Orta Çağ'ın en güçlü hükümdarları arasında sayılan Gürcü Kraliçesi Tamara'nın mezarının nerede olduğu, yüzyıllardır tarihçilerin çözemediği gizemlerden biri olmayı sürdürüyor. Şimdi bu gizemin adresi olarak Ardahan'ın Posof ilçesi gösteriliyor.
Yolağzı Köyü Muhtarı Fehim Gündüz, Gürcüler tarafından yapılan araştırmalara dayanarak Kraliçe Tamara'nın mezarının Posof Kesikkayalar bölgesinde olduğunu iddia etti.
Kraliçe Tamara kim, Posof'a etkisi ne
Tarihî kaynaklar, 12. ve 13. yüzyıllarda hüküm süren Kraliçe Tamara döneminde Gürcü Krallığı'nı Kafkasya'nın en güçlü devletlerinden biri olarak anlatıyor. Krallığın sınırları bugünkü Gürcistan'ın yanı sıra Doğu Anadolu'nun bazı bölgelerine kadar uzanıyordu.
Posof ve çevresi de o dönemde Gürcü kültürü ve mimarisinin etkisi altında kaldı. İlçedeki çok sayıda tarihî yapı, bu geçmişin izlerini hâlâ taşıyor.
Rivayet: Kesikkayalar'da kapatılan tünel
Bölge halkı arasında uzun yıllardır anlatılan rivayetlere göre, Kraliçe Tamara'nın mezarı Posof sınırlarındaki Kesikkayalar bölgesindeki mağaralarda bulunuyor.
Ardahan İl Kültür ve Turizm Müdürü Uğur Dede, rivayeti şöyle aktardı: "Rivayet odur ki Kraliçe Tamara bu bölgeden geçerken peşindeki İran birlikleri Kesikkayalar'daki tüneli kapatıyor. Ve onlar için önemli bir şahsiyet olan Tamara burada ölüyor."
2024 yüzey araştırması ne buldu
Dede, bölgede 2024 yılında Ardahan Üniversitesi iş birliğiyle yapılan yüzey araştırmasında Orta Çağ dönemine ait çok önemli kalıntılar bulunduğunu söyledi. "Nöbetçi mağaralar" olarak da anılan açık mağaralarda yapılan incelemelerde sütunlar ortaya çıktı.
"Bunların doğal olması mümkün değil" diyen Dede, alanda yeni bir çalışma yürütmek istediklerini belirtti.
205 oda, 800 metre kayalık: Kesikkayalar'ın rakamları
Muhtar Fehim Gündüz, Gürcülerin araştırmalarına göre mezarın Posof ya da Artvin'in Posof'a bakan bölgesinde olabileceğini söyledi. "Bu iki bölgede olabileceğini tespit ediyorlar" dedi.
Gündüz, Kesikkayalar'ın içini de tarif etti: "Rivayete göre Kesikkaya'nın içerisinde 205 odanın bulunduğu bir yerleşim alanı var. Üst taraftan kayaların uzunluğu 800 metre, yüksekliği 150 metre ve iki tarafta nöbetçi mağaraları var."
Nöbetçi mağaralardan birinin kapısı taştan. Ancak alt kısma inilemiyor; bu bölüm zamanla heyelan nedeniyle tahrip olmuş.
Tescil ve destinasyon planı
Uğur Dede, bölgeyi turizm destinasyonu olarak değerlendirmek istediklerini açıkladı: "Bunun alt yapısını yapıp gerekirse bütün alanı komple tescilleyeceğiz."
2024'te başlayıp 2026'da yayımlanan Posof Orta Çağ Arkeolojik Yüzey Araştırması sonuçlarına göre Kesikkayalar ve çevresi, Orta Çağ'a ait çok sayıda kültür varlığı barındıran önemli bir arkeolojik alan olarak kayda geçti. Araştırmacılar, ilerleyen aşamalarda yeni bulguların ortaya çıkabileceğini belirtti.
Sıkça Sorulan Sorular
Kraliçe Tamara kimdir? 12. ve 13. yüzyıllarda hüküm süren, Gürcü Krallığı'nı Kafkasya'nın en güçlü devletlerinden biri yapan hükümdardır.
Tamara'nın mezarı nerede iddia ediliyor? Yolağzı Köyü Muhtarı Fehim Gündüz'e göre Gürcülerin araştırmaları, mezarın Posof ya da Artvin'in Posof'a bakan bölgesinde olabileceğini gösteriyor.
Kesikkayalar nedir? Posof'a bağlı Yolağzı köyünde, 800 metre uzunluğunda ve 150 metre yüksekliğindeki kayalıkta yer alan, içinde 205 odalı bir yerleşim alanı bulunduğu iddia edilen Orta Çağ arkeolojik alanıdır.
