Belçika, Avrupa Birliği’nin Brüksel’de düzenleyeceği göç görüşmesine katılmak üzere Taliban heyetine vize verdi. Karar, Taliban’ın 2021’de Afganistan’da yeniden iktidara gelmesinden bu yana grubun AB ev sahipliğindeki bir toplantıya ilk kez katılması anlamına geliyor.
Reuters, Al Jazeera ve DW’nin aktardığına göre, Belçika Dışişleri Bakanlığı beş Taliban temsilcisi için vize düzenledi. Vizelerin yalnızca Belçika’ya giriş için geçerli olduğu, Schengen Bölgesi’nin tamamında serbest dolaşım hakkı tanımadığı ve sadece bir günle sınırlı tutulduğu belirtildi.
GÖRÜŞMENİN GÜNDEMİ: SINIR DIŞI
Toplantının ana gündemini, Avrupa Birliği’nde kalma hakkı bulunmayan Afgan vatandaşlarının geri dönüşü ve yeniden kabulü oluşturacak.
Avrupa Komisyonu Sözcüsü Markus Lammert, üye ülkelerin özellikle ciddi suçlardan hüküm giymiş ya da güvenlik tehdidi oluşturduğu değerlendirilen kişilerin Afganistan’a geri gönderilmesi için yollar aradığını söyledi.
Reuters’ın gördüğü ve Taliban Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Abdul Qahar Balkhi’ye hitaben yazılan mektupta da toplantının “Avrupa Birliği’nde kalma hakkı bulunmayan Afgan vatandaşlarının geri dönüşü ve yeniden kabulü” konusuna odaklanacağı belirtildi.
“TALİBAN’I TANIMA ANLAMINA GELMİYOR”
Avrupa Komisyonu, görüşmenin teknik düzeyde olduğunu ve Taliban yönetiminin tanınması anlamına gelmediğini vurguladı.
AB, toplantıya hangi Taliban temsilcilerinin davet edildiğini açıklamadı. Bazı üst düzey Taliban isimlerinin AB yaptırım listesinde yer aldığı biliniyor.
Belçika Dışişleri Bakanlığı, ziyaret tarihini güvenlik gerekçesiyle kamuoyuyla paylaşmayacağını duyurdu. Ancak Avrupalı yetkililer ve Afgan basınında yer alan bilgilere göre görüşmenin 23 Haziran Salı günü yapılması bekleniyordu.
BELÇİKA’DA DA TARTIŞMA YARATTI
Taliban heyetine vize verilmesi Belçika içinde de tartışma yarattı. Belçika Dışişleri Bakanı Maxime Prévot’nun, Taliban temsilcilerinin Brüksel’e davet edilmesini desteklemediği belirtildi.
Bakanlık Sözcüsü daha önce yaptığı açıklamada, Prévot’nun “Taliban rejiminin temsilcilerinin Brüksel’e davet edilmesi tercihine onay vermediğini” söylemişti.
Ancak Belçika’nın AB kurumlarına ev sahipliği yaptığı ve vize talebinin resmi Avrupa işi kapsamında geldiği için başvuruyu değerlendirdiği ifade edildi. Belçikalı yetkililer, güvenlik incelemesinde heyetteki kişilerin tehdit oluşturduğuna dair bir bulguya rastlanmadığını belirtti.
AB’DEN “KONUŞMAK ZORUNDAYIZ” MESAJI
AB’nin göçten sorumlu yetkilisi Magnus Brunner, bu ay yaptığı açıklamada Taliban ile temas kurulmasını savunarak, Afganistan’a geri dönüşler konusunda Brüksel’in Taliban yönetimiyle konuşmaktan başka seçeneği olmadığını söyledi.
Komisyon Sözcüsü Lammert de Taliban ile temasların bir süredir devam ettiğini belirterek, ilk toplantının ocak ayında Afganistan’da yapıldığını açıkladı. Lammert’e göre Komisyon, 2025’te yaklaşık 20 AB üyesi ülkenin gönderdiği mektup üzerine geri dönüşlerle ilgili teknik temasları koordine etmeye başladı.
Söz konusu ülkeler, özellikle ciddi suç işleyen ya da güvenlik tehdidi oluşturduğu değerlendirilen Afganların geri gönderilmesi için daha koordineli bir süreç istedi.
ALMANYA SINIR DIŞILARI ARTIRMAK İSTİYOR
DW’ye göre Almanya, Afganistan’a sınır dışı işlemlerini artırmak isteyen ülkeler arasında yer alıyor. Alman yetkililer, özellikle ceza almış ya da güvenlik tehdidi oluşturduğu değerlendirilen kişilerin Afganistan’a gönderilmesi için Kabil’e düzenli charter uçuşları yapılmasını hedefliyor.
AB hukukunda ciddi suçlardan hüküm giymiş ya da güvenlik tehdidi oluşturduğu değerlendirilen kişilerin belirli durumlarda sınır dışı edilmesine izin veriliyor. Ancak Taliban’ın iktidara gelmesinden sonra Afganistan ile diplomatik ilişkilerin kopması, geri gönderme süreçlerini sınırladı.
1 MİLYON AFGAN SIĞINMA BAŞVURUSU
AB verilerine göre, 2013-2024 yılları arasında Afgan vatandaşları tarafından Avrupa Birliği ülkelerine yaklaşık 1 milyon sığınma başvurusu yapıldı. DW’ye göre bu başvuruların yaklaşık yarısı kabul edildi.
Afganlar, AB’de sığınma kabul oranı yüksek gruplar arasında yer alsa da Avrupa’da göç politikalarının sertleşmesiyle kabul oranlarının genel olarak daraldığı belirtiliyor.
Son yıllarda Avrupa’da göç karşıtı siyasetin güçlenmesi ve aşırı sağ partilerin oylarını artırması, hükümetler üzerindeki baskıyı da artırdı.
İNSAN HAKLARI ÖRGÜTLERİNDEN TEPKİ
Planlanan görüşme insan hakları örgütlerinin sert tepkisini çekti. Human Rights Watch ve Amnesty International, Taliban ile kurulacak temasın sınır dışı süreçlerine değil, insan haklarının korunmasına ve hesap verebilirliğe odaklanması gerektiğini savundu.
Human Rights Watch Afganistan Araştırmacısı Fereshta Abbasi, “Taliban ile her türlü temas, insan haklarının korunmasını ve hesap verebilirliği öncelemeli; insanları tehlikeye geri göndermeyi değil” dedi.
Abbasi ayrıca AB ülkelerinin bir yandan Taliban’ın ihlallerini kınayıp hesap verebilirlik çağrısı yaparken, diğer yandan Afganları zorla geri göndermek için Taliban ile işbirliği aramasının AB’nin güvenilirliğini zedelediğini söyledi.
Amnesty International Avrupa Kurumları Ofisi Direktörü Eve Geddie ise Afganistan’dan kaçış görüntülerinin hala hafızalarda olduğunu belirterek, “AB’nin insanları bu süreçte daha da tehlikeli hale gelen Afganistan’a geri göndermeye çalışması vicdansızlıktır” ifadelerini kullandı.
“KAYGAN NORMALLEŞME” UYARISI
DW’ye konuşan Avrupa Politika Merkezi göç uzmanı Helena Hahn, Taliban’ın Brüksel’e davet edilmesini “kaygan bir normalleşme” sürecinin işareti olarak değerlendirdi.
Hahn’a göre bu süreç, AB içindeki siyasi baskılar ve uluslararası toplumun Taliban’ı hesap verebilir kılmakta zorlanmasıyla ilerliyor. Hahn, Avrupa hükümetlerinin ciddi suç işlemiş kişileri geri göndermek istemesinin anlaşılabilir olduğunu ancak Afganistan’daki insan hakları ve ekonomik koşulların geri dönüş ve yeniden entegrasyon için uygun zemin sunmadığını belirtti.
KADINLARA VE KIZ ÇOCUKLARINA BASKI
Taliban, Ağustos 2021’de Afganistan’da yeniden iktidara geldiğinden bu yana özellikle kadınların ve kız çocuklarının haklarına yönelik ağır kısıtlamalarla eleştiriliyor.
Taliban yönetimi, kız çocuklarının ilkokul sonrasında eğitim almasını yasakladı. Kadınların çalışma hayatına, kamusal alandaki hareketliliğine, ifade özgürlüğüne ve birçok temel hakka erişimine yönelik kısıtlamalar getirdi.
Avrupa ülkeleri de Taliban’ın yeniden iktidara gelmesinin ardından Kabil’deki büyükelçiliklerini kapatmıştı.
AFGANİSTAN’DA İNSANİ KRİZ
Afganistan derin bir insani krizle karşı karşıya. Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı’na göre ülkede 17 milyondan fazla kişi, yani nüfusun yaklaşık üçte biri gıda güvencesinden yoksun.
Ülke aynı zamanda İran ve Pakistan’dan geri dönen on binlerce Afganı da kabul etmek zorunda kalıyor.
İnsan hakları örgütleri, bu koşullarda yapılacak geri göndermelerin Afganları daha büyük risklerle karşı karşıya bırakabileceği uyarısında bulunuyor.
Odatv.com
