Yıllardır dünya genelinde ABD, Çin'e kıyasla daha olumlu algılanıyordu. Ancak Pew Araştırma Merkezi'nin yeni anketi, bu tablonun bu yıl Pekin lehine tersine döndüğünü ortaya koyuyor.
Şubat-Mayıs ayları arasında yapılan ve ABD ile İsrail'in İran'a karşı savaşta olduğu döneme denk gelen araştırmaya göre, 36 ülke ve bölgeden 25'inde katılımcılar Çin'i ABD'den daha olumlu buluyor. Bu ülkelerin içinde Kanada ve Meksika da var.
ABD'nin hâlâ önde olduğu ülkelerin sayısıysa altı: Polonya, Filipinler, Güney Kore, Hindistan, Japonya ve İsrail.
Şi Cinping, Trump'ı geride bıraktı
Anket, sadece ülke algısında değil liderler düzeyinde de çarpıcı bir tabloyu gözler önüne seriyor: 36 ülke ve bölgeden 22'sinde katılımcılar, Çin lideri Şi Cinping'i Trump'a göre daha olumlu değerlendiriyor.
Bu ülkeler arasında Kanada, Meksika ile Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık gibi büyük Avrupa güçleri de bulunuyor. Yine de birçok ülkede her iki lidere duyulan güvenin düşük olduğu vurgulanıyor.
Pew'in Küresel Tutumlar Araştırması'nın ortak yazarlarından Laura Silver, kurumun yaklaşık 20 yıldır küresel algıları izlediğini ve Çin'in ABD'den bu denli olumlu görüldüğü bir dönemin ilk kez yaşandığını belirtiyor. Silver'a göre geçmişte Pekin ve Washington'a bakış zaman zaman birbirine yakınlaşmış olsa da, Çin lehine bu ölçekte bir fark daha önce hiç görülmemişti.
Salgının unutulması, savaşların gölgesi
Silver, bu dönüşümün Covid-19 salgınının uzak bir anı haline gelmesiyle ve ABD'ye dair küresel algının kötüleşmesiyle eş zamanlı geldiğini söylüyor. Araştırmacıya göre savaşın patlak vermesiyle ABD'nin barış ve istikrara katkı sunmadığı algısı arasında doğrudan bir bağlantı kuruluyor ve bu da Trump'a duyulan güveni azaltıyor.
Trump'ın Grönland'ı kontrol etme talepleri, Venezuela'nın eski lideri Nicolás Maduro'yu yakalayan askeri operasyon ve Gazze'deki İsrail-Hamas savaşının ele alınış biçimi de birçok ülkede onay oranlarının düşmesine yol açan etkenler arasında sayılıyor.
Silver, salgının izlerinin silinmesinden faydalanmanın ötesinde Çin'in doğrudan ABD ile kıyaslanarak da avantaj elde ettiğini belirtiyor, birçok yerde Çin'in daha güvenilir bir ortak olarak görüldüğünü ve küresel barış ile istikrara katkı sunma ihtimalinin daha yüksek algılandığını aktarıyor.
Kanada'nın algısı üç yılda tersine döndü
En keskin dönüşümlerden biri geleneksel ABD müttefiklerinde yaşandı.
Kanada'da 2023'te ABD'ye olumlu bakanların oranı yüzde 57 iken bu oran yeni ankette yüzde 33'e geriledi, aynı dönemde Çin'e olumlu bakış yüzde 14'ten yüzde 44'e yükseldi. Trump'ın geçen yıl Kanada mallarına yoğun gümrük vergileri uygulaması ve Kanada'nın "51. eyalet" olabileceği yönündeki söylemleri bu değişimde etkili oldu. Fransa, Almanya, İspanya, İtalya, İsveç ve Hollanda dahil büyük Avrupa ülkelerinin tamamı da dünyanın en büyük iki ekonomisine bakışını benzer şekilde değiştirmiş durumda.
ABD'nin kendi içinde de tablo değişti: 2023'te ABD'ye olumlu bakanların oranı yaklaşık yüzde 60 iken, aradaki 32 puanlık fark giderek Amerikalıların Çin ve ABD'ye bakışı artık birbirine yaklaştı. Öte yandan rapor, kişisel özgürlüklere saygı konusunda ABD'nin hâlâ Çin'in önünde olduğunu, ancak bu farkın da giderek daraldığını belirtiyor.
Araştırma kapsamında Pew, 35 ülke ile Batı Şeria ve Doğu Kudüs'te 42.000'den fazla kişiyle görüştü, hata payı ülkeye göre yüzde 2,3 ile 5,5 arasında değişiyor.
