Donald Trump yönetiminin, Hint Okyanusu'nda stratejik öneme sahip Chagos Adaları'nı Mauritius'tan satın almaya yönelik bir planı masaya yatırdığı iddia edildi. İngiliz basınına yansıyan haberlere göre bu hamle, adalar üzerinde yer alan ve ortak kullanılan Diego Garcia askeri üssünün kontrolünü doğrudan ve tek başına güvence altına almayı hedefliyor. Beyaz Sa-ray ise söz konusu potansiyel satın alma planına ilişkin iddialarla ilgili soruları yanıtsız bıraktı.
İNGİLİZ YETKİLİLERİ DEVRE DIŞI BIRAKAN PLAN
Raporda yer alan ayrıntılara göre plan, ABD yönetiminin İngiliz yetkilileri tamamen devre dışı bırakarak adayı satın almasını ve Diego Garcia askeri üssünün idaresini tek başına üstlenmesini öngörüyor. Ancak bu formülün hayata geçirilebilmesi için adaların öncelikle egemen bir statüye kavuşması ve ABD'nin satın alma müzakerelerini doğrudan Mauritius yönetimi ile yürütmesi gerekiyor.
The Guardian'ın haberine göre; daha önce İngiltere'nin adaları Mauritius'a devretmesini öngören yasa tasarısı, ABD'nin nisan ayında desteğini çekmesiyle birlikte rafa kaldırılmıştı.
ÇİN'İN CASUSLUK FAALİYETİ ENDİŞESİ VE HAZİNE BAKANI'NIN ÖNERİSİ
Adaları satın alma fikrinin, ABD hükümeti tarafından üzerinde çalışılan birkaç öneriden biri olduğu ifade edildi. Söz konusu planın ABD Hazine Bakanı Scott Bessent tarafından Başkan Trump'a sunulduğu, ancak şu an için en güçlü seçenek olarak değerlendirilmediği aktarıldı.
Trump yönetimindeki bazı yetkililerin, adaların Çin'in müttefiki konumundaki Mauritius'a devredilmesi durumunda, bölgede Çin menşeili casusluk faaliyetlerine zemin hazırlanabileceği yönünde ciddi endişeler taşıdığı kaydedildi.
MÜLTECİLER ÇÖZÜM BEKLİYOR: DOĞDUĞUMUZ YERDE YAŞAMA HAKKIMIZ VAR
Diğer yandan, geçen hafta İngiltere'yi ziyaret eden Chagos mültecileri heyeti, adaların geleceğine ilişkin tartışmaların İngiliz siyasetinin içinde sıkışıp kaldığını ifade etti.
Chagos Mülteciler Grubu'ndan oluşan altı kişilik heyet, adaların geleceğine ilişkin bir anlaşmaya varılması konusunda İngiltere'ye tam destek verdiklerini açıkladı. Heyet lideri Louis Olivier Bancoult konuya dair yaptığı açıklamada, İngiliz hükümetinin halkları için bir çözüm bulma konusunda gerçek bir irade göstermediğini belirterek şunları söyledi:
"En önemlisi bizim haklarımız. Bir yol bulmalıyız, hâlâ acı çekiyoruz ve konumumuz net; doğduğumuz yerde yaşama hakkına sahibiz."
DİEGO GARCİA ÜSSÜ’NÜN ORTADOĞU SAVAŞINDAKİ ROLÜ
ABD'nin Chagos Adaları'nı satın alma olasılığını gündeme getirmesi, şubat ayının sonundan bu yana devam eden ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın ortasında gerçekleşti. Hint Okyanusu'nun merkezinde yer alan Diego Garcia üssü, İran'a yaklaşık 3 bin 800 kilometre mesafede bulunuyor ve ABD'nin uzun menzilli füzelerini konuşlandırabileceği önemli bir hava üssüne ev sahipliği yapıyor.
Savaşın başlamasından bu yana İran, bu ortak üsse yönelik birden fazla saldırı girişiminde bulundu. Mart ayı sonlarında düzenlenen bu saldırılardan biri, bölgedeki bir ABD savaş gemisi tarafından engellendi. İngiltere ise mart ayında ABD'ye, bu ortak üssü kullanarak İran'ın füze rampalarını vurma izni vermişti. Donald Trump, İngiliz yetkililerin bu adımını "çok gecikmiş" olarak nitelendirmiş ve kararın daha önce atılması gerektiğini savunmuştu.
DİPLOMATİK GERİLİM VE İNGİLİZ HÜKÜMETİNİN POZİSYONU
Yaşanan gelişmeler üzerine İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, sosyal medya hesabı üzerinden bir paylaşım yaparak İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ı sert bir dille uyardı. Arakçi paylaşımında, "İngiliz üslerinin İran'a yönelik saldırganlık için kullanılmasına izin vererek İngilizlerin hayatını tehlikeye atıyorsunuz" ifadelerini kullandı.
Konuya ilişkin açıklama yapan bir İngiliz hükümet sözcüsü ise Diego Garcia'daki askeri üs üzerinde İngiltere kontrolünün tehdit altında olduğu bir durumu devraldıklarını vurgulayarak şu açıklamayı yaptı:
"Ulusal çıkarları korumak ve düşmanlarımızın bu stratejik noktada yer edinmesini önlemek için harekete geçilmesi gerekiyordu. Diego Garcia, yaklaşık 60 yıldır ortak güvenliğimizi koruyan kilit bir stratejik askeri varlıktır."
Hükümet kaynakları, ABD'nin karşı çıkması halinde egemenliğin devri anlaşmasına devam edilip edilmeyeceği yönündeki sorulara ise, "ABD desteği olmadan ilerlemeyeceğimiz konusunda her zaman nettik" yanıtını vererek Washington'ın onayının kendileri için belirleyici olduğunu teyit etti.
