Balkanlar'da haftalardır devam eden ve kamuoyunda "Flamingo Devrimi" olarak anılan çevre protestoları sonuç verdi. Arnavutluk hükümeti, ABD Başkanı Donald Trump'ın kızı Ivanka Trump ile damadı Jared Kushner'ın koruma altındaki Sazan Adası ve Vjosa-Narta bölgesinde hayata geçirmeyi planladığı lüks turizm projesinin durdurulduğunu açıkladı.
Arnavutlar sokaklara indi: "Ivanka evine dön"
Projenin duyulmasının ardından Arnavutluk'ta tepkiler çığ gibi büyüdü. Başkent Tiran başta olmak üzere ülkenin birçok kentinde binlerce kişi günlerce sokaklarda protesto gösterileri düzenledi.
Tepkiler yalnızca Arnavutluk'la sınırlı kalmadı. Yurt dışındaki Arnavut diasporası da gösteriler organize ederek projeye karşı ses yükseltti.
"Arnavutluk satılık değil", "Projeyi iptal edin" ve "Ivanka evine dön" sloganları meydanlarda yankılanırken, göstericiler hükümeti ülkenin doğal mirasını yabancı yatırımcılara teslim etmekle suçladı.
Çevre örgütleri ve aktivistler, bölgenin simgesi haline gelen pembe flamingo maketleriyle yürüyüşler düzenledi.
Protestocular yalnızca projenin iptal edilmesini değil, projeyi destekleyen Başbakan Edi Rama'nın istifasını da talep etti.
Haftalar süren kitlesel gösteriler ve artan kamuoyu baskısı karşısında geri adım atan Arnavutluk hükümeti, tartışmalı turizm projesinin durdurulduğunu açıklamak zorunda kaldı. Milyar euroluk proje eşsiz ekosistemi tehdit ediyordu.
Doğa harikası bölge betonlaşma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı
Jared Kushner'ın yatırım şirketi Affinity Partners tarafından desteklenen yaklaşık 1,4 milyar euroluk proje, Arnavutluk'un en hassas doğal bölgelerinden bazılarını kapsıyordu.
Sazan Adası ile Vjosa-Narta koruma alanında hayata geçirilmesi planlanan proje kapsamında lüks oteller, villalar, marinalar ve turizm tesisleri inşa edilmesi öngörülüyordu.
Ancak söz konusu bölge, Akdeniz fokları, deniz kaplumbağaları ve 200'den fazla kuş türüne ev sahipliği yapan eşsiz bir ekosistem olarak biliniyor.
Çevre örgütleri ve yerel halk, koruma altındaki bu doğal alanın turizm yatırımları uğruna betonlaşacağı uyarısında bulundu.
Proje tamamen iptal edilene kadar mücadele sürecek
Hükümetin projeyi durdurma kararı protestocuların öfkesini dindirmeye yetmedi.
Göstericiler, projenin askıya alınmasını ya da geçici olarak durdurulmasını kabul etmediklerini, tek taleplerinin tamamen iptal edilmesi olduğunu vurguladı.
Eylemciler ayrıca projede yer alan yabancı şirketlerin ülkeden çıkarılmasını, zarar gördüğü öne sürülen doğal alanların eski haline getirilmesini ve projeye onay veren tüm yetkililerin yargı önünde hesap vermesini talep etti.
AB'den Arnavutluk'a çevre uyarısı
Tartışmalı proje Avrupa Birliği'nin de gündemine taşındı. Avrupa Komisyonu, Arnavutluk'a çevre koruma yükümlülüklerini hatırlatarak, ülkenin AB üyelik sürecini riske atabilecek adımlardan kaçınması gerektiği uyarısında bulundu.
Brüksel yönetimi, koruma altındaki alanlarla ilgili düzenlemelerin yeniden gözden geçirilmesini isterken, projenin Arnavutluk savcılığı tarafından soruşturulmasının da süreci daha hassas hale getirdiğine dikkat çekti.
Arnavutluk hükümeti ise inşaat faaliyetlerinin durdurulduğunu ve çevresel etkilerin şeffaf şekilde değerlendirileceğini açıkladı.
Rama'dan proje savunması: " Şampiyonlar Ligi'ne taşınacak"
Başbakan Edi Rama ise projeyi "stratejik bir yatırım" olarak nitelendirerek Arnavutluk'u "küresel turizmin Şampiyonlar Ligi'ne" taşıyacak bir adım olarak savundu.
Rama, protestoların abartıldığını ve tepkilerin büyük ölçüde Trump karşıtı bir kampanyadan kaynaklandığını öne sürdü.
"Bu proje Jared Kushner'a ait olmasaydı kimse bu kadar ilgi göstermezdi" diyen Rama, eleştirileri reddederken, yatırımın durdurulmasına da karşı çıktı.
Hatta bir açıklamasında, "Ben burada olduğum sürece bu yatırımın durma şansı yok" ifadelerini kullanarak projeye verdiği desteği açıkça ortaya koydu.
Yolsuzluk iddiaları krizi derinleştirdi
Projenin durdurulmasında yalnızca sokak protestoları değil, yargı süreci de etkili oldu.
Arnavutluk Yolsuzluk ve Organize Suçlarla Mücadele Özel Savcılığı (SPAK), koruma altındaki Sazan Adası ve çevresindeki lagünlerin turizme açılmasına imkan tanıyan yasal düzenlemeler hakkında soruşturma başlattı.
Muhalefet ve çevre örgütleri, Başbakan Edi Rama hükümetini Trump ailesiyle bağlantılı yatırımcılara ayrıcalık tanımakla suçladı.
Kapalı kapılar ardında yapılan arazi tahsisleri ve yasal değişikliklere ilişkin iddialar kısa sürede ülkenin en önemli siyasi tartışmalarından birine dönüştü.
Böylece çevre protestoları, yalnızca bir doğa mücadelesi olmaktan çıkarak Arnavutluk'ta siyasi ve hukuki bir krizin de merkezine yerleşti.
