ABD yönetimi, İsrail ve Lübnan'ın çatışmaları sona erdirmek amacıyla ateşkesi uygulamaya koyma konusunda anlaşmaya vardığını açıkladı. Ateşkes haberi, ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaşı sona erdirebilecek daha kapsamlı bir anlaşmaya yönelik umutları artırdı.
İran, ABD ile yapılacak herhangi bir anlaşmanın ön koşullarından biri olarak İsrail ile Lübnan arasındaki çatışmaların sona ermesini talep ediyordu. Tahran, ateşkes açıklamasından önce Kuveyt'i hedef alan saldırılar düzenlemiş; saldırılarda Kuveyt Havalimanı zarar görürken onlarca kişi yaralanmıştı. Aynı dönemde ABD ordusu da Hürmüz Boğazı yakınlarında yeni operasyonlar gerçekleştirdi.
Hizbullah, Litani Nehri'nin güneyindeki bölgeden çekilecek
ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından Washington'daki görüşmelerin ardından yayımlanan ortak açıklamada, İsrail-Lübnan ateşkesinin İran destekli Hizbullah'ın tüm saldırılarını durdurmasına ve örgüt mensuplarının Litani Nehri'nin güneyindeki bölgeden tamamen çekilmesine bağlı olduğu belirtildi.
Taraflar geçen ay da ateşkes konusunda anlaşmış ancak çatışmalar sürmüştü. İsrail, mart ayında İran'a destek amacıyla sınır ötesi saldırılar düzenleyen Hizbullah'ı hedef almak için Lübnan'a askeri operasyon başlatmıştı.
Kuveyt ve Hürmüz'deki gerilim sürüyor
Kuveyt'e yönelik saldırılar ve Hürmüz Boğazı çevresindeki çatışmalar, ABD, İsrail ve İran arasında kırılgan şekilde devam eden ateşkesi yeniden sınayan gelişmeler olarak değerlendiriliyor. Küresel petrol ticaretinin kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nın üç aydan uzun süredir büyük ölçüde kapalı kalması nedeniyle petrol fiyatları da yaklaşık yüzde 2 yükseldi.
Kuveytli yetkililer ve devlet medyasına göre, İran'a ait insansız hava araçları ve füzelerin düzenlediği saldırıda Kuveyt Uluslararası Havalimanı ile bazı diplomatik misyonlar zarar gördü. Bir kişi hayatını kaybederken 60'tan fazla kişi yaralandı.
Saldırının ardından durdurulan uçuşlar, gerekli güvenlik önlemlerinin alınmasının ardından Kuveyt Havayolları ve Jazeera Airways tarafından yeniden başlatıldı.
İran Devrim Muhafızları ise Kuveyt Havalimanı'nı hedef almadıklarını savundu. İran devlet medyasında yer alan açıklamada, meydana gelen hasarın hedefini vuramayan ABD önleme füzelerinden kaynaklandığı öne sürüldü. ABD ordusu bu iddiayı reddederek İran'ın havalimanını bilinçli şekilde hedef aldığını açıkladı.
İran medyası ayrıca Devrim Muhafızları'nın Bahreyn'deki ABD Beşinci Filosu karargâhını, bir ABD hava üssünü ve "Panaya" adlı bir gemiyi vurduğunu duyurdu. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise üslerinin hedef alınmadığını ve İran'ın balistik füzelerinin hedeflerine ulaşamadığını bildirdi.
CENTCOM, buna karşılık güney İran'da yeni bir "savunma operasyonu" dalgası başlattığını açıkladı. Açıklamada füze rampalarının, mayın döşemeye çalışan İran botlarının ve Hürmüz Boğazı yakınındaki Kiş Adası çevresindeki bazı hedeflerin vurulduğu belirtildi.
İran ile ABD arasında müzakereler devam ediyor
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırıları başlatmasından bu yana Tahran, Körfez bölgesindeki çeşitli hedeflere yönelik saldırılar düzenledi. Nisan ayı başında ilan edilen ateşkese rağmen son haftalarda zaman zaman çatışmalar yeniden tırmandı.
Geçen hafta İran ve ABD, savaşın durdurulması ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması konusunda geçici bir mutabakata yaklaşıldığını duyurmuştu. Ancak taraflar henüz anlaşmayı resmen onaylamış değil.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Lübnan merkezli Al Mayadeen televizyonuna yaptığı açıklamada, Washington ile temasların kesilmediğini ancak görüşmelerde ilerleme sağlanamadığını söyledi.
Tahran, Lübnan'daki çatışmaların sona ermesinin yanı sıra dondurulan petrol gelirlerine erişim, ham petrol ihracatına yönelik yaptırım muafiyetleri, limanlara uygulanan ABD kısıtlamalarının kaldırılması ve Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisini korumak istiyor.
ABD Başkanı Donald Trump ise önceliğinin İran'ın nükleer silah edinmesini engellemek olduğunu belirtiyor. İran ise nükleer programının barışçıl amaçlar taşıdığını savunuyor.
Trump, çarşamba günü yayımlanan bir podcast söyleşisinde İran'ın nükleer silah sahibi olmamayı kabul ettiğini ve İran lideri Ali Hamaney'in de müzakerelerde rol aldığını ileri sürdü.
Daha sonra Beyaz Saray'da gazetecilere konuşan Trump, İran ile görüşmelerde hafta sonuna kadar ilerleme kaydedilebileceğini söyledi.
"Olacaksa hafta sonu olabilir" diyen Trump, ayrıntı vermekten kaçındı. Trump ayrıca tarafların Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması meselesini Lübnan'daki çatışmalardan ayrı ele almak için çalıştıklarını ifade etti.
İsrail'in Lübnan'a saldırıları sürüyor
Buna karşın Lübnan'da çatışmalar tamamen sona ermiş değil. Lübnanlı güvenlik kaynaklarına göre İsrail'e ait insansız hava araçlarının çarşamba günü düzenlediği saldırılarda ülkenin güneyinde en az altı kişi öldü. Beyrut'un güneyinde bir araç da hedef alındı.
İsrail ordusu ise Hizbullah tarafından gönderildiği değerlendirilen bir hava aracını düşürdüğünü açıkladı.
İran Dışişleri Bakanı Arakçi, İsrail'in Beyrut'u hedef alması halinde İran'ın "kararlı şekilde karşılık vereceğini" söyledi.
Trump ise podcast yayınında, Lübnan'daki çatışmalar nedeniyle İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile yaptığı sert bir telefon görüşmesini doğruladı.
"Bir noktada 'Bibi, bunu durdurmalıyız. Bunu durdurmalıyız' dedim" ifadelerini kullanan Trump, Netanyahu'nun lakabını kullanarak İsrail lideriyle yaşadığı görüş ayrılığına dikkat çekti.
Netanyahu ise CNBC'ye verdiği demeçte Trump ile zaman zaman "taktiksel anlaşmazlıklar" yaşadıklarını ancak İran konusunda temel hedeflerde hemfikir olduklarını söyledi.
İsrail ordusunun 2 Mart'tan bu yana ateşkese rağmen Lübnan'a düzenlediği saldırılarda 3 bin 468 kişi yaşamını yitirdi, 10 bin 577 kişi yaralandı. Hayatını kaybedenlerin 128'ini sağlık çalışanları oluştururken, 371 sağlık görevlisi de İsrail saldırılarında yaralandı.
