Beşinci nesil savaş uçağı olarak geliştirilen F-35 Lightning II, gelişmiş görünmezlik teknolojisi, sensör sistemleri ve ağ destekli harekat kabiliyetiyle birçok ülkenin hava kuvvetlerinde görev yapıyor. Son dönemde Türkiye ile ABD arasında F-35 programına ilişkin yeniden başlayan temaslar, hangi ülkelerin bu savaş uçağını kullandığı ve programın geleceğine ilişkin araştırmaları artırdı.
F-35 HANGİ ÜLKELERDE VAR?
F-35 Lightning II savaş uçakları bugün dünyanın birçok bölgesinde aktif olarak kullanılıyor. Program kapsamında teslimatlarını tamamlayan ülkeler, hava kuvvetlerinin modernizasyonunda bu platformu tercih ederken bazı ülkelerde ise teslimat süreci devam ediyor.
Aktif kullanıcılar arasında Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, İtalya, Hollanda, Norveç, Danimarka, Avustralya, Japonya, Güney Kore ve İsrail bulunuyor. Bunun yanında Belçika, Polonya, Finlandiya, İsviçre, Almanya, Romanya, Çekya, Singapur ve Yunanistan gibi ülkeler de farklı aşamalarda teslimat alan veya sipariş veren ülkeler arasında yer alıyor.
F-35 kullanan ülkeler
- Amerika Birleşik Devletleri
- Birleşik Krallık
- İtalya
- Hollanda
- Norveç
- Danimarka
- Avustralya
- Japonya
- Güney Kore
- İsrail
- Belçika
- Polonya
- Finlandiya
- İsviçre
- Almanya
- Romanya
- Çekya
- Singapur
- Yunanistan
F-35 PROGRAMININ DURUMU
F-35, yalnızca bir savaş uçağı değil, aynı zamanda onlarca ülkenin ortak üretim ve lojistik ağına dahil olduğu uluslararası savunma programı olarak öne çıkıyor. Programın ana yüklenicisi Lockheed Martin olurken üretim ve bakım süreçlerinde birçok ülkeden şirket görev alıyor.
2030 yılına kadar Avrupa'da 550'den fazla F-35'in görev yapması beklenirken Hint-Pasifik bölgesinde ise 2035 yılına kadar 300'ü aşkın uçağın hizmete girmesi öngörülüyor. Bu durum F-35'i dünyanın en yaygın beşinci nesil savaş uçağı programı haline getiriyor.
Türkiye, 2002 yılında F-35 Müşterek Taarruz Uçağı Programı'na kurucu ortaklardan biri olarak katıldı. Program kapsamında hem uçak üretiminde görev aldı hem de toplam 100 adet F-35A siparişi verdi. Türk savunma sanayi şirketleri uçakta kullanılan binden fazla parçanın üretimini üstlendi.
Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alınmasının ardından ABD tarafından CAATSA yaptırımları uygulanırken Türkiye 2019 yılında F-35 programından çıkarıldı. Daha önce mülkiyeti Türkiye'ye geçen altı uçağın teslimat süreci tamamlanmadı ve üretim zincirindeki Türk şirketlerinin görevleri farklı tedarikçilere devredildi.
Son dönemde iki ülke arasında gerçekleştirilen görüşmelerde CAATSA yaptırımları ve F-35 programı yeniden gündeme geldi. Yapılan açıklamalarda yaptırımların kaldırılması ve F-35 satışının değerlendirilmesi yönünde yeni bir süreç başlatılabileceği ifade edildi.
Bununla birlikte daha önce yapılan resmi açıklamalarda Türkiye'nin programa yeniden dahil olabilmesi için S-400 meselesinin çözülmesi gerektiği belirtilmişti. Sürecin nasıl ilerleyeceği, iki ülke arasındaki diplomatik ve teknik görüşmelerin sonucuna göre netleşecek.
