürecindeki dirençli ekonomik yapısına dayanıyor. Fitch, küresel ticaretteki entegre rolün ve güçlü dış finansmanın kredi notu profilini desteklediğini vurguladı.
Yüksek açıklar, düşen gelirler ve artan borçlar kamu maliyesi üzerinden kredi notu üzerinde orta vadeli baskı yaratıyor. Ekonomi genelindeki yüksek kaldıraç oranlarına bağlı şarta bağlı yükümlülük riskleri devam ediyor. Düşük finansman maliyetleri ise bahsi geçen riskleri kısmen hafifletiyor.
Büyüme oranları dirençli kalıyor
Fitch, gayrisafi yurt içi hasıla büyümesinin 2025 yılındaki yüzde 5 seviyesinden 2026 yılında yüzde 4.6'ya gerileyeceğini öngörüyor. İlgili oran, 'A' kredi notu kategorisindeki medyan olan yüzde 2.2'nin üzerinde kalıyor. Güçlü ihracat ve imalat faaliyetleri, dalgalı dış koşullara rağmen büyüme görünümünü desteklemeye devam ediyor. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile Trump arasında gerçekleşen stratejik istikrar odaklı zirve, yakın vadeli tarife artışı risklerini sınırlıyor.
Enerji fiyatlarındaki şoklar potansiyel risk unsuru olarak öne çıkıyor. Yüksek ham petrol stokları, geniş rafinaj kapasitesi ve çeşitlendirilmiş enerji kaynakları ilgili riskleri dengeliyor. İç talep ise zayıf seyrini sürdürüyor. Gayrimenkul servet etkileri ve yumuşak iş gücü piyasası, hanehalkı güvenini zayıflatırken mal tüketimi üzerinde baskı kuruyor. Hizmet sektörü aktivitesi ise aksine daha güçlü bir performans sergiliyor.
Yerel yönetimlerin altyapı harcamalarını öne çekmesiyle 2026 yılının ilk çeyreğinde yatırımlar toparlandı. Kurum, yatırımların yılın geri kalanında ılımlı seyretmesini bekliyor. Fiyat dinamikleri iyileşme gösteriyor. Çin, yaklaşık üç yıldır süren deflasyon sürecinden çıkıyor. Fitch, gayrisafi yurt içi hasıla deflatör büyümesinin bu yıl pozitife döneceğini öngörüyor.
Enflasyon ve mali politika görünümü
Tüketici fiyatları enflasyonunun 2025 yılındaki yüzde 0.1 seviyesinden 2026 yılında ortalama yüzde 1.2'ye yükseleceği tahmini kredi notu raporunda yer aldı. Üretici fiyatları enflasyonu, artan enerji maliyetleri ve aşırı rekabeti önleme tedbirlerinin etkisiyle nisan ayında pozitife döndü. İç talebin zayıf kalması nedeniyle enflasyonun düşük seyretmesi bekleniyor. Hükümet maliye politikasını daraltıcı yönde kurguluyor.
Maliye Bakanlığı'nın dört bütçe hesabını birleştiren Fitch verilerine göre, açığın gayrisafi yurt içi hasılaya oranının 2025'teki yüzde 7.6'dan 2026'da yüzde 7.3'e daralması bekleniyor. Harcamalar ağırlıklı olarak arz yönlü yatırımlara odaklanıyor. Mal takas programı gibi tüketime yönelik destekler devam ediyor. Merkezi hükümet, yerel yönetimlere yapılan transferlerle mali rolünü genişletiyor. İlgili destekler kapsamında hükümet 2026 yılında 1.3 trilyon yuan tutarında ultra uzun vadeli özel tahvil ihracı planlıyor.
Gelir düşüşü bütçe açığını zorluyor
Geniş mali açıklar, yapısal gelir düşüşünü yansıtıyor. Vergi indirimleri ve yerel yönetimlerin arazi bağlantılı gelirlerindeki azalma nedeniyle gelirlerin gayrisafi yurt içi hasılaya oranının 2018'deki yüzde 29.0'dan 2026'da yüzde 20.6'ya gerileyeceğini kurum tahmin ediyor. Yerel yönetim gelirlerini artırmaya yönelik adımların etkisinin sınırlı kalacağı ifade ediliyor. İleri teknoloji endüstrilerine yapılan yatırımlar ve sosyal güvenlik ağının güçlendirilmesi nedeniyle harcama gereksinimleri yüksek seviyesini koruyor.
Açık yerel ve merkezi borç olarak tanımlanan genel yönetim borcu artış eğilimini sürdürüyor. Borcun gayrisafi yurt içi hasılaya oranının 2025'teki yüzde 68.5 seviyesinden 2028 yılına kadar yaklaşık yüzde 80'e ulaşmasını Fitch öngörüyor. Oran, 'A' kredi notu kategorisi medyanı olan yüzde 58.6'nın oldukça üzerinde yer alıyor. Yüksek açıklar ve yerel yönetim finansman araçlarıyla yapılan borç takasları artışı tetikliyor. Nominal büyüme ve takasların tamamlanmasıyla borç artış hızının orta vadede yavaşlaması bekleniyor.
Gizli borç takasları hız kesmiyor
Yerel yönetimler, gizli borç olarak adlandırılan yükümlülükleri çözmek amacıyla 10 trilyon yuan büyüklüğünde beş yıllık bir borç takas programı uyguluyor. Gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 7.4'üne denk gelen takaslar, piyasa stresini hafifletirken finansman maliyetlerini düşürüyor. Merkezi hükümetin aksi yöndeki politikalarına rağmen, bazı kurumların zımni devlet desteğine sahip olduğu algısı, şarta bağlı mali riskleri artırarak kredi notu duyarlılığını etkiliyor. Çin'in finansal olmayan şirket yükümlülükleri, 2025 dördüncü çeyrek sonunda gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 174.7'sine ulaşarak küresel çapta en yüksek seviyelerden birini oluşturdu.
Hükümetin 2024 yılında tespit ettiği 14.3 trilyon yuan tutarındaki gizli borç, gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 11'ini oluştururken, piyasa tahminlerinin yüzde 25'inden daha az bir seviyeye işaret ediyor. Yerel yönetim finansman araçlarının kendi kendine yeterliliğini artırma çabalarının zımni garanti algısını düşürüp düşürmeyeceği belirsizliğini koruyor. Birçok kurumun tek başına borç ödeme kapasitesinin düşük olması risk yaratıyor.
Orta vadeli büyüme ve dış finansman
Fitch, 2029 yılına kadar ortalama büyümenin yüzde 4.3 olacağını tahmin ediyor. Hükümetin On Beşinci Beş Yıllık Plan'da önceliklendirdiği endüstriyel dönüşüm ve ileri teknoloji yatırımları büyümeyi destekliyor. Zayıf tüketim, demografik baskılar ve küresel ticaret belirsizlikleri aşağı yönlü riskler oluşturuyor. Çin'in küresel ticaret ve üretimdeki kilit rolü dış finansmana güç kazandırıyor. Sürekli cari işlemler fazlası, büyük döviz rezervleri ve net dış alacaklı pozisyonu ülke ekonomisini dış şoklara karşı koruyor.
Çevresel, Sosyal ve Kurumsal Yönetişim tarafında Çin, Dünya Bankası Yönetişim Göstergeleri sıralamasında 44'üncü yüzdelik dilimde yer alıyor. Siyasi sürece sınırlı katılım, yüksek kurumsal kapasite, hukukun üstünlüğünün eşit olmayan uygulaması ve algılanan orta düzeyde yolsuzluk söz konusu puanlamayı etkiliyor. Orta vadede genel yönetim borcunun gayrisafi yurt içi hasılaya oranındaki hızlı artışın devam etmesi negatif bir kredi notu eylemine yol açma potansiyeli taşıyor.
Derecelendirme modeli ve niteliksel yapı
Makro-finansal risklerdeki belirgin düşüş ve genel yönetim borç oranındaki gerileme pozitif bir kredi notu artışını destekleme gücüne sahip bulunuyor. Fitch'in bağımsız derecelendirme modeli, Çin'e uzun vadeli yabancı para cinsinden ihraççı temerrüt kredi notu ölçeğinde 'A' eşdeğeri bir puan atıyor. Kurum, şarta bağlı yükümlülük riskleri nedeniyle yapısal tarafta -1 kademe indirime gitti. Dış finansmandaki güçlülük ise modele +1 kademe artış olarak yansıtıldı.
Kıdemli teminatsız uzun vadeli borç notları, geçerli uzun vadeli ihraççı temerrüt kredi notu ile eşitlendi. Çin için ülke tavanı, uzun vadeli yabancı para cinsinden ihraççı temerrüt kredi notu ile uyumlu olarak 'A' seviyesinde Fitch tarafından teyit edildi. İklim güvenlik açığı sinyalleri tarayıcısı Çin için yüksek bir risk göstermedi.
ESG bağlamında hukukun üstünlüğü, kurumsal kalite ve yolsuzluğun kontrolü unsurları '5[+]' puanla profile pozitif katkı sağladı. İnsan hakları '4' puan alırken, siyasi istikrar '5' puanla derecelendirildi. Alacaklı hakları ise ülkede 20 yılı aşkın süredir kamu borcunda yeniden yapılandırma yaşanmaması sayesinde '4[+]' puan aldı. Çin'in yerel ve yabancı para cinsinden kısa vadeli ihraççı temerrüt notları 'F1+' seviyesinde onaylandı.
