Türkiye'de deprem ve diğer afetlerin ardından yardım, tahliye ve yeniden yapılanma çalışmaları gündemin merkezine yerleşirken engelli bireylerin gereksinimleri çoğu zaman ikinci planda kalıyor. 2025’te Scientific Reports dergisinde yayımlanan “Disability Inclusive Disaster Resilience in Türkiye” başlıklı araştırma da bu gerçeği ortaya koydu.
Araştırmaya göre engelli bireyler afet öncesi hazırlık, tahliye, geçici barınma ve sağlık hizmetlerine erişimde ciddi engellerle karşılaşıyor. İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi Çevre ve Sağlık Komisyonu üyesi Dr. Mustafa Vatansever, afet süreçlerinde engelli bireylerin gereksinimlerinin yeterince dikkate alınmadığını söyledi.
Türkiye’nin yaşadığı büyük afetlerin engelli bireyler üzerindeki etkisinin gözardı edilmemesi gerektiğini belirten Vatansever, “Engelli bireyler, afet durumlarında daha savunmasız durumda kalabilmekte ve mevcut planlar bu grupların özel gereksinimlerini yeterince dikkate almamaktadır. 2023 depremlerinin olduğu bölgede kayıtlı toplam engelli sayısı 2 milyon 511 bin 950 kişi iken ağır engelli sayısı 775 bin 12’dir. Bölgede Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı toplam 66 engelli ve yaşlı bakım merkezi bulunmaktadır ve bunlarda 5 bin 252 kişi hizmet almaktaydı. Sonuç olarak engelli olduğu halde ihmal edilen kişiler oldukça fazla” dedi.
Afetlere hazırlık sürecinin engelli bireylerin tespit edilmesiyle başlaması gerektiğini vurgulayan Vatansever, yerel yönetimlere önemli görevler düştüğünü ifade etti.
‘TAHLİYE ÖNEMLİ’
Tahliye süreçlerinin engelli bireyler açısından yaşamsal önem taşıdığına dikkat çeken Vatansever, “Zarar azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme aşamalarının her biri kendi içinde ayrı önemli olsa da afet veya acil durum anındaki başarılı bir tahliye, engelli bireyler açısından en yaşamsal konulardan birini oluşturmaktadır. Engeli olmayan bireyler için acil çıkışların ve bina içindeki sığınma alanlarının nerede olduğunu bilmeleri yeterli olabilirken engelli bireylerin öncelikle acil çıkışlara ve sığınma alanlarına nasıl ve hangi donanımla ulaşacaklarını bilmeleri gerekmekte” diye konuştu.
