ABD ile İran arasında 100 günü aşkın süredir devam eden inişli çıkışlı savaşta bir kez daha barış umudu doğdu. 8 Nisan’da varılan geçici ateşkesin sessizliği, salı günü Hürmüz’de ABD’ye ait Apache tipi helikopterin düşürülmesiyle bozulmuş, önceki gün ‘çok sert vuracağız’ diyerek İran’ın ağır bombardımana tutulmasını emreden ABD Başkanı Donald Trump, üçüncü gün de “İran’ı bugün çok fena vuracağız” dedi, ancak saatler sonra vazgeçtiğini söyledi.
TÜRKİYE DE ONAYLADI
Daha önce de “İran ile anlaşmaya çok yakınız”, “İran anlaşmayı kabul etti” ifadelerini 37 kez kullanan Trump, bu kez aralarında Türkiye’nin de bulunduğu ülkelerin de onayladığını öne sürerek Tahran yönetimi ile anlaşma yaptıklarını duyurdu. Trump, dün akşam TSİ 20.30 civarında Truth Social hesabından yayınladığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: “İran İslam Cumhuriyeti ile yapılan görüşmelerin İran liderliğinin en üst düzeyine taşındığı ve onaylandığı gerçeğine dayanarak, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı olarak, bu akşam İran’a yapılması planlanan saldırı ve bombardımanları iptal ettim. Görüşmeler ve nihai noktalar, hem konsept hem de büyük detaylar açısından, Amerika Birleşik Devletleri, İsrail, Suudi Arabistan, BAE, Katar, Türkiye, Pakistan, Bahreyn, Kuveyt, Ürdün, Mısır ve diğerleri de dahil olmak üzere ilgili tüm taraflarca onaylanmıştır. Deniz Ablukası, bu İşlem sonuçlanana kadar tam yetkiyle ve yürürlükte kalacaktır. İmza töreninin zamanı ve yeri kısa süre içinde duyurulacaktır.”
İMZA TÖRENİ AVRUPA’DA
Trump ilerleyen saatlerde Beyaz Saray’da gazetecilerin sorularını yanıtlarken de, “(İran’la anlaşma) Belgelerin son halinin hazırlanması sürecinden geçiyoruz. Bu süreç önümüzdeki birkaç gün içinde tamamlanacak ve bir imza töreni düzenlenecek, belki de Avrupa’da” şeklinde konuştu.
İRAN BEKLETİYOR
“Aralarında Türkiye’nin de olduğu birçok bölge ülkesinin lideri ile görüştüğünü ve bu görüşmelerin sürdüğünü belirten Trump, İran’la anlaşma sürecinde Ankara’nın rolüne ilişkin, “Türkiye ile de görüşeceğiz. Cumhurbaşkanı (Recep Tayyip) Erdoğan bu süreçte harikaydı” değerlendirmesini yaptı. Anlaşma imzaları atılır atılmaz Hürmüz Boğazı’nın açılacağını ve ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasının kaldırılacağını vurgulayan Trump, “(Anlaşma) Yakında imzalanacak, belki bu hafta sonu” dedi.
ABD Başkanı, İran Dini Lideri Mücteba Hamaney’in anlaşmayı onayladığını söylese de, Tahran yönetiminden tam tersi bir açıklama gelebilir. Zira İran basını daha öncekilerde olduğu gibi Trump’ın iddiasının aksine ABD ile muhtemel anlaşma için hiçbir mutabakat metninin Tahran tarafından henüz onaylanmadığını yazdı. Axios haber sitesi ise, Katar’ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelere aşina kaynaklara dayandırdığı haberinde, tarafların Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, İran’a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve 60 günlük bir ateşkes süresi boyunca nükleer görüşmeler için bir çerçeve oluşturulması konularında aralarındaki görüş ayrılıklarının büyük ölçüde azaldığını, anlaşma için dini lider Müctaba Hamaney’in nihai onayınının beklendiğini öne sürdü.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü de, anlaşma metninin ‘nihai kararının’ ilgili yetkililere ait olduğunu ve onaylandıktan sonra resmi olarak açıklanacağını söyledi.
TEL AVİV ŞAŞKIN
Bu arada İsrailli Haaretz gazetesi Trump’ın anlaşma duyurusunun İsrail yönetimi tarafından şaşkınlıkla karşılandığını belirtirken, Kanal 12 televizyonu, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun Trump’ın açıklamasına ilişkin daraltılmış güvenlik kabinesiyle yaptığı toplantı sırasında bilgilendirildiğini aktardı. Netanyahu’nun Trump ile telefonda görüştüğü belirtilirken, İsrail Başbakanlık Ofisi tarafından yapılan açıklamada, “Başkan Trump bu akşam, mutabakat zaptı hakkında Başbakan Netanyahu ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. İsrail, mutabakat zaptına taraf olmasa da Başbakan; müzakereler sonucunda varılacak nihai anlaşmanın zenginleştirilmiş nükleer malzemenin çıkarılmasını, zenginleştirme altyapısının sökülmesini, füze üretiminin sınırlandırılmasını ve İran’ın bölgedeki terör uzantılarına verdiği desteğin sonlandırılmasını içereceğine dair Başkan Trump’ın taahhüdünden duyduğu memnuniyeti dile getirdi” ifadeleri kullanıldı.
Çarşamba gecesi başlayan Amerikan bombardımanı iki gece üst üste sert şekilde sürmüş, Hürmüz Boğazı’ndaki Sirik, Cask, Keşm ve Bender Abbas hattı bomba yağmuruna tutulmuştu.
HARK ADASI’NI ALACAĞIZ DEMİŞTİ
Trump, ateşkes açıklamasından önce yaptığı paylaşımda, ABD ordusunun İran’a oldukça sert bir darbe indireceğini belirtmiş, “Çok uzak olmayan bir gelecekte Hark Adası’nı ve diğer petrol altyapı noktalarını ele geçireceğiz ve tıpkı Venezuela’da olduğu gibi, petrol ve doğalgaz piyasalarının tam kontrolünü ele alacağız” ifadelerini kullanmıştı.
DOĞUM GÜNÜ DİLEĞİ: ‘DÜNYADA BARIŞ’
14 Haziran Pazar günü 80 yaşına girecek olan Donald Trump önceki gün doğum günü dileğinin ‘Dünyada Barış’ olduğunu açıkladı.
