TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu, yükseköğretim sisteminde köklü reformlar ve düzenlemeler öngören "Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi"ni kabul etti.
Kabul edilen yeni yasa teklifi; binlerce öğrenciye geri dönüş yolu açan kapsamlı öğrenci affından öğretim elemanlarına yönelik yeni güvenlik soruşturması şartına, sahte tez yazımına karşı getirilen ağır cezai yaptırımlardan vakıf üniversitelerinin denetimine kadar çok sayıda kritik düzenlemeyi içeriyor.
2026-2027 DÖNEMİ İÇİN ÖĞRENCİ AFFI: KİMLER YARARLANABİLECEK?
Kabul edilen teklifin en çok dikkat çeken maddelerinden biri olan öğrenci affı, 2026-2027 eğitim-öğretim yılında üniversitelerine geri dönmek isteyen öğrencilere yasal zemin hazırlıyor. Düzenlemeye göre, daha önce benzer bir aftan yararlanmamış olmak kaydıyla, yükseköğretim kurumlarından ilişiği kesilenler veya kayıt hakkı kazandığı halde kayıt yaptırmayanlar yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde başvurmaları halinde eğitimlerine geri dönebilecekler.
Yeni düzenleme uyarınca öğrenci affından yararlanma ve kapsam dışı kalma koşulları şu şekilde belirlendi:
ÖĞRENCİ AFFINDAN YARARLANABİLECEKLER
Genel olarak kendi isteğiyle okuldan ayrılanlar da dahil olmak üzere hazırlık, önlisans, lisans, lisans tamamlama ve lisansüstü düzeyindeki tüm öğrenciler af kapsamında yer alıyor. Üniversite sınavını kazanarak kayıt hakkı elde ettiği halde zamanında kayıt yaptıramamış olanlar da bu haktan faydalanarak öğrenimlerine başlayabilecekler. Ayrıca, yasanın yürürlüğe girdiği tarihte fiilen askerlik görevini yapmakta olanlar, terhislerini takip eden 2 ay içinde başvurmaları durumunda aftan yararlandırılacak.
ÖĞRENCİ AFFINDAN YARARLANAMAYACAKLAR (KAPSAM DIŞI OLANLAR)
Belirli ağır suçlardan hüküm giyenler bu düzenlemeden kesinlikle faydalanamayacak. Bu kapsamda terör, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkum olanlar ile Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'ndaki manevi, mali veya bağlantılı haklara tecavüz suçlarından cezası bulunanlar kapsam dışında bırakıldı.
Aynı şekilde terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapılara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler de aftan yararlanamayacak. Kayıt esnasında sahte belge sunanlar ile sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenlerin de dönüş yolu kapalı olacak.
Anayasa uyarınca özel kanun hükümlerine tabi olan Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile Milli Savunma Üniversitesi bünyesindeki harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve enstitülerden kendi isteğiyle veya başka sebeplerle ilişiği kesilen öğrenciler hakkında da bu madde hükümleri uygulanmayacak.
Afla geri dönen öğrenciler, giriş yıllarındaki ÖSYS/YKS taban puan şartını sağlamaları durumunda eşdeğer programlara yatay geçiş yapabilecekler. Ayrıca dileyen öğrenciler Anadolu, Ankara, Atatürk ve İstanbul üniversiteleri bünyesindeki açık öğretim programlarına da geçiş hakkına sahip olacak.
AZAMİ SÜREYİ DOLDURAN ÖĞRENCİLERE EK SINAV VE UYGULAMA HAKKI
Azami öğrenim süresini doldurduğu için mezun olamayan son sınıf öğrencilerine (intörnlük dönemi hariç) başarısız oldukları veya hiç alamadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı verilecek. Teorik dersleri geçmiş ancak uygulamalı veya intörnlük eğitimini tamamlayamamış öğrencilere de bu eksiklerini tamamlama imkanı sunulacak. Bu haklardan ara sınıf öğrencileri yararlanamayacak.
ÜCRETLİ TEZ YAZAN VE YAZDIRANLARA AĞIR CEZALAR
Akademik dürüstlüğü korumak amacıyla kişisel emeğe dayanmayan; ücretli ya da ücretsiz olarak başkalarına yazdırılan tez, makale, kitap veya projelerle diploma derecesi veya akademik unvan alanlara yönelik yaptırımlar ağırlaştırıldı:
Bu yayınları akademik yükselme, atama veya derece almak için kullananlar ile bu fiili başkaları adına yapan veya aracılık eden öğretim elemanları meslekten çıkarılacak, kazanılan unvan ve diplomalar geri alınacak.
Bu çalışmaları ücretli veya ücretsiz olarak başkaları adına hazırlayan, üreten ya da aracılık eden kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek.
Eğer bu fiil bunu meslek edinen kişilerce işlenirse, adli para cezası alt sınırı 10 bin günden, üst sınırı ise 20 bin günden az olamayacak.
Yasalara aykırı şekilde Türkiye'de yabancı kurumlar adına önlisans, lisans veya lisansüstü program açanlar veya işletenler 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılacak. Bu kurumların tanıtımını yapanlar da 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası alabilecek.
Sahte diploma, mezuniyet belgesi veya sertifika düzenleyen ve düzenletenler Türk Ceza Kanunu'nun "Resmi belgede sahtecilik" hükümlerine göre yargılanacak.
ÖĞRETİM ELEMANLARINA GÜVENLİK SORUŞTURMASI VE YAŞ DÜZENLEMESİ
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nda yapılan değişiklikle, yükseköğretim kurumlarında görev alacak tüm öğretim elemanları artık güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak kişiler kapsamına alındı.
Akademik kadroların korunması amacıyla emeklilik yaş haddini dolduran öğretim üyelerine yönelik de yeni bir düzenlemeye gidildi. Bölüm ve programların ihtiyaçları doğrultusunda, YÖK kararı ile uygun görülen öğretim üyeleri emeklilik yaş hadlerini doldurduktan sonra, 75 yaşını geçmemek üzere ikişer yıllık sürelerle sözleşmeli olarak çalışmaya devam edebilecek. Bu süreçte kadrolu dönemdeki özlük hakları ve fiili çalışmaya bağlı ödemeleri korunacak.
Ayrıca, Türk Cumhuriyetleri ve Akraba Topluluklarındaki yükseköğretim kurumlarından resmi davet alan öğretim elemanlarına, üniversite yönetim kurulu kararı ve MEB onayıyla 3 yıla kadar (ikili andlaşmalarda 5 yıla kadar) aylıklı izin verilebilecek.
VAKIF ÜNİVERSİTELERİNE SIKI DENETİM VE TIP FAKÜLTELERİNE SÜRE
Vakıf yükseköğretim kurumlarının mali ve idari yapılarına yönelik denetim mekanizmaları netleştirildi. Eğitim-öğretim ve mali yapısı sürdürülemeyecek derecede bozulan vakıf üniversitelerinin faaliyet izinleri geçici olarak durdurulabilecek veya tamamen kaldırılarak aynı ildeki garantör bir devlet üniversitesine devredilebilecek.
Kendisine ait hastanesi bulunmayan vakıf tıp fakültelerine, inşaat veya devir süreçlerini tamamlayabilmeleri için 30 ay ek süre tanındı. Bu süre sonunda şartları yerine getiremeyen fakültelerin öğrencileri devlet üniversitelerine veya garantör üniversitelere nakledilecek.
DİSİPLİN SORUŞTURMALARINDA YENİ USULLER
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları göz önünde bulundurularak disiplin soruşturmalarındaki usul ve esaslar yeniden düzenlendi. Soruşturulana gönderilecek davet yazısında iddialar açıkça belirtilecek ve ifade/savunma için en az 7 gün süre tanınacak. Bu süre içerisinde savunma yapılmadığı takdirde, kişinin hakkından vazgeçmiş sayılacağı ve mevcut delillere göre karar verileceği bildirilecek. Soruşturulan kişi, savunmasını yapmadan önce soruşturma evrakını inceleme hakkına sahip olacak.
KAHRAMANMARAŞ İSTİKLAL ÜNİVERSİTESİ'NİN YAPISI DEĞİŞTİ
Alınan kararla birlikte Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi'nin adı "İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi" olarak değiştirildi. Üniversite bünyesindeki bazı birimler mükerrerliği önlemek adına Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi'ne bağlanırken, üniversite tamamen havacılık, bilgisayar ve mühendislik odaklı yeni bir yapıya kavuşturuldu. Öğrencilerin eğitim hakları korunarak geçiş süreçleri 2025-2026 eğitim-öğretim yılı sonu itibarıyla tamamlanacak.
