ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC), ishal, mide bulantısı ve diğer mide-bağırsak semptomlarına yol açan "cyclospora" parazitinin neden olduğu bağırsak enfeksiyonunda 1645 vakanın doğrulandığını duyurdu.
Kurum, 34 eyalette 5 bin 100 olası vaka üzerinde incelemelerin sürdüğünü bildirdi.
Salgından en ağır şekilde etkilenen eyalet olan Michigan'da bildirilen vaka sayısı 3 bin 309'a ulaştı.
Eyalet sağlık yetkilileri, normal şartlarda yılda sadece 40 ila 50 vaka kaydettiklerini açıkladı. Eyalet genelindeki toplam vaka sayısının cuma günü itibarıyla 5 bini aştığı belirtildi.
"Cyclospora" parazitini taşıyan dışkıyla kirlenmiş suyun veya genellikle çiğ meyve ve sebzelerin tüketilmesiyle bulaşan mikroskobik bir bağırsak enfeksiyonu.
Semptomlar hafiften ağıra kadar değişkenlik gösterebilir. Çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler ciddi hastalık riskiyle karşı karşıya.
Hastalık nadiren hayati tehlike oluştursa da tedavi edilmeyen enfeksiyonlar haftalarca sürebilir ve özellikle dehidrasyon (vücudun susuz kalması) nedeniyle hastaneye yatışlara yol açabilir.
Semptomlar genellikle enfeksiyondan bir hafta sonra başlasa da bu sürenin iki hafta veya daha uzun sürebileceği belirtildi.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), salgının kaynağını belirlemek amacıyla birden fazla tarım ürünü üzerinde geriye dönük iz sürme çalışmaları yürütüyor.
Bu çalışmalar, Michigan sağlık yetkililerinin potansiyel kaynak olarak işaret ettiği marulları da kapsıyor.
Michigan yetkilileri, henüz hiçbir belirli ürün türü, üretici veya tedarikçiyle salgın arasında kesin bir bağ kurulmadığını açıkladı.
İz sürme çalışmalarında yetkililer, hastalanan kişilerden rahatsızlanmadan önceki haftalarda yedikleri gıdalar hakkında bilgi topluyor. Ardından tedarik zinciri boyunca geriye doğru giderek ürünün yetiştirildiği çiftliğe kadar ulaşıyor.
CDC, cuma günü yayımladığı bir diğer uyarıda, beş eyaletteki Taco Bell restoranlarında sunulan kıyılmış aysberg marulla ilişkilendirilen siklosporiyazis salgını nedeniyle tüketicileri uyardı.
Kurum; Indiana, Kentucky, Michigan, Ohio ve West Virginia'daki Taco Bell şubelerinde bu marulun tüketilmemesini istedi.
Müfettişler, marulun kaynağı olarak Meksika'daki tek bir tedarikçiyi belirlediklerini bildirdi ancak firma adını açıklamadı.
Reuters haber ajansına bilgi veren ve soruşturma hakkında bilgilendirilen federal bir yetkili, bu firmanın California merkezli Taylor Farms olduğunu aktardı. FDA, Taco Bell'in soruşturmada adı geçen tedarikçiden marul almayı durdurmayı taahhüt ettiğini bildirdi.
Taylor Farms ise cuma öğleden sonra yaptığı açıklamada, Meksika'nın merkezinden tedarik edilen ve ABD'de satılan tüm aysberg marul ürünlerini gönüllü olarak piyasadan çektiklerini duyurdu.
Şirket, markalı salata paketlerinin hiçbirinin aysberg marul içermediğini ve salgınla ilişkili olmadığını savundu.
FDA ise soruşturma sürerken başka marka, restoran, perakendeci veya dağıtım kanallarının da belirlenebileceğini vurguladı.
Parazit, kirli gıda veya sularda yaşar ve insandan insana doğrudan bulaşması yaygın bir durum değil.
CDC, çiğ meyve ve sebzeleri hazırlamadan önce ve sonra ellerin sabun ve suyla yıkanmasını, ürünlerin iyice yıkanmasını ve sert meyve-sebzelerin temiz bir fırçayla fırçalanmasını öneriyor. Ancak yıkamanın paraziti tamamen temizlemeyi garanti etmediği, ürünleri en az 70 santigrat dereceye (158 Fahrenheit) kadar pişirmenin daha etkili olduğu vurgulanıyor.
Önceki yıllarda görülen salgınların hazır poşetli salata karışımları, taze kişniş, fesleğen, ahududu, bezelye ve yeşil soğanla ilişkilendirildiği bildirildi.
Hastalığa yakalananlar için CDC, günde iki kez ve 7 ila 10 gün boyunca kullanılan, yaygın olarak Bactrim adıyla satılan trimetoprim-sulfametoksazol etken maddeli antibiyotik tedavisini öneriyor. HIV ile yaşayan kişilerin ise daha uzun süreli tedaviye ihtiyaç duyabileceği aktarıldı.
CDC, hastalanan kişilerin belirtileri bildirmeye başladığı ana eyaletleri Michigan, Ohio, West Virginia ve Kentucky olarak açıkladı.
Vakaların buralarda 22 Haziran ve sonrasında yoğunlaştığı belirtildi. 13 Temmuz itibarıyla New York, Illinois, Kentucky, New Jersey, Kuzey Carolina ve Teksas eyaletlerinin her birinde 31 veya daha fazla vaka rapor edildi.
Vaka sayılarının takibi, raporlama gecikmeleri nedeniyle zaman alıyor ve yeni veriler ulaştıkça sayıların artması bekleniyor. Enfeksiyona maruz kalma ile vakanın doğrulanması arasındaki süre 6 haftayı bulabiliyor.
Hastalığın ortaya çıkışı ise enfeksiyondan sonraki iki günden iki haftaya kadar değişebiliyor. CDC, vakaların genellikle 1 Mayıs ile 31 Ağustos arasında artış gösterdiğini kaydetti.
Uzmanlar, salgın kaynağı henüz tam olarak belirlenmeden önce dahi ortaya çıkan belirsizliğin tüketici alışkanlıklarını etkileyebileceğini belirtiyor.
Michigan Eyalet Üniversitesi'nden gıda ekonomisti Prof. Dr. David Ortega, taze tarım ürünlerine yönelik talebin düşmesinin, belirli ürünlerde bölgesel fiyat düşüşlerine veya indirimlere yol açabileceğini ifade etti.
NewsNation kanalına konuşan Ortega, "Bu ürünler çabuk bozulabilir olduğundan, talepteki hafif değişimler bile fiyatları hızla hareket ettirebilir" dedi.
Ancak gıda fiyatlarında genel ve kalıcı bir değişim beklenmediğini belirten Ortega, etkilerin genellikle kısa ömürlü olduğunu ve belirli bir ürün veya tedarikçi netleştiğinde durumun dar bir alanda sınırlı kaldığını sözlerine ekledi.
Gıda sektörü analisti Phil Lempert ise tüketicilerin endişelerinin tek bir ürünle sınırlı kalmayabileceğini vurguladı.
Geçmişteki salgınlarda, dikkatler belirli bir kaynağa yöneldikten sonra bile alışverişçilerin benzer ürünlerden kaçınmaya devam ettiğini belirten Lempert, 2018 yılında romaine marulunun E. coli salgınıyla ilişkilendirilmesi üzerine tüketicilerin aysberg, kırmızı yaprak ve endivyen gibi diğer marul türlerinden de uzaklaştığını hatırlattı.
Lempert, "Tarihsel olarak marul veya yeşillikler şüpheli kategori haline geldiğinde, ıspanak, salata karışımları ve diğer yeşillikler gibi ilişkili ürünler de kanıt olmasa bile tüketici algısında olumsuz etkileniyor" değerlendirmesini yaptı.
Tüketici Fiyat Endeksi'ne göre süpermarketlerdeki marul fiyatlarının geçen yıla göre yüzde 30'un üzerinde arttığı bir dönemde, bu salgının fiyatlara nasıl yansıyacağı henüz netleşmedi.
CDC Gıda, Su ve Çevre Kaynaklı Hastalıklar Bölümü Direktör Yardımcısı Gwen Biggerstaff, cyclospora parazitinin ulusal düzeyde bildirimi zorunlu bir patojen olduğunu ve eyaletlerin çoğunun topladığı verileri düzenli olarak CDC'nin hastalık takip sistemine aktardığını belirtti.
47 eyalette sağlık kuruluşlarının siklosporiyazis vakalarını kamu sağlığı müdürlüklerine bildirmesi yasal bir zorunluluk durumunda.
CDC, ABD Tarım Bakanlığı, FDA ve 10 eyalet sağlık müdürlüğünün ortak çalışması olan Gıda Kaynaklı Hastalıklar Aktif Sürveyans Ağı (FoodNet), geçen yıl temmuz ayında bütçe kesintileri nedeniyle aralarında cyclospora'nın da bulunduğu sekiz patojenden altısını takip etmeyi durdurmuştu.
Biggerstaff, FoodNet'in amacının zaman içindeki eğilimleri incelemek olduğunu ve bu ağın ulusal sürveyansın yerini almadığını vurguladı.
Katılımcı eyaletlerin cyclospora vakalarını ulusal bazda raporlamaya devam ettiğini belirten Biggerstaff, bu salgında elde edilen verilerin öncekilerle aynı nitelikte olduğunu sözlerine ekledi.
