ABD ile İran arasındaki anlaşma sonrası petrol fiyatları son 3,5 ayın en düşük seviyesine geriledi. Bu gelişme sonrası akaryakıta peş peşe indirimler geldi. Son 3 günde akaryakıtta pompaya yansıyan indirim tutarı 2 lirayı aştı. İşte detaylar...
ABD ile İran arasında sağlanan 'anlaşma' petrol fiyatlarında sert düşüşe neden oldu. Savaş döneminde 120 dolara kadar yükselen brent petrolün varil fiyatı, 78 dolara kadar indi. Petrol fiyatları son 3,5 ayın en düşük seviyesine düşerken, bu gelişme akaryakıta indirim üstüne indirim olarak yansıdı.
MOTORİNE 3 GÜN ÜST ÜSTE İNDİRİM
16 Haziran tarihinde motorine 4 lira 88 kuruş indirim hesaplanmıştı. Ancak eşel mobil sistem gereği indirim pompaya 1 lira 22 kuruş olarak yansıdı. 17 Haziran tarihinde yine motorine 1 lira 66 kuruş zam hesaplanmış, eşel mobil sistem gereği indirim pompaya 42 kuruş olarak yansıdı. 18 Haziran (bugün) tarihinde ise motorine 1 lira 83 kuruş gelen indirim, eşel mobil sistem gereği 46 kuruş olarak yansıtıldı.
SON 3 GÜNDE POMPAYA YANSIYAN İNDİRİM
Böylece son 3 günde akaryakıtta pompaya yansıyan indirim tutarı 2 lirayı aştı. Motorinin litresi İstanbul'da 64 lira seviyesine geriledi.
Türkiye'de benzin ve motorin fiyatları hesaplanırken; Gümrüksüz rafineri fiyatına ÖTV ve EPDK payının eklenmesiyle KDV hariç rafineri satış fiyatı bulunuyor. Gümrüksüz rafineri fiyatı hesaplanırken ise, Akdeniz-İtalyan piyasasında yayınlanan günlük CIF Akdeniz ürün fiyatları ve günlük dolar kuru takip edilerek, belli bir fiyat değişim farkında gümrüksüz rafineri tavan satış fiyatı elde ediliyor.
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaların tüketiciye daha az yansıması için kullanılan bir vergi düzenleme mekanizmasıdır.
Basitçe şöyle çalışır:
Petrol fiyatları veya döviz kuru yükseldiğinde, normalde akaryakıt fiyatlarının da artması gerekir.
Devlet, akaryakıt üzerindeki Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tutarını azaltarak bu artışın bir kısmını veya tamamını karşılar.
Böylece pompadaki fiyat artışı sınırlanır ya da hiç yansımaz.
Tersi durumda:
Petrol fiyatları veya kur düştüğünde, ÖTV tekrar artırılabilir.
Böylece devlet vergi gelirlerini korumaya çalışır.
Örnek:
Diyelim ki benzinin litre maliyeti kur artışı nedeniyle 2 TL yükseldi:
Eşel mobil yoksa: Pompa fiyatı yaklaşık 2 TL artar.
Eşel mobil varsa: Devlet ÖTV'yi 1,5 TL azaltırsa tüketiciye sadece 0,5 TL'lik artış yansır.
