NATO liderleri, günün ilerleyen saatlerinde Ankara'da on milyarlarca dolar değerinde silah anlaşmaları açıklamayı planlıyorlar; liderler bu adımla ABD Başkanı Donald Trump'ın da katılacağı zirveden önce Avrupa savunmasına daha fazla harcama yapma yönündeki ABD çağrılarına kulak verdiklerini göstermek istiyorlar.
Avrupalı hükümetler, Trump'ın zirveye gelişinden önce düzenlenen bir NATO savunma sanayi forumunda anlaşmaları duyurmayı planlıyor. Trump, günün ilerleyen saatlerinde Türkiye'ye geldikten sonra Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ile görüşecek, daha sonra da düzenlenecek akşam yemeğine katılacak.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte dün yaptığı açıklamada, Avrupalıların savunma harcamalarında "şaşırtıcı" artışlar kaydettiğini ifade etti.
Rutte, bunun kısmen Rusya'nın 2022'de başlattığı Ukrayna işgalinden bu yana artan Rusya endişesinden kaynaklandığını ancak Trump'ın da ülkeleri bu konuda onları teşvik etmekte "son derece kararlı" davrandığını söyledi.
Trump, uzun süredir Avrupa hükümetlerini, Soğuk Savaş'ın ilk yıllarından beri kıtayı koruyan Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) aracılığıyla kendilerini savunmak için ABD'ye bel bağlamakla suçluyor.
Rutte, zirve öncesinde Ankara'da gazetecilere yaptığı açıklamada, "Şu anda, ABD'nin de adil bir anlaşma olduğunu bildiği, sürdürülebilir bir ittifak oluşturuyoruz" dedi.
Rutte, geçen ay yaptığı açıklamada, NATO'nun Avrupalı üyeleri ve Kanada'nın 2025 yılında savunma harcamalarını, 2024'e kıyasla 90 milyar dolar artıracağını ve toplam harcamaların 570 milyar doların üzerine çıkacağını belirtmişti. Bu, bir yılda yaklaşık %20 artış anlamına geliyor.
TRUMP'TAN SERT TEPKİ GELMİŞTİ
Fakat Trump, son aylarda diğer NATO üyelerine yönelik sert eleştirilerini yeniden gündeme getirdi. NATO üyelerini ABD'nin İran'la savaşında yeterince yardım etmemekle suçladı ve ittifaktan çekilebileceğini ya da karşılıklı savunma anlaşmasına uymayacağını ima etti.
Avrupalı yetkililer, ekonomilerini altüst eden ve Avrupa'da büyük tepki gören savaş konusunda kendilerine danışılmamış olmasına rağmen ABD'ye, ülkelerindeki hava sahasını ve üslerini kullanmasına izin verme taahhütlerini yerine getirdiklerini belirtiyorlar.
Zirvede Trump'ın son dönemdeki eleştirilerinin tekrarlanmasına hazırlıklı olduklarını belirten Avrupalı yetkililer, Erdoğan ve Rutte'nin Trump ile olan yakın ilişkilerini kullanarak zirvede dengeyi sağlamalarını umuyorlar.
GİZLİ TUTULAN SAVUNMA ANLAŞMALARI
Bugün açıklanacak silah anlaşmalarının ayrıntıları, zirve öncesinde kamuoyunda ses getirmek amacıyla gizli tutuldu.
Fakat Hollanda Savunma Bakanı Dilan Yeşilgöz, dün Reuters'e yaptığı açıklamada, Hollanda'nın hava savunması konusunda Belçika ile ve deniz gemileri konusunda İngiltere ile ortaklıklar da dahil olmak üzere 3 milyar eurodan (3.43 milyar dolar) fazla büyüklükte anlaşmalar açıklayacağını söyledi.
Geçen hafta Reuters'de yer alan ve dört kaynağa dayandırılan haberde de NATO'nun eskimiş ABD yapımı AWACS gözetleme uçakları filosunu İsveç menşeli alternatif olan Saab'ın GlobalEye modeliyle değiştireceğini duyurmayı planladığı bildirildi.
