Trump yönetiminin Amerikan yapay zeka şirketi Anthropic'e gönderdiği talimat mektubu, Avrupa'da teknoloji bağımsızlığı tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Şirket, ulusal güvenlik gerekçesiyle hükümetten gelen emir doğrultusunda en gelişmiş modelleri olan Fable 5 ve Mythos 5'e yabancı uyrukluların erişimini askıya almak zorunda kaldığını duyurdu.
Anthropic açıklamasında, "Bu emrin net sonucu, yükümlülüklere uyum sağlamak için Fable 5 ve Mythos 5'i tüm müşterilerimiz için bir anda devre dışı bırakmak zorunda kalmamızdır" ifadelerine yer verdi.
Avrupa'dan "uyarı zili" yorumları
Kararın ardından Avrupa'nın farklı ülkelerinden siyasetçiler peş peşe açıklamalar yaptı. Eski Fransa İçişleri Bakanı ve 2027 cumhurbaşkanı adaylarından Bruno Retailleau, Washington'un kararını "uyarı zili" olarak nitelendirdi.
Retailleau, yapay zeka alanında dışa bağımlı ülkelerin bir gecede kritik teknolojilere erişimini kaybedebileceğini belirterek Fransa'nın yerli teknoloji şirketlerine ve mühendislik kapasitesine daha fazla yatırım yapması gerektiğini savundu.
Fransa Avrupa İşlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Benjamin Haddad da kararın yapay zeka etrafındaki jeopolitik mücadelede yeni bir dönemin başlangıcını temsil ettiğini söyledi. Haddad, Avrupa'nın başka ülkelerin geliştirdiği teknolojilere bağımlı bir pazar olarak kalamayacağını vurguladı.
İngiltere'de güvenlik ve egemenlik tartışması
Eski İngiliz Silahlı Kuvvetler Bakanı ve milletvekili Al Carns, İngiliz araştırmacıların, şirketlerin ve sağlık kuruluşlarının kullandığı gelişmiş yapay zeka sistemlerinin bir yabancı hükümet kararıyla erişime kapatılmasının ciddi sonuçlar doğurduğunu ifade etti.
Eski Güvenlik Bakanı Tom Tugendhat ise yaşananların bir hata değil, teknolojinin savaşlar ve ulusal güç dengeleri üzerindeki etkisinin doğal sonucu olduğunu söyledi. Tugendhat, gelecekte egemenliğin askeri güçten çok teknoloji ve yazılım altyapılarıyla şekilleneceğini savundu.
"Yapay zeka artık elektrik kadar kritik"
2017-2020 yılları arasında Fransa Başbakanlığı görevini yürüten Edouard Philippe, yapay zekanın artık elektrik ve internet kadar kritik bir altyapı haline geldiğini belirtti.
Philippe, "Modelleri ve işlem gücü üzerinde kontrol sahibi olmadığımız bir altyapı, başkalarının fişini çekebileceği bir altyapıdır" değerlendirmesinde bulundu.
Fransa'daki Ulusal Birlik Partisi lideri ve Avrupa Parlamentosu milletvekili Jordan Bardella da kararın, yapay zekanın ulusal egemenliğin temel unsurlarından biri haline geldiğini gösterdiğini söyledi. Bardella, Fransa'nın yerli yapay zeka girişimlerine desteğini hızlandırması gerektiğini ifade etti.
Teknoloji savaşlarında yeni dönem
Anthropic'e yönelik ABD müdahalesi, yapay zeka teknolojilerinin artık yalnızca ticari ürünler değil, aynı zamanda stratejik ve jeopolitik araçlar olarak görüldüğünü ortaya koydu. Avrupa'da yükselen tepkiler ise geleceğin güç mücadelesinin enerji, savunma ve finans kadar yapay zeka altyapıları üzerinden de şekilleneceğine işaret ediyor.
Uzmanlara göre yaşanan gelişme, Avrupa ülkelerinin yerli yapay zeka modelleri, veri merkezleri ve yüksek işlem gücü altyapılarına yönelik yatırımlarını hızlandırabilecek yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.
