Cam, kimyasal yapısı gereği inorganik ve gıda temasına en uygun ambalaj türü olarak kabul edilmektedir. Sorun, camın materyal yapısından değil, hane içindeki istifleme alışkanlıklarından kaynaklanmaktadır. Yıkandıktan sonra tam olarak kurutulmadan, kapağı kapatılarak bodrum, kiler veya havalandırması yetersiz mutfak dolaplarına kaldırılan kavanozların içerisinde mikroklima oluşmaktadır. Bu hapsolmuş nem; zamanla gözle görülmeyen küf sporlarının, maya mantarlarının ve çeşitli bakterilerin çoğalması için ideal kuluçka ortamını yaratır. Özellikle uzun süre kapağı açılmayan kavanozlarda oluşan ağır koku, bu mikrobiyolojik faaliyetin en somut göstergesidir.
O KAVANOZLARI AYIRIN
Ev içi pratiklerde sıklıkla yapılan en büyük hataların başında, cam kavanozların geçici kimyasal deposu olarak kullanılması gelmektedir. Tiner, çamaşır suyu, çözücü maddeler veya kızartmalık atık yağların bekletildiği kavanozlar, bulaşık makinesinde yüksek ısıda yıkansa dahi gıda güvenliğini yitirmektedir. Cam yüzeyinde kullanıma bağlı oluşan mikro çizikler, kimyasal kalıntıları hapsedebilme potansiyeline sahiptir. ÇEVKO ve ilgili çevre sağlığı kuruluşlarının yönergelerine göre, gıda dışı kimyasal maddelerle temas eden veya uzun süredir atıl durumda bekleyen ihtiyaç fazlası kavanozların yeniden kullanılmak yerine cam kumbaralarına atılarak geri dönüşüme kazandırılması gerekmektedir.
KAPAKLARDAKİ PASLANMAYA DİKKAT
İnternet aramalarında "Eski kavanoz kapağı kullanılır mı?" sorusu sıklıkla araştırılmaktadır. Tüketiciler genellikle sadece cam yüzeye odaklansa da asıl risk metal kapaklarda gizlidir. Boş kavanozlar uzun süre saklandığında, kapakların iç kısmındaki ince plastik/silikon astar (genellikle BPA içerir) ısı ve nem değişimleriyle deforme olur. Bu astarın zedelenmesiyle açığa çıkan metal yüzey oksitlenerek paslanır. Bu kapakların yeni bir gıda (özellikle asidik olan domates salçası veya turşu) ile kullanılması, pasın ve kimyasal bileşenlerin doğrudan gıdaya sızmasına neden olur. Gıda mühendisleri, cam kavanozlar saklansa dahi kapakların her konserve/saklama işleminde mutlaka yenilenmesi gerektiği konusunda kati uyarılarda bulunmaktadır.
BOŞ KAVANOZLAR NASIL DEPOLANMALI?
Pratik ev idaresinde doğru bilinen yanlışlardan biri de kavanozların yıkanıp kapağı sıkıca kapatılarak dolaba kaldırılmasıdır. Doğru depolama protokolüne göre; boş kavanozlar kaynar su ile dezenfekte edildikten sonra tamamen kuruması için ters çevrilerek bekletilmelidir. İçerisinde tek bir su damlası dahi kalmadığından emin olunduğunda, dolaba kapakları açık bir şekilde (veya kapağı sadece üzerine hafifçe bırakılarak) yerleştirilmelidir. Hava sirkülasyonunun devam etmesi, içeride nem birikimini ve dolayısıyla küf oluşumunu sıfıra indiren en temel fiziksel önlemdir.
