Afganistan’ın Herat kentinde Taliban’ın kadınlara yönelik baskılarına karşı sokağa çıkan halk, silahlı müdahaleyle karşılaştı. Birleşmiş Milletler Afganistan Yardım Misyonu’nun (UNAMA) 10 Haziran tarihli açıklamasına göre Taliban’ın ahlak polisi ve güvenlik güçleri, 6-7 Haziran tarihlerinde Herat’ta en az 30 kadını “kıyafet kurallarını ihlal ettikleri” iddiasıyla gözaltına aldı. Onlarca kadına da sözlü uyarı yapıldı.
Kadınlar 8 Haziran’da serbest bırakılırken, gözaltılara tepki olarak 9 Haziran’da Herat’ın Cebrail bölgesinde protesto düzenlendi. UNAMA, Taliban güvenlik güçlerinin protestoculara karşı aşırı güç kullandığını, en az bir çocuğun ateşli silahla öldürüldüğünü, bazı kişilerin ise sopalarla dövülerek yaralandığını açıkladı. BM, ikinci bir ölüm iddiasını da araştırdığını duyurdu.
BM: AĞIR SONUÇLAR DOĞURUR
UNAMA açıklamasında, kadınların serbest bırakılmış olmasının keyfi gözaltıların yarattığı zararı ortadan kaldırmadığı vurgulandı. BM Genel Sekreteri’nin Afganistan Özel Temsilci Yardımcısı ve UNAMA Başkan Vekili Georgette Gagnon, “Afganistan’da bir kadının gözaltına alınması büyük bir damgalanma yaratır; serbest bırakıldıktan sonra dahi aile ve toplum içinde daha fazla şiddet ve izolasyon riski doğurabilir” dedi.
Gagnon, Taliban yönetiminin uluslararası hukuk uyarınca tüm Afganların ifade özgürlüğü, barışçıl toplanma hakkı, kişi özgürlüğü ve güvenliğini korumakla yükümlü olduğunu hatırlattı. UNAMA, Taliban’a kadınların hareket, ifade, eğitim, istihdam ve kamusal yaşama katılım haklarını kısıtlayan tüm politika ve uygulamalardan vazgeçme çağrısı yaptı.
"2001 DEĞİL 2026 AFGANİSTANI"
Herat’ta yaşananlara tepki gösteren Afgan kadın hakları savunucusu Wazhma Tokhi, Taliban’ın değiştiği yönündeki uluslararası söylemlere sert çıktı.
Tokhi, “Bu 2001 yılı değil. Bu, 2026 Afganistan’ı. Taliban’ın değiştiğini, artık 1996-2001 dönemindeki Taliban olmadığını söyleyenleri hatırlayın” dedi.
Bugünkü Taliban yönetiminin geçmiştekinden daha sistematik bir baskı rejimi kurduğunu belirten Tokhi, “Taliban reforme olmadı. Baskıyı daha sistematik uyguluyor, zulmünde daha acımasız davranıyor ve kadınları kamusal yaşamdan silmek konusunda her zamankinden daha kararlı” ifadelerini kullandı.
Afgan kadınların yalnızca eğitim, çalışma, özgürlük, onur ve insan olarak var olma hakkı talep ettiğini vurgulayan Tokhi, “Verilen cevap ise kurşunlar, hapishaneler ve korku oldu” dedi.
"NORMALLEŞME REJİMİ AKLADI"
Tokhi, Herat’taki saldırının yalnızca Taliban’ın kadın düşmanı politikalarının değil, uluslararası toplumun Taliban’la kurduğu normalleşme ilişkisinin de sonucu olduğunu belirtti.
“Normalleşme, angajman ve tanınma politikaları; baskı ve kadınların kamusal yaşamdan silinmesi üzerine kurulu bir sistemi aklamaya yardımcı oldu” diyen Tokhi, Afganistan’da güvenlik ve istikrar sağlandığı yönündeki söylemlerin gerçeği yansıtmadığını ifade etti.
Tokhi, “Kadınların konuştuğu için cezalandırıldığı bir yerde güvenlikten söz edilemez. Temel insan haklarının suç sayıldığı bir yerde barış olmaz” dedi.
"BU KAN UNUTULMAMALI"
Tokhi, yaşananları “onur, adalet ve özgürlük talep eden Afganların ödediği bedel” olarak nitelendirdi. Tokhi, “Bu yalnızca Herat sokaklarına dökülen kan değil. Bu, onur, adalet ve özgürlük isteyen Afganların ödediği bedeldir. Bu kan bir tanıktır. Bu kan bir delildir. Asla unutulmamalıdır” ifadelerini kullandı.
