Ankara'da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump'ın gerçekleştirdiği görüşmede, Türkiye-ABD ilişkilerini yakından ilgilendiren kritik mesajlar verildi.
Ortak basın toplantısında konuşan Trump, Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını açıklayarak, "Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz. Yaptırımları kaldırıyoruz. Çok yakın iş birliği içinde çalışıyoruz." ifadelerini kullandı.
Trump'ın açıklaması, yaptırımların nasıl kaldırılacağı ve F-35 programına dönüş sürecinin nasıl işleyeceği sorularını da beraberinde getirdi.
CAATSA YAPTIRIMLARI NELERİ İÇERİYOR?
CAATSA çerçevesinde uygulanabilecek yaptırımlar oldukça geniş bir alanı kapsıyor. Bunlar arasında ABD kaynaklı ihracat izinlerinin verilmemesi, Amerikan finans kuruluşlarından kredi ve finansman imkanlarının kısıtlanması, ABD bankacılık sistemi üzerinden gerçekleştirilen işlemlere sınırlama getirilmesi, mal varlıklarının dondurulması, vize engelleri ve ABD kamu kurumlarıyla ticari ilişkilerin yasaklanması yer alıyor.
TÜRKİYE’YE NEDEN CAATSA YAPTIRIMI UYGULANDI?
Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemlerini satın almasının ardından 2020 yılında CAATSA yaptırımlarının hedefi oldu. Washington yönetimi, söz konusu sistemlerin NATO’nun savunma altyapısıyla uyumlu olmadığını ve yapılan alımın Rus savunma sektörüne destek sağladığını öne sürerek yaptırım kararı aldı.
KONGRE ONAY SÜRECİ GEREKMİYOR
CAATSA yaptırımlarının kaldırılması için ABD Kongresi'nin onay süreci bulunmuyor. Sürecin tamamlanması için yalnızca ABD Başkanı Donald Trump’ın yasa kapsamında belirlenen 3 unsuru beyan etmesi gerekiyor.
3 KRİTİK DETAY
Amerikan yasalarına göre yaptırımların kaldırılması için; S-400’lerin ilgili ülkenin kontrolünde olmaması ve ülkeyle ilgili güven verici bilgilerin sunulması gerekiyor.
Bu doğrultuda ABD Başkanı Trump’ın Kongre’ye; "Artık S-400 çalıştırılmıyor. S-400 artık o ülkenin sahip olduğu bir silah değil ve aynı zamanda bir daha böyle bir alışveriş yapılmayacak" ifadelerini içeren bir mektup yazması yeterli oluyor.
Bu mektubun ardından yaptırımlar, Kongre’de bir onay ya da bekleme süreci olmaksızın anında kaldırılabiliyor.
F-35 SATIŞININ ÖNÜ AÇILIYOR
CAATSA yaptırımlarının kaldırılması, aynı zamanda Türkiye'nin F-35 programına geri dönüşünün de önünü açacak. CAATSA yaptırımlarının kaldırılması için gereken şartlar ile F-35’e geri dönüş yasasının maddeleri aynı özellikleri taşıyor.
ABD Başkanı Trump’ın CAATSA’yı kaldıracak 3 maddeyi belirleyip Kongre’ye gönderecek aşamaya gelmesi, F-35’lerin satışını engelleyen 2020 savunma bütçe yasasının şartlarının da yerine geldiği anlamına geliyor. Bu durum, F-35 satışının önündeki engelleri kaldırıyor.
