Suriye'de rejimin devrilmesinin ardından yürütülen uluslararası soruşturmalar, Rusya'nın bir dönem Beşar Esad'ın yerine geçirmeyi planladığı İngiliz vatandaşı eşi Esma Esad'ın kanlı kararların merkezinde yer aldığını ortaya çıkarırken, Lahey ve Londra hattında tutuklama emri baskısı zirveye ulaştı.
Aralık 2024’te Suriye’deki koltuğunu kaybeden devrik lider Beşar Esad ve ailesi hakkındaki skandallara bir yenisi daha eklendi.
Yapılan uluslararası soruşturmalar, devrik cumhurbaşkanının Londra doğumlu İngiliz vatandaşı eşi Esma Esad’ın, kanlı rejimin işleyişinde, ekonomi yönetiminde ve stratejik kararların tam merkezinde yer aldığını ortaya çıkardı. İngiliz vatandaşı olması sebebiyle Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICC) kapsamında yargılanmasının önü açılan Esma Esad hakkında Londra'da da dava süreci ve tutuklama emri baskısı artıyor.
Suriye, Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne kurucu anlaşması olan Roma Statüsü’ne taraf olmadığı için mahkeme ülkede işlenen suçlar üzerinde doğrudan yargı yetkisine sahip değil. Ancak Esma Esad’ın Londra doğumlu bir İngiliz vatandaşı olması, hukukçular için tarihi bir kapı aralıyor. ICC’nin eski başsavcısı Luis Moreno-Ocampo ve insan hakları avukatları, üye ülke vatandaşı olması sebebiyle Esma Esad hakkında doğrudan dava açılabileceğini ve Birleşik Krallık’ta bir tutuklama emri çıkarılabileceğini ileri sürdü.
Londra Metropolitan Polisi Savaş Suçları Birimi, 2021 yılında Esma Esad’ın rejim propagandası yapmak ve hükümete destek vermek yoluyla işlediği iddia edilen suçlara dair bir dosya hazırlayıp Kraliyet Savcılık Servisi’ne (CPS) iletmişti.
O dönem Esma Esad’ın İngiltere'ye dönme ihtimalinin düşüklüğü gerekçesiyle askıya alınan dosya, rejimin devrilmesiyle yeniden uluslararası kuruluşların ve mağdurların radarında.
RUSYA’NIN ALTERNATİF LİDER ADAYI
Rusya’nın, savaşı tırmandıran ve uzlaşmaya yanaşmayan Beşar Esad’dan bıktığı dönemlerde, onun yerine geçebilecek cumhurbaşkanı adayları listesinin en başına Esma Esad’ı koyduğu ve onu gizli bir alternatif olarak değerlendirdiği iddia edildi.
Elde edilen belgelere Moskova, Esma Esad'ın Batı'da yetişmiş profilini ve rejim üzerindeki mevcut gücünü kocasının yerine geçebilecek en güçlü seçenek olarak görüyordu.
SORUŞTURMA RAPORLARINDAKİ DİĞER 4 AĞIR SUÇLAMA
Eski rejim yetkilileri, iş insanları ve mağdurların ifadelerine dayanan istihbarat ve medya raporlarına göre, Esma Esad'a yönelik öne çıkan ağır suçlamalar şunlar:
"Ekonomi Konseyi" adı verilen gayriresmi bir ağın başında olan Esma Esad; kendisine sadık isimlerle iş dünyasına baskı uygulamak, mal varlıklarına el koymak ve muhalif iş insanlarını tutuklatmakla suçlanıyor.
Rejimin en güçlü milyarderi Rami Makhlouf’un tasfiye edilerek servetinin Esma Esad'ın ağına aktarıldığı da iddialar arasında yer aldı.
Suriye’ye gönderilen uluslararası insani yardımların ve BM fonlarının büyük bir kısmının, Esma Esad’ın yönetimindeki "Suriye Kalkınma Vakfı" (Syria Trust for Development) üzerinden rejime ve savaş finansmanına aktarıldığı da kayıtlara geçti.
Savaş sırasında tutuklanan veya muhalif olan ailelerin yüzlerce çocuğunun, Esma Esad’ın denetimindeki yetimhanelerde siyasi rehin ve pazarlık kozu olarak tutulduğu belgelendi. Eski sosyal işler bakanlarının söz konusu suçlar kapsamında şu an gözaltında olduğu aktarılıyor.
Esma Esad’ın, Ağustos 2024’ten bu yana Moskova’da lösemi tedavisi gördüğü bilinirken, rejim düştüğü sırada kendisinin ve babası Dr. Fawaz Akhras'ın nerede olduğuna dair çelişkili bilgiler bulunuyor. Aileye yakın kaynaklar, Esad çiftinin Birleşik Arap Emirlikleri’nde (BAE) oturma izinlerinin bulunduğunu ve Dubai’ye gidip geldiklerini açıklamıştı. Ancak uzmanlar BAE ile Birleşik Krallık arasında iade anlaşması bulunduğunu ve Esad ailesinin Körfez'de artık eskisi kadar güvende olamayacağını dile getirdi.
