Ankara bugün itibarıyla iki gün sürecek 36'ncı NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'ne ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. NATO üyesi 32 ülkenin devlet ve hükümet başkanlarını ağırlayacak başkentte güvenlik, ulaşım, iletişim ve lojistik hazırlıkları günler öncesinden tamamlanırken, liderler ve dışişleri bakanları da peş peşe Ankara'ya ulaşmaya başladı.
ABD Başkanı Donald Trump'ın da zirveye katılmak üzere yola çıktı. Trump, ABD Başkanı olarak ilk kez Türkiye'yi ziyaret edecek. 2017-2021 arasındaki ilk başkanlık döneminde Türkiye'ye gelmeyen Trump'ın bu ziyareti, aynı zamanda Barack Obama'nın ardından 17 yıl sonra bir ABD Başkanı'nın Türkiye'ye gerçekleştirdiği ilk ziyaret olacak.
Beyaz Saray’ın resmi programına göre ABD Başkanı'nın bugün Türkiye saatiyle 14.10’da Ankara’da olması bekleniyor. Trump ilk olarak Beştepe’ye giderek Cumhurbaşkanı Erdoğan’la görüşecek.
LİDERLER ANKARA'YA ULAŞMAYA BAŞLADI
Ankara'ya ilk ulaşan liderler arasında Letonya Cumhurbaşkanı Edgars Rinkēvičs ile İzlanda Başbakanı Kristrún Frostadóttir yer aldı.
Zirveye Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ile Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de katılacak.
NATO dışişleri bakanları Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin dışişleri bakanlarıyla görüşmeler gerçekleştirirken, Ukrayna Dışişleri Bakanı ve AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ile de bir araya gelecek. Savunma bakanları ise Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Koreli mevkidaşlarıyla toplantılar yapacak.
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in daha önce yaptığı ve Türkiye'nin de aralarında bulunduğu bazı ülkelere ilişkin açıklamalarının ardından Ankara'daki temaslarının da dikkatle takip edilmesi bekleniyor.
RUTTE-ERDOĞAN BULUŞMASI
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi öncesinde NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'yi Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda kabul etti. İletişim Başkanlığı'nın açıklamasına göre görüşmede zirvenin gündemi ile bölgesel ve küresel gelişmeler değerlendirildi. Erdoğan, Türkiye'nin zirveye yönelik tüm hazırlıklarını tamamladığını vurgularken, NATO müttefikleri arasında savunma sanayii alanındaki iş birliğinin güçlendirilmesinin önemine dikkat çekti. Erdoğan ayrıca, zirve kapsamında gerçekleştirilecek Savunma Sanayii Forumu'nun ittifak açısından önemli bir platform olacağını ifade etti.
ERDOĞAN-TRUMP GÖRÜŞMESİ
Zirvenin en kritik başlıklarından biri Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Donald Trump arasında yapılması beklenen ikili görüşme olacak.
Görüşmede NATO gündeminin yanı sıra Gazze'deki ateşkes süreci, Ortadoğu'daki son gelişmeler, Suriye dosyası, savunma sanayi iş birlikleri ve Türkiye-ABD ilişkilerinin ele alınması bekleniyor.
Diplomasi çevreleri, Ankara'nın özellikle ABD yaptırımlarının kaldırılması, Türkiye'nin F-35 programına yeniden dahil edilmesi ve savunma sanayi alanındaki iş birliklerinin geliştirilmesini gündeme getireceğini değerlendiriyor.
F-110 MOTORLARI VE F-35 DOSYASI MASADA
Erdoğan ile Trump arasındaki görüşmelerde Türkiye'nin geliştirdiği KAAN savaş uçağı için ihtiyaç duyulan F-110 motorlarının satışı da önemli gündem maddeleri arasında yer alıyor.
Trump, geçtiğimiz haftalarda Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada Türkiye'nin F-35 programına dönüş talebi ve jet motoru satışına ilişkin, "Muhtemelen onları çok mutlu edecek bir şey yapacağım." ifadelerini kullanmıştı.
Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından 2019 yılında F-35 programından çıkarılmıştı. Washington ise programa dönüş için S-400 sistemlerinin devre dışı bırakılması gerektiği görüşünü sürdürüyor.
TÜRKİYE SAVUNMA SANAYİSİNİ ANLATACAK
Ankara, zirvede savunma sanayi kapasitesini müttefiklere anlatmayı ve NATO içerisinde savunma ticaretine yönelik tüm kısıtlamaların kaldırılması çağrısını yinelemeyi planlıyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Fransa ve İtalya ile SAMP/T hava savunma sistemi başta olmak üzere yeni savunma projelerinde ilerleme sağlamayı hedeflediği belirtiliyor.
SAVUNMA HARCAMALARI ANA GÜNDEMLERDEN BİRİ
Trump yönetimi, Avrupa'nın savunma yükünü daha fazla üstlenmesini isterken, liderler savunma harcamalarının artırılması, üretim kapasitesinin güçlendirilmesi ve yük paylaşımının ABD'den Avrupa'ya kaydırılması konularını ele alacak.
Geçen yıl kabul edilen ve 2035 yılına kadar savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5'ine çıkarılmasını öngören hedefte gelinen nokta da değerlendirilecek. Ancak İspanya'nın bu hedefe yönelik itirazını sürdürmesi dikkat çekiyor.
UKRAYNA VE İRAN DOSYALARI
Zirvede NATO üyelerinin Ukrayna'ya desteklerini yinelemesi ve yeni yardım paketlerini açıklaması bekleniyor. Avrupa Birliği'nin 2026-2027 döneminde Ukrayna savunmasına yönelik 60 milyar avroluk kredi mekanizmasının da gündeme gelmesi öngörülüyor. ABD'nin ise bu pakete yeni finansman sağlaması beklenmiyor.
Diğer önemli başlıklardan biri de İran olacak. Zirve bildirisinde İran'ın nükleer silah sahibi olmaması gerektiğinin vurgulanması ve Tahran yönetimine Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğüne saygı gösterme çağrısı yapılması bekleniyor.
ON MİLYARLARCA DOLARLIK SAVUNMA ANLAŞMALARI
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ankara'da düzenlenecek Savunma Sanayi Forumu'nda on milyarlarca dolar değerinde yeni sözleşmelerin açıklanacağını duyurdu.
Forumda çok sayıda Türk kamu kurumu ve savunma şirketi uluslararası ortaklarıyla projelerini tanıtacak. Son dönemde İspanya, İtalya, Romanya ve Polonya gibi birçok NATO ülkesiyle anlaşmalar yapan Türkiye, NATO'nun askeri üretim zincirindeki rolünü daha da güçlendirmeyi ve uluslararası savunma finansman mekanizmalarına erişimini artırmayı hedefliyor.
İki gün sürecek zirvenin sonunda yayımlanacak bildirinin, NATO'nun gelecek yıllardaki savunma stratejisi, Avrupa güvenliği, Ukrayna'ya destek, İran politikası ve ittifak içindeki yük paylaşımına ilişkin önemli mesajlar içermesi bekleniyor.
