Ekonomik sıkıntıların insan psikolojisi üzerindeki yıpratıcı etkisi bilinen bir gerçek. Ancak yapılan yeni araştırmalar, parasal sorunların yalnızca strese yol açmakla kalmayıp bilişsel performansı, yani zeka seviyesini de geçici olarak düşürdüğünü ortaya koydu. ABD ve Hindistan'da gerçekleştirilen iki çarpıcı deney, maddi baskı altındaki beynin odaklanmakta ne kadar zorlandığını kanıtlıyor.
İKİ ÇARPICI ARAŞTIRMA: YOKLUK ZİHNİ NASIL YORUYOR?
Farklı coğrafyalarda ve sosyoekonomik gruplar üzerinde yapılan araştırmalar, geçim sıkıntısının zihinsel kapasiteye etkisini somut verilerle gözler önüne seriyor.
ABD’de düşük ve orta gelirli katılımcılara, araç tamiri gibi aniden ortaya çıkan yüksek maliyetli kriz senaryoları sunuldu. Bu sorunları nasıl çözeceklerini düşünmeleri istenen düşük gelir grubundaki kişilerin, akışkan zekâyı ölçen testlerde ortalama 13 IQ puanı gerilediği tespit edildi. Uzmanlar, yaşanan bu zihinsel kapasite düşüşünün bir gece hiç uyumamanın beyinde yarattığı yorgunluğa eşdeğer olduğunu belirtiyor.
Hindistan’da şeker kamışı üreten çiftçiler üzerinde gerçekleştirilen araştırmada, aynı kişiler iki farklı dönemde (hasat öncesi parasızlık dönemi ve hasat sonrası rahatlama dönemi) testlere tabi tutuldu. Çiftçilerin maddi baskı altında oldukları hasat öncesi dönemde bilişsel performanslarında 9 ila 10 IQ puanlık bir düşüş yaşandığı, hasat sonrası gelir elde ettiklerinde ise zekâ testlerindeki başarılarının yeniden yükselerek normale döndüğü gözlemlendi.
KALICI BİR ZEKA KAYBI DEĞİL, ZİHİNSEL BİR MEŞGULİYET
Araştırmacılar, elde edilen bu sonuçların kalıcı bir zekâ geriliği veya beyin hasarı anlamına gelmediğinin altını özellikle çiziyor. Durum, literatürde geçici bir "zihinsel bant genişliği vergisi" olarak tanımlanıyor.
Uzmanlara göre; maddi sorunlarla boğuşan bir zihin; tüm dikkatini, planlama yeteneğini ve problem çözme kapasitesini bu dertleri düşünmeye harcıyor. Beynin sınırlı olan "bant genişliği" faturalar, borçlar ve geçim sıkıntısıyla sürekli meşgul edildiği için, dışarıdan gelen diğer bilişsel görevlere ayrılacak yeterli zihinsel enerji kalmıyor.
