19 kritik işlev için fiziksel kontrol zorunlu olacak
Son yıllarda otomobil üreticileri, çok sayıda fiziksel düğme yerine büyük dokunmatik ekranlara yöneldi. Bu yaklaşım üreticilere daha sade tasarımlar sunma, parça çeşitliliğini azaltma ve yazılım güncellemeleriyle arayüzü uzaktan geliştirme gibi avantajlar sağladı. Ancak sürücüler, özellikle araç kullanırken ekrandaki menüler arasında gezinmenin dikkat dağıttığını ve bazı işlevlere hızlı erişimi zorlaştırdığını sıkça dile getiriyordu. Bu zorluk çeşitli araştırmalarla da birçok kez desteklendi.
Şimdi ise Çin’de şubat ayında taslak olarak duyurulan düzenleme bu hafta kesinleşti. Yeni kurallar kapsamında araç içinde güvenlikle bağlantılı 19 farklı fonksiyonun fiziksel kontrol elemanlarına sahip olması gerekecek. Ayrıca kullanılacak düğmelerin boyutu ve kullanım kolaylığına ilişkin teknik kriterler de düzenlemede yer alıyor.
Fiziksel kontrol zorunluluğu getirilen işlevler arasında şunlar bulunuyor;
- Sinyaller
- Dörtlü flaşör
- Korna
- PRND vites seçici
- Sürüş destek sistemi kontrolleri (varsa)
- Silecekler
- Ön cam buğu çözücü
- Elektrikli camlar
- Acil çağrı sistemi
- Elektrikli otomobiller için kapatma düğmesi
Düzenlemenin temel amacı, ekranın donması veya yazılımsal bir sorun yaşanması halinde sürücünün kritik güvenlik fonksiyonlarına erişimini kaybetmesini önlemek. Örneğin multimedya veya klima kontrollerinin geçici olarak devre dışı kalması büyük bir risk oluşturmazken silecek veya sinyal gibi sistemlerin kullanılamaması ciddi güvenlik sorunlarına yol açabiliyor.
1 Temmuz 2027'de yürürlüğe girecek
Yeni düzenleme 1 Temmuz 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Çin, uygulama için uzun bir geçiş süresi tanımayarak değişikliğin kısa sürede hayata geçirilmesini hedefliyor. Daha önce sertifikalandırılmış araçlar için ise yıl başında gizli kapı kollarına getirilen düzenlemede olduğu gibi belirli bir geçiş süresi uygulanması bekleniyor.
Hatırlanacağı üzere Çin, bu yıl ayrıca gizli kapı kollarına yönelik yeni güvenlik kurallarını da kabul etmişti. Söz konusu düzenleme 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek.
Benzer bir yaklaşım Avrupa'da da görülüyor. Euro NCAP, en yüksek güvenlik puanını alabilmek için bazı temel işlevlerin fiziksel kontrollerle sunulmasını şart koşuyor. Ancak Euro NCAP’e uymak bir zorunluluk değil. Buna karşın ABD'de benzer bir zorunluluğun getirilip getirilmeyeceği ise henüz belirsizliğini koruyor.
Küresel ölçekte etki edebilir
Çin’in aldığı bu karar, küresel otomotiv ekosistemini de kökten değiştirecek bir güce sahip. Dünya otomobil pazarının %35'inden fazlasını tek başına elinde tutan ve küresel elektrikli araç üretiminin %75’ini domine eden bir ülkenin belirlediği standartlar, ölçek ekonomisi gereği Avrupalı ve Amerikalı üreticileri de bu yöne itebilir. Euro NCAP’in Avrupa’daki benzer tavsiye kararları da hesaba katıldığında otomotiv dünyasının Tesla ile başlayan "her şeyi ekrana gömme" çılgınlığından, güvenlik odaklı "hibrid kokpit" modeline dönüş yapacağını öngörmek zor değil.
