Ankara'da yapılacak olan NATO Liderler Zirvesi'nin ilk günü yarın başlayacak. 32 üye devletin liderlerini başkente getirecek olan Zirve'nin başlamasına saatler kala küresel diplomasi hareketlendi.
TRUMP ANITKABİR'E GİTMEYECEK
Beyaz Saray, ABD Başkanı Donald Trump'ın Türkiye programını paylaştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından karşılanacak olan Trump, Erdoğan'ın yanında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile de bire bir görüşmeler yapacak.
Programa göre Trump, Anıtkabir'i ziyaret etmeyecek. Programın Zirve'ye kadar değişebileceği belirtiliyor.
MELONİ'YE 'UZAKLAŞTIRMA EMRİ' GÖNDERMESİ
Trump, Zirve öncesi İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile bir süredir devam eden tartışmasını tekrar alevlendirdi. Meloni'nin kendisine bakarken bir fotoğrafını koyan Trump, paylaşımında, "Uzaklaştırma emrine ihtiyaç var" ifadelerine yer verdi.
TÜRKİYE-FRANSA HATTINDA 'YENİ DÖNEM'
Zirve'nin; Doğu Akdeniz, Suriye ve Ermenistan dosyaları sebebiyle gerilen Türkiye-Fransa ilişkileri için dönüm noktası olması bekleniyor.
The Middle East Eye'dan Ragıp Soylu'nun haberine göre, iki ülke arasında savunma ve güvenlik meselelerinde yeni bir dönem başlayabilir. Zirve öncesi iki taraf arasında "yapıcı" diplomasi trafiğinin arttığı belirtiliyor.
Batılı bir kaynak, Fransa'nın Türkiye'yi Avrupa'nın güvenliği için önemli bir aktör olarak görmeye başladığını ifade etti.
Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler'in, ABD yapımı Patriot'un yanında Fransız yapımı SAMP/T hava savunma sistemini de değerlendiği hatırlatılan haberde, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un, sistemin Türkiye ile ortak üretilmesini tekrar gündeme getirdiği öne sürüldü.
ZİRVE ÖNCESİ MERZ'DEN TRUMP'A JEST
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Trump'a Almanya'nın NATO'da daha fazla sorumluluk alabileceğini söyledi. Cuma günü yapılan telefon görüşmesinde Merz, ABD'nin 250. kuruluş yıl dönümünü kutladı ve iki ülke arasında "özel bir bağ" olduğunu söyledi.
İki lider Zirve'de meseleleri daha derin ele alacağı konusunda sözleşti.
GÜNDEMDE İRAN DA VAR
Zirve'de "İran kaynaklı bölgesel güvenlik riskleri ve deniz ticaret hatlarının korunmasının" da gündeme gelmesi bekleniyor. Birçok NATO ülkesinin deniz kuvvetlerinin yeterli donanımda olmadığı, Zirve'de bu konunun da vurgulanacağı belirtiliyor.
İNGİLTERE'YE 'YETERSİZ' ÇIKIŞI
ABD'nin NATO Büyükelçisi Matthew Whitaker, Zirve öncesi Birleşik Krallık için "yetersiz" tanımlamasında bulundu.
Whitaker, hükümetin "ödevini yapması" ve savunma harcamalarını 2035'e kadar GSYİH'nin yüzde beşine çıkarmak için güvenilir bir uzun vadeli plan hazırlaması gerektiğini söyledi.
Sky News'e konuşan Whitaker, "Britanya'nın tarihi her zaman güçlü, yetenekli ve hazır bir savunma mekanizmasına sahip olmak üzerine kuruluyken, açıkçası bugün bu noktada değiliz" ifadelerini kullandı.
Başbakan Starmer, 30 Haziran'da uzun süredir ertelenen 10 yıllık Savunma Yatırım Planı’nı duyurdu. Bu plan kapsamında Birleşik Krallık, savunma bütçesine 15 milyar sterlinlik bir ek kaynak taahhüt etmiş ve önümüzdeki dört yılda ordunun modernizasyonu için yaklaşık 300 milyar sterlin harcanacağını duyurmuş oldu.
Ancak bu paketin hâlâ yetersiz olduğu düşünülüyor. Askerî yetkililer, ordunun ihtiyaç duyduğu açık ile ilan edilen paket arasında yaklaşık 28 milyar sterlinlik bir fark olduğunu, bu yüzden bazı askerî alımların ve lojistik projelerin ertelenmek zorunda kalacağını belirtiyor.
Starmer'ın, savunma harcamalarının GSYİH'nin yüzde 2,69'una ulaşmasını hedeflediklerini duyurması, Trump'ın istediği "yüzde beş" hedefine yakın zamanda ulaşılamayacağı yorumlarına yol açtı.
'ÇALKANTILI BİR DÖNEM'
Zirve öncesi bir açıklama da İsveç Başbakanı Ulf Kristersson'dan geldi. Kristersson, Avrupa ve küresel güvenlik için "çalkantılı bir dönem" olarak nitelendirdiği bu süreçte, İttifak'ın savunma üretimini artırmaya odaklanmasının beklendiğini söyledi.
Avrupa'nın kendi güvenliğini sağlaması gerektiğine dikkat çeken Kristersson, İsveç'in savunma harcamalarının 2021 ila 2025 yılları arasında iki kattan fazla arttığını ve 2030 yılına kadar yüzde beşlik bir artış sağlamayı hedeflediklerini söyledi.
ZİRVE'YE ÖZEL NATO PARASI
Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü, Zirve öncesi tedavülde kullanılabilecek özel tasarımlı "Beş TL Tedavül Madeni NATO Hatıra Parası"nı bastı.
Paranın tura yüzünde NATO logosu, zirvenin düzenlendiği yer ve tarih ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nin grafik görseli yer alıyor. Yazı bölümünde ise beş liranın mevcut tasarımı bulunuyor.
İlk etapta 100 bin adet basılan hatıra parasından, zirve süresince 400 bin adet daha üretilmesi plânlanıyor.
Bir ülke, NATO Zirvesi'ne ev sahipliği yapmanın anısına ilk kez tedavülde kullanılabilecek para basıyor. 2024'te Belçika, 2004'te ise Bulgaristan NATO konseptli para basmıştı ancak iki ülke de bu adımı, Zirve'ye ev sahipliği yaptığı için atmamıştı. Belçika, NATO'nun 75. kuruluş yıl dönümü, Bulgaristan ise İttifak'a girişinin şerefine basmıştı.
ABD, Portekiz veya Litvanya gibi ülkeler ev sahipliği yaptıkları NATO zirveleri için paralar bastılar ancak bunlar yasal tedavül parası ya da darphane onaylı resmî devlet parası değildi.
Türkiye, Zirve için tedavülde kullanılabilecek bir para üreterek bir ilki kayda geçirdi.
POLONYA 'YETER' DEDİ
Polonya Başbakanı Donald Tusk, Zirve'de, Avrupa ülkelerinin kendi savunma sorumluluklarını ve bunun nasıl finanse edileceğini netleştirmesi gerektiğini belirtti.
Ukrayna'ya desteği çekmeyeceklerini söyleyen Tusk ancak, "Tüm heyeti, Polonya'dan daha fazla mali destek vaat eden açıklamalara karşı dikkatli olmaya çağırıyorum. Bunun nedeni Ukrayna'nın mali yardıma ihtiyacı olmadığına inanmam değil, Polonya'nın Avrupa Birliği'nin tüm doğu sınırı boyunca çok önemli sorumlulukları olması ve herkesin bunu dikkate alması gerektiğidir" dedi.
Polonya'nın Avrupa'nın doğu sınırını koruduğunu bu sebeple "özel bir muamele" beklediklerini söyleyen Tusk, iyi Polonya-Ukrayna ilişkilerinin her iki ülkenin de çıkarına olduğunu ancak bunun "Kiev'den iyi niyet" gerektirdiğini de sözlerine ekledi.
MİÇOTAKİS'TEN 'SAVAŞ' AÇIKLAMASI
Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Yunanistan'ın Türkiye ile askerî bir çatışma öngörmediğini belirtti. Egemenliklerini korumak için savunma kapasitesini güçlendirmeye devam edeceklerinin altını çizen Yunan Başbakan, Yunanistan'ın savunma politikaları için diğer ülkelerden onay aramayacağını belirtti.
İki komşu ülke arasındaki iletişim kanallarının korunmasının ve gerilimlerin tırmanmasının önlenmesinin öneminden dem vuran Miçotakis, Erdoğan ile Zirve sırasında özel bir görüşme yapacak olursa, ikili ilişkilerdeki tek çözülmemiş anlaşmazlığın Ege ve Doğu Akdeniz'deki deniz sınırlarının belirlenmesi olduğu yönündeki tutumunu yineleyeceğini söyledi.
'70 TRİLYON DOLAR' ANKARA'DA BULUŞACAK
Zirve'ye dair bir açıklama da İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç'ten geldi. Zirve kapsamında 70 trilyon dolarlık ekonomik büyüklüğe sahip 40'tan fazla ülkenin bir araya geleceğine dikkat çeken Avdagiç, zirvenin ilk gününde düzenlenecek Savunma Sanayii Forumu'nun, Türkiye’nin savunma sanayisi ekosistemini küresel iş birliklerinin merkezine taşıyacağını ifade etti.
NATO PROGRAMI
Zirve'ye, Erdoğan'ın konuk devlet ve hükümet başkanlarının resmi törenle karşılamasıyla başlayacak. Sonrasında Zirve'nin klasikleşen, tüm liderlerin bir arada yer aldığı resmî anı fotoğrafı çekilecek.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ve Erdoğan'ın açılış konuşmalarıyla resmen başlayacak programda, Zirve'nin omurgasını oluşturan, yalnızca liderlerin ve en üst düzey danışmanların katıldığı ana toplantılar yapılacak.
1. Oturum (Stratejik Tehditler ve Caydırıcılık): İttifak'ın savunma ve caydırıcılık yapısının güçlendirilmesi, yeni nesil güvenlik tehditleri ve üye ülkelerin savunma harcamaları taahhütleri görüşülecek.
2. Oturum (Bölgesel Güvenlik ve Enerji Koridorları): Özellikle Karadeniz, Akdeniz ve Orta Doğu eksenindeki bölgesel istikrar, enerji arz güvenliği ve kritik altyapıların korunması tartışılacak.
3. Oturum (Ortaklıklar ve Küresel Ağlar): NATO üyesi olmayan stratejik ortaklarla ilişkiler ve küresel sınamalar karşısında koordinasyon değerlendirilecek.
Bunların yanı sıra, liderlerin kendi aralarında yürüttüğü yüz yüze görüşmeler yapılacak. Liderler ana salondayken, zirveye eşlik eden bakanlar kendi alanlarında özel oturumlar düzenleyecek.
Sonrasında, Zirve'de alınan kararlar, İttifak'ın gelecek vizyonunun ve güvenlik taahhütlerinin yer aldığı resmî sonuç bildirgesinin ortak metninde yayınlanacak.
En son ise NATO Genel Sekreteri'nin kapanış basın toplantısı ve ardından liderlerin kendi ulusal basın mensuplarına zirve değerlendirmesi yaptığı bireysel basın açıklamaları düzenlenecek.
Odatv.com
