Küresel ölçekte süren jeopolitik gerilimler ve enerji piyasalarındaki sert dalgalanmalar, dünyanın en büyük askeri gücü olarak kabul edilen ABD ordusunun bütçesinde ciddi bir baskı oluşturdu. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) verilerine göre, askeri jetlerden zırhlı araçlara kadar geniş bir kullanım alanına sahip yakıtın varil başına ortalama maliyeti yalnızca altı ay içinde 154,14 dolardan 195,72 dolara yükseldi. Yaklaşık yüzde 27’lik bu artış, savunma harcamalarında alarm seviyesini tetikledi.
Yılda ortalama 80 milyon varil yakıt tüketen Pentagon’un, yaşanan fiyat sıçraması nedeniyle bu yıl bütçesine 1 milyar doları aşan öngörülmeyen ek maliyet yansıyabileceği hesaplanıyor.
Kara Kuvvetlerinde Milyarlarca Dolarlık Açık
En ağır etkiyi ABD Kara Kuvvetleri hissetti. Ordu içi belgeler ve yetkili açıklamalarına göre Kara Kuvvetleri’nin mali yılın sonu olan 30 Eylül’e kadar 4 ila 6 milyar dolar arasında bütçe açığıyla karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor.
Bu tabloya İran merkezli gerilimler, güney sınırındaki operasyon genişlemeleri ve Washington D.C.’de Ulusal Muhafızların artırılması gibi görevler eklenince mali yük daha da büyüdü. Artan yakıt ve lojistik giderler nedeniyle ordu genelinde kapsamlı kısıntılara gidildi. Sağlık personeli ve mühendislik eğitimleri dahil çok sayıda program iptal edilirken, ticari uçuşlar ve kiralama giderleri sınırlandırıldı. Helikopter uçuş saatleri de azaltılarak birlikler yalnızca zorunlu eğitim seviyesine çekildi.
Yapılan değerlendirmeler, bu mali sıkışıklığın Avrupa’ya konuşlandırılması planlanan birliklerde eğitim kalitesini düşürebileceğini ve bazı birliklerin tam hazır seviyeye gelmesinin bir yılı aşabileceğini ortaya koyuyor.
Deniz Kuvvetlerinden Kritik Uyarı: “Yaz Aylarında Para Bitebilir”
Bütçe krizi yalnızca kara unsurlarıyla sınırlı kalmadı. ABD Deniz Kuvvetleri Operasyonları Başkanı Oramiral Daryl Caudle, Kongre’de yaptığı değerlendirmede mevcut harcama hızının sürdürülebilir olmadığını vurguladı. Caudle, Orta Doğu’daki yoğun askeri varlığa dikkat çekerek, yaz aylarına doğru operasyon, eğitim ve sertifikasyon faaliyetlerinde zorunlu kesintilere gidilebileceği uyarısında bulundu.
Bu açıklama, Deniz Kuvvetleri’nin özellikle Temmuz dönemi itibarıyla finansal kaynaklarını tüketme riskiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koydu.
Hava Kuvvetlerinde Aşırı Yakıt Tüketimi
ABD Hava Kuvvetleri de planlanan yakıt kullanımının üzerine çıktı. Kurmay Başkanı Orgeneral Kenneth Wilsbach, tüketimin öngörülen seviyenin yaklaşık yüzde 10 üzerine çıktığını ve bunun büyük miktarda ek jet yakıtı anlamına geldiğini açıkladı.
Buna karşın ABD Deniz Piyadeleri cephesinde ise şu aşamada belirgin bir bütçe açığı ya da eğitim iptali yaşanmadığı bildirildi.
Fiyat Şoklarına Karşı Kırılgan Savunma Sistemi
Pentagon’un uzun vadeli yakıt sözleşmeleri bulunsa da, piyasa dalgalanmalarına bağlı fiyat güncelleme maddeleri nedeniyle bütçe tamamen korunamıyor. Bu durum, özellikle ani küresel krizlerde maliyetlerin hızla artmasına yol açıyor.
Benzer bir tablo 2022 yılında Rusya-Ukrayna savaşının ardından da yaşanmış, Kongre Pentagon’a yalnızca yakıt giderleri için 5,2 milyar dolarlık ek kaynak sağlamak zorunda kalmıştı.
