Uluslararası jeopolitik çevrelerde "Gölge CIA" olarak anılan Stratfor'un kurucusu George Friedman, Orta Doğu'daki güç dengelerine ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu. Friedman, ABD açısından İsrail'in artık vazgeçilmez bir müttefik olmadığını savunurken, bölgenin istikrarı ve liderliği konusunda yükselen gücün Türkiye olduğunu ifade etti.
Washington-Tel Aviv Hattında “Post-İsrail” Dönemi mi?
Son dönemde kaleme aldığı analizlerde ABD ve İsrail’in mevcut liderlik vizyonlarını sert bir dille eleştiren Friedman, Washington’ın Orta Doğu stratejisinde köklü bir paradigma değişimine gitmesi gerektiğinin sinyallerini verdi. Amerika’nın küresel çıkarları açısından İsrail’e bağımlı bir dış politikanın artık sürdürülemez olduğunu ima eden ünlü stratejist, “İsrail’e ihtiyacımız yok” çıkışıyla dikkatleri üzerine çekti. Friedman’a göre, Soğuk Savaş dönemindeki ortak tehdit algısı (Sovyet tehdidi) artık geride kaldı ve her iki ülkenin jeopolitik çıkarları birbirinden uzaklaşmaya başladı.
“Türkler Bölgedeki Güç Boşluğunu Dolduruyor”
Türkiye’nin Balkanlar, Kafkasya ve Arap dünyasındaki tarihsel ve askeri ağırlığına dikkat çeken Friedman, Türklerin bölgede doğal bir hakimiyet alanı kurduğunu belirtti. Türkiye’nin sadece denge kuran bir aktör olmadığını, çevre coğrafyalarda oluşan büyük “güç boşluklarını” dinamik ekonomisi ve askeri gücüyle doldurduğunu savundu.
Ünlü analistin daha önce büyük yankı uyandıran 2050 vizyonu haritalarında da Türkiye; Kuzey Afrika’dan Orta Doğu’ya, Kafkaslar’dan Balkanlar’a kadar uzanan devasa bir coğrafyada ana dominant güç ve “etki alanı” merkezi olarak tasvir ediliyordu. Friedman, liderliğin ağır bir yük olduğunu ancak Türklerin kaçınılmaz olarak bu bölgesel sorumluluğu üstlenecek tek büyük aktör olduğunu vurguluyor.
“AB Bir Kapan, Türkiye Kendi Yolunu Çizmeli”
Türkiye’nin eksen tartışmalarına da değinen jeopolitik uzmanı, Ankara’nın Batı ile ilişkilerini sürdürürken kendi bağımsız gücünün farkında olması gerektiğinin altını çizdi. Avrupa Birliği (AB) üyeliğinin Türkiye için bir vizyon olmaktan çıktığını belirten Friedman, şu çarpıcı ifadeleri kullandı:
“Türkiye birçok Avrupa ülkesinden zaten daha güçlü. AB, Türkiye için ancak bir kapan olabilir. Türkler bu soruyu artık aşmalı ve kendi bölgesel üstünlüklerine odaklanmalıdır.”
Friedman’ın bu analizi, ABD derin devletinin ve küresel elitlerin Orta Doğu’da İsrail merkezli politikalardan yorulmaya başladığı ve uzun vadede Türkiye gibi köklü devlet yapılarına sahip bölgesel devlerle çalışmanın “tek rasyonel seçenek” olarak masaya gelebileceği şeklinde yorumlanıyor.
