Kalça protezi, diz protezi ve karın bölgesine yönelik ameliyatlar gibi her yıl milyonlarca kişinin geçirdiği cerrahi işlemler, yaşlı bireylerde beklenmedik bir risk taşıyor olabilir.
Harvard Üniversitesi'nden araştırmacıların yürüttüğü yeni bir çalışma, büyük cerrahi operasyonların bazı hastalarda hafıza ve bilişsel işlevlerde uzun süreli gerilemeye yol açabileceğini gösterdi.
Araştırma kapsamında, ameliyat sırasında bunama belirtisi göstermeyen ve yaş ortalaması 76 olan 560 kişi takip edildi. Katılımcıların hafıza ve düşünme becerileri ameliyat öncesinde ve sonraki altı yıl boyunca düzenli testlerle değerlendirildi.
Sonuçlara göre hastaların yaklaşık dörtte birinde ameliyat sonrasında bilişsel performansta belirgin bir değişiklik görülmedi. Katılımcıların yüzde 60'ında ise yaşlanmaya bağlı olabilecek hafif düzeyde zihinsel gerileme tespit edildi.
Ancak araştırmanın en dikkat çekici bulgusu, hastaların yüzde 15'inde ameliyattan sonraki ilk ay içinde hızlı bir bilişsel düşüş yaşanması oldu. Bu gruptaki bireylerde zihinsel performansın takip eden altı yıl boyunca da kademeli olarak kötüleşmeye devam ettiği gözlendi.
Araştırmacılar, ameliyat sonrası ciddi bilişsel gerileme yaşayan hastaların büyük bölümünde "deliryum" olarak bilinen geçici bilinç bulanıklığı tablosunun görüldüğünü belirtti. Deliryum; ameliyat sonrası saatler veya günler içinde ortaya çıkabilen, kafa karışıklığı, dikkat dağınıklığı ve düşünce bozukluklarıyla karakterize bir durum olarak tanımlanıyor.
Önceki araştırmalar da ameliyat sonrası deliryum ile bunama ve bilişsel gerileme arasında güçlü bir ilişki bulunduğunu ortaya koymuştu. Ancak uzmanlar bu ilişkinin nedenleri konusunda henüz kesin bir sonuca ulaşabilmiş değil.
Araştırmacılar, yaşlı hastalar ve ailelerinin cerrahi müdahalelerin yalnızca faydalarını değil, potansiyel uzun vadeli bilişsel risklerini de göz önünde bulundurarak karar vermesi gerektiğini belirtti.
