ABD ve İran'ın anlaşmaya varmasının ardından küresel petrol piyasasının yönünü belirleyecek asıl aktörün Çin olacağı belirtiliyor.
Analistlere göre, savaş boyunca petrol talebini azaltan, mevcut stoklarını kullanan ve temiz enerjiye yönelen Çin fiyatlardakli sert yükselişi önlerken küresel ekonomi için kritik bir denge unsuru haline geldi. Şimdi de Çin'in Hürmüz Boğazı'nın açılmasıyla oluşması beklenen arz fazlasının şekillenmesinde etkili olacağı değerlendiriliyor.
Çin tampon görevi üstlendi
Savaş petrol piyasalarında 1 milyar varillik arz kaybına neden olurken fiyatların varil başına 200 dolara yükseleceği öngörülüyordu. Ancak beklenenin aksine fiyatlar tarafların anlaşma sağlamasının ardından düşüşe geçti. Analistlere göre bu tabloda da en önemli etken Çin oldu.
Uzmanlara göre Pekin yönetimi, petrol ithalatını azaltarak, stratejik rezervlerini devreye sokarak ve elektrikli araç kullanımını hızlandırarak küresel arz şokunun etkisini sınırladı, Asya'nın geri kalanı için adeta tampon görevi üstlendi.
Çi'in devasa petrol rezervi
Brent petrol fiyatı, Hürmüz Boğazı'nda normal ticaretin yeniden başlayabileceği beklentisiyle varil başına 78 doların altına gerilerken, piyasalarda gözler yeniden Çin'e çevrildi. Analistler, İran savaşının küresel arzın yüzde 14'ünü etkilemesine rağmen fiyatların geçmiş krizlerde olduğu kadar sert yükselmemesini, Çin'in günlük yaklaşık 3 milyon varillik ithalatı kısabilmesine bağlıyor.
Rystad Energy'ye görre Çin, savaş öncesinde Rusya ve İran'dan aldığı indirimli petrol sayesinde güçlü stoklar oluşturdu. Ülkenin petrol rezervleri 1 milyar varilin üzerine çıkarken, elektrikli araçların yaygınlaşması da petrol tüketimini aşağı çekti.
Uluslararası Enerji Ajansı'na göre Çin'deki elektrikli araç filosu, geçen yıl günlük yaklaşık 1 milyon varillik petrol talebini ortadan kaldırdı. Mart ayında temiz enerji teknolojileri ihracatında rekor kıran Çin'in yenilenebilir enerji alanındaki yatırımları da fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltıyor.
Petrol piyasasında arz fazlası endişesi
Uluslararası Enerji Ajansı, Hürmüz Boğazı'nın tamamen yeniden açılması halinde gelecek yıl petrol piyasasında günlük 4,7 milyon varillik arz fazlası oluşabileceği uyarısında bulundu.
Kpler analistleri ise bu fazlanın önümüzdeki ay gibi erken bir dönemde ortaya çıkabileceğini belirtiyor. Hızlı bir normalleşme durumunda piyasaya yaklaşık 100 milyon varillik atıl petrolün geri dönebileceği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre, birçok ülke yaz dönemi ihtiyaçlarını büyük ölçüde karşıladığı için, oluşabilecek arz fazlasını dengeleme konusunda yine Çin kilit rol oynayacak. Ancak bu noktada da Çin'in ne kadar petrol satın alacağı büyük merak konusu.
