Kritik minerallere yönelik küresel talebin artmasıyla birlikte Özbekistan, madencilik sektöründe yeni bir strateji izlemeye başladı. Taşkent yönetimi, yalnızca ham madde satan bir ülke olmak yerine, mineralleri işleyen ve yüksek katma değerli ürünlere dönüştüren bölgesel bir üretim merkezi olmayı amaçlıyor.
Taşkent Uluslararası Yatırım Forumu'nda konuşan Özbekistan Madencilik ve Jeoloji Bakan Birinci Yardımcısı Firuza Kamidova, ülkenin hedefinin küresel tedarik zincirlerinde daha üst basamaklara çıkmak olduğunu belirtti.
3 trilyon dolarlık kaynak potansiyeli
Özbekistan yönetimi, ülkenin mineral kaynaklarının toplam değerinin 3 trilyon doların üzerinde olduğunu tahmin ediyor. Bakır, lityum, nadir toprak elementleri, tungsten ve molibden gibi kritik minerallerin enerji dönüşümü, savunma sanayisi ve yüksek teknoloji üretiminde giderek daha önemli hale gelmesi, ülkenin bu alana yönelik yatırımlarını hızlandırıyor.
Yetkililer, ham madde ihracatı yerine işlenmiş ürün üretiminin ekonomik getiriyi katlayacağını vurguluyor.
2 milyar dolarlık yatırım programı
Hükümet, kritik mineraller alanında 25 farklı madeni kapsayan yaklaşık 100 yatırım projesi üzerinde çalışıyor. Toplam büyüklüğü 2 milyar doları bulan projeler kapsamında yeni işleme tesisleri ve sanayi kümeleri kurulacak.
Semerkant bölgesinde planlanan yeni kümede önümüzdeki dört yıl içinde yıllık 44 bin tonluk işleme kapasitesine ulaşılması hedeflenirken, Taşkent'te kurulacak molibden kümesiyle ham madde çıkarımından nihai ürün üretimine kadar uzanan entegre bir yapı oluşturulacak.
ABD'nin ilgisi artıyor
Kritik minerallerde tedarik güvenliğini öncelik haline getiren ABD de Özbekistan'a yönelik ilgisini artırıyor. ABD İhracat-İthalat Bankası (EXIM) yetkilileri, Taşkent'teki forumda ülkeye şimdiye kadarki en büyük ABD iş heyetinin geldiğini açıkladı.
Washington yönetimi son yıllarda, Çin'in küresel işleme kapasitesindeki hakimiyetini dengelemek amacıyla yurt dışındaki kritik mineral projelerine yönelik finansman desteğini artırıyor.
Yatırımcılar şeffaflık istiyor
Uzmanlara göre yer altı kaynaklarının zenginliği tek başına yatırım çekmeye yetmiyor. Uluslararası yatırımcılar, projelere kaynak aktarmadan önce uluslararası standartlara uygun rezerv raporları, fizibilite çalışmaları ve net yasal düzenlemeler görmek istiyor.
OECD ve EITI temsilcileri de şeffaflık, yönetişim kalitesi ve öngörülebilir hukuki çerçevenin uzun vadeli yatırım kararlarında belirleyici rol oynadığına dikkat çekiyor.
Çin'in gölgesinde büyüme hedefi
Küresel kritik mineral piyasasında işleme ve rafinaj kapasitesinin büyük bölümünü kontrol eden Çin, sektörün en güçlü oyuncusu konumunda bulunuyor. Ancak uzmanlar, Özbekistan'ın doğru yatırımlar ve uygun sanayi politikalarıyla küresel tedarik zincirlerinde önemli bir alternatif haline gelebileceğini değerlendiriyor.
Artan küresel talep karşısında Özbekistan, yalnızca yer altı kaynaklarını ihraç eden bir ülke olmak yerine, yeni sanayi dönüşümünün aktif oyuncularından biri olmayı hedefliyor.
