Uganda hükümeti, ülkenin doğusundaki Karamoja bölgesinde kuraklık nedeniyle büyüyen açlık krizine müdahale etmek amacıyla acil gıda dağıtımına başladı. Bölgede şimdiye kadar en az 19 kişinin açlıktan hayatını kaybettiği bildirildi.
Aylar süren kuraklık ve beklenen mevsim yağışlarının gerçekleşmemesi nedeniyle Karamoja'da ekili alanların büyük bölümü ürün vermedi. Yaklaşık 1,5 milyon kişinin ciddi gıda yetersizliği ve yetersiz beslenme riskiyle karşı karşıya olduğu belirtiliyor.
Küresel gıda güvenliği izleme ağı Famine Early Warning Systems Network (FEWS NET), Karamoja'daki durumun "kriz" seviyesine ulaştığını açıkladı.
İki ay boyunca 9 bin 400 ton gıda dağıtılacak
Uganda hükümeti, uluslararası yardımlardaki kesintilerin ardından yürüttüğü ilk büyük ölçekli operasyon kapsamında önümüzdeki iki ay içinde 9 bin 400 ton acil yardım gıdası dağıtacağını duyurdu.
Parlamento tarafından onaylanan 45 milyar Uganda şilini (yaklaşık 9 milyon sterlin) tutarındaki acil fonla satın alınan yardımların dağıtımı, Kaabong bölgesindeki Lodiko İlkokulu'nda başlatıldı.
Afetlere Hazırlık ve Mültecilerden Sorumlu Bakan Sam Engola, Cumhurbaşkanı Yoweri Museveni'nin Karamoja'da kimsenin açlıktan ölmesini istemediğini belirterek, dağıtımı bizzat denetleyeceğini söyledi.
Engola, "Herkesin gıdaya ulaşmasını sağlayacağım. Hiç kimse geride bırakılmayacak" dedi.
"Çocuklarım aç yatmasın diye altın arıyorum"
Karamoja'da yaşayan 21 yaşındaki iki çocuk annesi Angelina Nakiru, The Guardian'a tüm mahsulünü kuraklık nedeniyle kaybettiğini anlattı.
Nakiru, her sabah kaya parçalarının ezilerek altın cevherinin ayrıştırıldığı küçük ölçekli madenlerde çalıştığını söyledi.
"İş çok tozlu ve yorucu ama çocuklarıma bir bardak mısır ve fasulye alabilecek kadar para kazanmanın tek yolu bu" diyen Nakiru, bazı günler hiç gelir elde edemediğini ve ailesinin aç uyuduğunu ifade etti.
Nakiru, "Durum çok kötü. İnsanlar açlıktan ölüyor. Hükümet halkın yardımına yetişmeli" diye konuştu.
Çocuklarda yetersiz beslenme arttı
Bölgedeki sağlık kuruluşları, ağır yetersiz beslenme nedeniyle yüzlerce çocuğun tedavi altına alındığını bildirdi.
Haziran ayında yayımlanan bir beslenme raporuna göre Kaabong ve Kotido bölgelerinde yaşayan nüfusun yaklaşık yarısı ciddi gıda kriziyle karşı karşıya bulunuyor.
Uzmanlar, Karamoja'da sık sık yaşanan gıda krizinin temel nedenleri arasında iklim krizinin etkileri, kuraklık, ormansızlaşma, aşırı otlatma, yoksulluk ve düşük tarımsal verimliliği gösteriyor.
Bölgede daha önce 2022 yılında yaşanan açlık felaketinde Uganda İnsan Hakları Komisyonu verilerine göre 2 bin 200'den fazla kişi yaşamını yitirmişti.
Yardım kesintileri krizi derinleştirdi
Uzmanlara göre mevcut krizin büyümesinde uluslararası insani yardımlardaki kesintiler de önemli rol oynadı.
Özellikle daha önce yıllık yaklaşık 42,8 milyar dolarlık bütçeye sahip olan USAID'deki büyük finansman kesintilerinin ardından, Dünya Gıda Programı (WFP) başta olmak üzere birçok yardım kuruluşu faaliyetlerini önemli ölçüde azaltmak zorunda kaldı.
WFP, Uganda'da yaşayan mültecilerin yüzde 63'üne yönelik gıda desteğini sonlandırdı. Böylece 1 milyondan fazla kişi yardımlardan mahrum kalırken, yardım almaya devam eden yaklaşık 663 bin kişinin gıda rasyonları da azaltıldı.
"Kalıcı çözüm yapısal reform"
Uganda Gıda Hakları İttifakı (FRA) Direktörü Agnes Kirabo, hükümetin gıda dağıtımını üstlenmesini olumlu bir adım olarak değerlendirdi ancak bunun tek başına yeterli olmayacağını söyledi.
Kirabo, acil gıda yardımlarının hayat kurtardığını ancak kalıcı çözüm olmadığını belirterek, gıda güvenliğinin temel bir insan hakkı olarak tanınması, su altyapısına yatırım yapılması ve iklim değişikliğine dayanıklı tarım politikalarının hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti.
Hükümet ise uzun vadede Karamoja Bölgesel Kalkınma Planı kapsamında kuraklığa dayanıklı, hastalıklara dirençli ve erken olgunlaşan tohumların çiftçilere dağıtılacağını, böylece bölgenin gelecekte benzer krizlere karşı daha dirençli hale getirilmesinin hedeflendiğini açıkladı.
