Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 2024 yılında Beşar Esad rejiminin devrilmesinin ardından Suriye’nin başkenti Şam’ı ziyaret eden ilk Avrupa Birliği devlet başkanı oldu.
Reuters'ın haberine göre Şam Uluslararası Havalimanı’nda Suriye Dışişleri Bakanı Esad El-Şaybani tarafından karşılanan Macron, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, "Suriye halkına olan bağlılığımızı teyit etmek için buradayım. Çeşitliliği içinde birleşmiş, egemen ve komşularıyla barış içinde bir Suriye için. Gelin birlikte istikrar ve barış dolu yeni bir sayfa açalım" ifadelerini kullandı.
Ziyaretin en kritik gündem maddelerinden birini, savaşla yıkılan ülkenin yeniden inşası oluşturuyor. Nitekim Macron’a Şam seyahatinde, aralarında Fransız enerji devi TotalEnergies ve küresel lojistik şirketi CMA CGM’in CEO’larının da bulunduğu üst düzey bir iş insanı heyeti eşlik ediyor. Fransa cumhurbaşkanlığı yetkilileri, Suriye’nin Fransa için ortak olabilmesinin tek yolunun "tam bir çoğulculuk" ilkesine uyması olduğunu belirterek, bir tekelci iktidarın yerini diğerinin almasını kesinlikle kabul etmeyeceklerini Şam yönetimine iletti.
Geçmişte El-Kaide ile bağlarını 2016 yılında tamamen koparan Ahmed Şara, Esad ailesinin 50 yılı aşkın demir yumruk yönetimini devirdikten sonra kapsayıcı bir düzen kurma sözü vermişti.
Şara, geçtiğimiz yıl Fransa’yı ziyaret ederek Macron ile görüşmüş ve Fransa, Suriye’ye yönelik Batı yaptırımlarının kaldırılmasında öncü rol oynamıştı.
Macron'dan kesin 'Lübnan' sınırı
Ziyaretin diplomatik kulislerinde en çok dikkat çeken konulardan biri ise Lübnan oldu. ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran destekli Hizbullah’a karşı Suriye ordusunun devreye girebileceği yönündeki son açıklamaları bölgeyi hareketlendirmişti.
Fransız yetkililer, Emmanuel Macron’un Suriye lideri Şara’ya, "Suriye’nin hiçbir koşulda Lübnan’a asker göndermemesi gerektiği" yönündeki kırmızı çizgiyi çok net bir şekilde aktardığını belirtti. Cumhurbaşkanı Şara’nın ise herhangi bir baskı veya talep gelse dahi Lübnan’a müdahale etmeyeceğine dair Macron’a güvence verdiği ve Suriye ordusunun Lübnan’a gireceği yönündeki iddiaları "dedikodu" olarak nitelendirip reddettiği öğrenildi.
Fransa, Esad'ın devrilmesinin ardından Suriye hükümeti ile ülkenin kuzeyini kontrol eden ABD destekli Kürt gruplar arasında arabuluculuk rolü de üstlenmişti. Bu müzakereler neticesinde Şam yönetimi ile Kürt gruplar arasında geçtiğimiz Şubat ayında bir entegrasyon anlaşması imzalanmıştı.
AB yaptırımları esnetildi
Kritik ziyarette, terörle mücadele iş birliğinin yanı sıra Fransa ile Suriye arasındaki diplomatik ilişkilerin seviyesinin yükseltilmesi de konuşuluyor. Fransa şu anda Şam’da tam yetkili bir büyükelçi bulundurmuyor; ilişkiler Beyrut merkezli bir maslahatgüzar üzerinden yürütülüyor.
Avrupa Birliği, Mayıs 2025’te eski Esad yönetimi üyeleri hariç Suriye’ye yönelik tüm ekonomik yaptırımları kaldırmıştı. Son olarak geçtiğimiz Mayıs ayında, Suriye Savunma ve İçişleri Bakanlıkları dahil olmak üzere yedi kurum AB’nin kara listesinden çıkarıldı.
Esad sonrası dönemde Şam’ı ziyaret eden ilk yabancı lider Ocak 2025'te Katar Emiri Şeyh Tamim olmuş, onu yine aynı ay AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen takip etmişti.
Geçtiğimiz Nisan ayında ise Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski Şam’da Şara ile bir araya gelmişti.
Fransa, 1920’den bağımsızlığın ilan edildiği 1946 yılına kadar Suriye’yi manda yönetimi altında tutması sebebiyle de bu yeni dönemde bölgede tarihsel bir ağırlık oluşturmayı hedefliyor.
