Şili'de yaşanan ölümcül fırtına bakır üretimini tehdit altında bırakıyor ve sektörün, yapay zekanın gelişebilmesi için hayati önem taşıyan bu metali tedarik etme kabiliyetine ilişkin endişeleri artırıyor.
Financial Times'in yaptığı habere göre, Kanadalı baz metal grubu Lundin Mining, geçen hafta Şili'nin Atacama bölgesindeki Caserones bakır-molibden madenindeki faaliyetlerini yoğun kar yağışının elektrik tedarikini aksatması nedeniyle askıya aldı. Ayrıca, Minera Los Pelambres sahasındaki madencilik ve işleme faaliyetleri de bakır madencisi Antofagasta tarafından birkaç günlüğüne durduruldu.
Aşırı hava koşulları ani sellere ve bazı büyük bakır madenlerinin bulunduğu yüksek rakımlı bölgelerde yoğun kar yağışına neden oldu. Yetkililere göre fırtına en az 13 kişinin ölümüne yol açtı.
Devlet şirketi olan bakır madencilik firması Codelco'nun bazı faaliyetleri de yağıştan etkilendi. El Teniente de dahil olmak üzere büyük madenlerdeki operasyonlar geçici olarak durduruldu. Anglo American ve BHP gibi büyük şirketlerin yöneticileri de durumu yakından takip ediyor ve Şili yetkilileriyle temas halinde bulunuyor.
Bakır, elektrik şebekelerinin, yenilenebilir enerjinin ve yapay zekaya güç verecek veri merkezlerinin inşası için hayati önem taşıyor. Ancak uzmanlar, iklim değişikliğinin hızlanması ve aşırı hava olaylarını tetiklemesiyle birlikte arz şoklarının daha yaygın hale gelmesi ihtimalinden dolayı önümüzdeki yıllarda bu kırmızımsı metalde giderek artan bir kıtlık öngörüyor.
StoneX analisti Natalie Scott-Gray, Londra Metal Borsası'nın küresel depo ağındaki bakır stoklarının zaten azalmakta olduğunu belirterek, "Şili gibi ek arz riskleri, bakır fiyatlarındaki oynaklığı daha da artırıyor" dedi.
WieldMore Investment Management'ın kurucusu Giuseppe Amitrano yaptığı açıklmada, "Madencilik yatırımcılarının, iklim gibi fiziksel risklerin üretim aksamasına, nakit akışına, sigorta maliyetlerine ve varlık değerlemesine nasıl yansıdığını anlama çabası giderek artıyor. Şili gibi bir madencilik ülkesinde, geçici bir aksama bile emtia piyasaları için önemli olabilir" diye belirtti.
Şili'nin bazı bölgelerinde olağanüstü hal ilan edilmesine sebep olan bu aksaklık, BHP de dahil olmak üzere madencilik şirketlerinin, zamanla daha az bakır içeren eski madenler nedeniyle bakır üretiminde düşüş yaşanacağı uyarısından birkaç gün sonra meydana geldi.
Geçtiğimiz yıl büyük madenlerde yaşanan kazalar ve aksamalar, bakır fiyatlarının bir dizi rekor seviyeye ulaşmasına yardımcı oldu. ABD'nin yeni bakır ithalat tarifeleri uygulayabileceği endişeleri ve Çin'in alımlarının artmasıyla fiyatlar son haftalarda yükselmeye devam etti.
Birçok maden ocağının iklim değişikliği nedeniyle sıklığı artan aşırı hava olaylarından etkilenme riski taşıyan bölgelerde bulunması, daha fazla işletmenin durdurulmasına yol açabilir. Ayrıca kuraklık riski giderek artan ülkelerde sektörün su ihtiyacına ilişkin endişeler de artabilir.
Sektör kuruluşu ICMM bu hafta yaptığı açıklamada, dünya genelindeki 12 bin metal ve madencilik tesisinin üçte birinin, su için yüksek rekabetin yaşandığı ve kuraklık riskinin yüksek olduğu bölgelerde bulunduğunu belirterek, özellikle Şili'nin durumunun endişe verici olduğunu vurguladı.
Jefferies'in bu ay yaptığı bir analiz, küresel bakır üretiminin, küresel bakır arzının yaklaşık beşte birini temsil eden madencilerden alınan verilere dayanarak, son çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 10 düştüğünü ortaya koydu. Analize göre bu durum, önümüzdeki 12 ay içinde piyasadaki önemli açıklara yönelik riskleri artırıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı da geçen hafta Şili ve Peru da dahil olmak üzere bazı ülkelerde madencilerin bakır üretimini mevcut seviyelerde sürdürme konusunda artan zorluklara ilişkin uyarıda bulundu.
