Son yıllarda artış gösteren erken doğum vakalarının nedenleri araştırılırken, günlük yaşamın hemen her alanında karşılaştığımız mikroplastikler yeniden gündeme geldi. Yediğimiz gıdalarda, içtiğimiz sularda ve soluduğumuz havada bulunan bu küçük plastik parçacıkların gebelik üzerindeki etkisini inceleyen dikkat çekici bir çalışma, alanın önde gelen organizasyonlarından Society for Maternal-Fetal Medicine toplantısında sunuldu.
Zamanında doğum yapan kadınlarla prematüre doğum yapan annelerin karşılaştırıldığı araştırmada, erken doğum grubundaki annelerin plasentalarında yüzde 50’den fazla mikroplastik ve nanoplastik tespit edildi.
Türkiye Gazetesi'nden Ziyneti Kocabıyık'ın haberine göre, son iki yılda yayımlanan çalışmaların, erken doğumun sadece genetik veya gebelik komplikasyonlarından değil, çevresel maruziyetlerden de önemli ölçüde etkilendiğinin kanıtladığını söyleyen Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Arif Aktuğ Ertekin “İklim değişiklikleri, özellikle aşırı sıcak havalar, hava kirliliği, annelerin yoğun stres yaşamaları, kullandığımız materyallerden kopan plastik parçacıkları, sentetik kimyasallar, böcek ilaçları, bazı hormon ilaçları, tütün ve ürünleri, alkol, yoğun iş hayatı, uzun süre ayakta kalmayı gerektiren işler ve gebelikte fiziksel travmalara yani şiddete maruz kalma gibi durumlar erken doğum riskini artıran sebepler arasında gösteriliyor. Özellikle mikroplastikler anne karnındaki bebeği çok etkiliyor ve erken doğumlara, düşüklere sebep oluyor” dedi.
“Mikroplastikler erken doğuma nasıl sebep olur?” diye düşünebilirsiniz. Yapılan laboratuvar çalışmaları, mikroplastiklerin plasentaya yerleşerek, kronik inflamasyon oluşturduklarını, DNA hasarı yapan oksidatif stresi artırdığını, plasentanın bebeğe oksijen ve besin taşımasını bozduğunu ve doğumu başlatan biyolojik sinyalleri erkenden tetikleyerek erken doğuma sebep olduğunu kanıtlıyor.
OBEZİTE DE ERKEN DOĞUM SEBEBİ
Öte yandan toplumlarda hızla artan, obezite, diyabet, tiroit hastalıkları ve hipertansiyon gibi kronik sağlık sorunları veya bu hastalıkların gebelikte ortaya çıkmasının, bebeklerin gelişimini olumsuz etkilediğini anlatan Prof. Dr. Ertekin “Bütün bu metabolik hastalıklar düşük doğum ağırlığı, erken doğum veya bebeğin tıbbi sebeplerle erken doğurtulmasına yol açabilmektedir. Bu sorunların aynı anda birlikte olması, riski daha da artıran durumlardır” değerlendirmesini yaptı.
Dünyada her yıl 13,4 milyon bebek zamanından önce dünyaya geliyor. Erken doğum, 5 yaş altı çocuk ölümlerinin bir numaralı nedeni olmayı sürdürüyor.
10 BEBEKTEN BİRİ ERKEN DOĞUYOR
WHO, UNICEF ve dünyanın önde gelen yenidoğan araştırmacıları tarafından hazırlanan “Born Too Soon: Global Epidemiology of Preterm Birth and Drivers for Change” adlı uluslararası araştırmaya göre dünyada her 10 bebekten 1’i erken doğuyor. Bu oran giderek yükseliyor.
TÜRKİYE’NİN ERKEN DOĞUM ORANI YÜZDE 11’E ULAŞTI
Prematüre doğum oranlarında Türkiye, dünya ortalamasının üzerinde bulunuyor. Aynı küresel analizde Türkiye’nin erken doğum oranı yaklaşık yüzde 11 olarak hesaplanıyor. Bu oran, dünya ortalaması olan yüzde 9,9’un üzerinde. Daha da önemlisi Türkiye, erken doğumun görece daha sık görüldüğü ülkeler arasında yer alıyor.
ANNEYE NASIL ULAŞIYOR?
En önemli plastik kaynakları ise şunlar:
* Plastik şişeler
* Tek kullanımlık ambalajlar
* Plastik saklama kapları
* Deniz ürünleri
* İçme suyu
* Ev tozu
* Sentetik kıyafetlerden kopan lifler
* Solunan hava
BEBEK VE ANNE NASIL KORUNABİLİR?
* Cam veya paslanmaz çelik saklama kaplarını tercih etmek.
* Sıcak yiyecek ve içecekleri plastik kaplarda bekletmemek.
* Plastik kapları mikrodalgada ısıtmamak.
* Tek kullanımlık plastik tüketimini azaltmak.
* Evi düzenli havalandırıp toz birikimini azaltmak.
* İşlenmiş ve plastik ambalajlı gıdalar yerine taze gıdaları tercih etmek.
