ABD Başkanı Donald Trump'ın, NATO Liderler Zirvesi sırasında Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve F-35 savaş uçaklarının verilmesi konusunda bir karar vereceğini açıklamasının ardından, Türkiye'nin envanterindeki S-400 hava savunma sistemlerinin geleceğine ilişkin yeni iddialar gündeme geldi. İddiaya göre Türkiye, F-35 programına yeniden dahil olabilmek için S-400 sistemlerini üçüncü bir ülkeye satma seçeneğini değerlendiriyor.
ABD Kongresi, 2020 yılında kabul ettiği düzenlemeyle Türkiye'nin S-400 sistemlerini elinde bulundurduğu sürece F-35 satışının yapılamayacağını hükme bağlamıştı. Bu nedenle yalnızca Trump yönetiminin yaptırımları kaldırma yönündeki iradesinin yeterli olmadığı, F-35 sürecinin ilerleyebilmesi için Kongre'nin de kabul edebileceği bir çözüm gerektiği belirtiliyor.
Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından 2019 yılında F-35 programından çıkarılmış, 2020 yılında ise ABD'nin CAATSA yaptırımlarına tabi tutulmuştu.
Körfez ülkeleri gündemde
Hande Fırat'ın Hürriyet Gazetesi'ndeki yazısında aktardığı bilgiye göre; Türkiye'nin, S-400 sistemlerini üçüncü bir ülkeye satma seçeneği üzerinde durduğu, bu kapsamda Körfez ülkelerinin öne çıktığı iddia edildi.
Haberde, ABD'nin de sistemlerin Körfez ülkelerinden birine satılmasına sıcak baktığı öne sürüldü. Ancak böyle bir satışın gerçekleşebilmesi için Rusya'nın onayının gerektiği, Moskova'nın ise prensip olarak üçüncü bir ülkeye satışa karşı çıkmayacağı iddia edildi.
S-400 süreci
Türkiye, 2017 yılının sonunda Rusya ile biri opsiyonlu iki adet S-400 hava savunma sistemi alımına ilişkin sözleşme imzalandığını açıklamıştı. Toplam maliyeti 2,5 milyar dolar olarak açıklanan sistemler için peşinatın Rusya'ya ödendiği duyurulmuş, ilk parçalar ise 12 Temmuz 2019'da Türkiye'ye teslim edilmişti.
ABD yönetimi ise teslimatın ardından Türkiye'yi proje ortağı olduğu F-35 programından çıkardığını açıklamıştı. Daha sonra Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımları Aralık 2020'de kabul edilmiş, Nisan 2021'de yürürlüğe girmişti.
