Yıllarca kendi işini yapıp devlete vergisini ödeyen, ancak zamanında Bağ-Kur kaydı açılmadığı için emeklilik hakkını kaybeden binlerce vatandaş için umut ışığı Yargıtay'dan geldi. Sosyal Güvenlik Uzmanı Nergis Şimşek'in dikkat çektiği son emsal kararlara göre; mevzuatta yaşanan belirli tarihler arasındaki hukuki boşluktan yararlanan vatandaşlar, geriye dönük Bağ-Kur tescili yaptırarak emeklilik yolunu açabilecek. Peki, geçmişe dönük bu haktan kimler, nasıl faydalanabilir? İşte milyonları ilgilendiren o kararın hukuki altyapısı ve şartları.
GEÇMİŞ YILLARDAKİ SİGORTALILIK ŞARTLARI NELERDİ?
Eski adıyla 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu, yeni adıyla 5510 sayılı Kanun kapsamında kendi adına çalışanların sigortalı sayılma kuralları yıllar içinde büyük değişiklikler gösterdi. Yasal düzenlemelere göre esnaf ve sanatkârların tescil şartları dönemlere göre şu şekilde işliyordu:
1 Ekim 1972 – 20 Nisan 1982: Sadece meslek kuruluşu kaydı yeterliydi.
20 Nisan 1982 – 22 Mart 1985: Öncelik vergi kaydındaydı. Vergi mükellefi olmayanlar için meslek kuruluşu kaydı aranıyordu.
22 Mart 1985 – 4 Ekim 2000: Vergi kaydı, esnaf sicil kaydı veya oda kaydı şartlarından biri geçerli kabul ediliyordu.
4 Ekim 2000 – 1 Ekim 2008: Vergi ve esnaf sicil kaydı ile birlikte meslek kuruluşu kaydı zorunlu hale getirildi.
1 Ekim 2008 Sonrası: Yalnızca vergi kaydı ve esnaf sicil kaydı tescil için yeterli sayıldı.
Zaman içinde değişen bu kurallar, uzun yıllar çalışan ancak süresi içinde Kurum’a kayıt yaptırmayanlar için ciddi mağduriyetler yarattı. Ancak devlet, belirli dönemlerde çıkardığı yasalarla, tanınan zaman dilimi içerisinde başvuru yapanlara geriye dönük borçlanma hakkı sundu.
2000 YILI MİLAT KABUL EDİLMİŞTİ
4956 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemeyle, 4 Ekim 2000 tarihine kadar Bağ-Kur tescilini yaptırmamış olan vatandaşların sigortalılık hakları doğrudan bu tarihten itibaren başlatılmıştı. Yani, süresi içinde SGK'ya yazılı başvuruda bulunmayan ve prim borcunu ödemeyenlerin 2000 yılı öncesindeki eski vergi kaydı dönemleri sigortalılık süresinden sayılmıyordu. Ancak Yargıtay'ın son kararları bu tabloyu değiştirdi.
YARGITAY'DAN EMSAL KARAR
Sosyal Güvenlik Uzmanı Nergis Şimşek’in aktardığı bilgilere göre, Anayasa Mahkemesi'nin 619 sayılı KHK'yi iptal etmesi, mevzuatta 8 Ağustos 2001 ile 2 Ağustos 2003 tarihleri arasında devasa bir hukuki boşluk yarattı. İşte tam da bu boşluk, geçmişte mağdur olan vatandaşlar için emsal Yargıtay kararlarının (10. ve 21. Hukuk Daireleri) temelini oluşturdu.
Yargıtay'ın ortak kararına göre geriye dönük tescil için aranan şartlar şunlar:
Hukuki boşluğun sona erdiği
2 Ağustos 2003 tarihinden önce Kuruma yapılmış bir tescil başvurusu bulunması,
VEYA yine bu tarihten önce tescil niteliği taşıyan bir prim ödemesinin yapılmış olması.
Eğer bu şartlardan biri sağlanıyorsa, vatandaşlar mahkeme yoluyla 20 Nisan 1982 tarihine kadar olan eski Bağ-Kur sigortalılıklarının tespitini ve geriye dönük tescilini talep etme
hakkına sahip oluyor.
NE YAPMAK GEREKİYOR?
Uzmanlar, geçmiş yıllarda vergi levhası bulunan ancak SGK dökümlerinde Bağ-Kur günleri görünmeyen esnaf ve sanatkârların öncelikle 2003 öncesindeki başvuru veya prim ödeme makbuzlarını arşivlerden kontrol etmeleri gerektiğini belirtiyor. Şartları sağlayan vatandaşlar, İş Mahkemeleri'ne açacakları hizmet tespiti davası ile yıllardır bekledikleri emeklilik hakkına kavuşabilir.
