El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele'nin 2019'da göreve gelmesinden bu yana ülkede hukukun üstünlüğü, insan hakları ve demokratik kurumların işleyişine ilişkin eleştiriler yoğunlaştı. İnsan hakları örgütleri, Bukele yönetimi altında temel haklarda gerileme yaşandığını belirtirken, bazı uzmanlar bu süreci Latin Amerika'da yükselen yeni sağ dalganın bir parçası olarak görüyor..
"Bukele modeli" bölgeye yayılıyor
Eleştirel Düşünce Üniversite Hareketi (MUPC) sözcüsü María Inés Dávila, Bukele döneminde hukukun üstünlüğünün aşındığını savunurken, bazı siyasi analistler El Salvador'da uygulanan sert güvenlik politikalarının bölgedeki muhafazakâr siyasetçiler için örnek haline geldiğini belirtiyor.
ABD Başkanı Donald Trump'ın çeşitli Güney Amerika ülkelerinde sağcı adaylara verdiği destek ve Bukele ile kurduğu yakın ilişkiler, Washington'ın Latin Amerika'daki etkisine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Cezaevlerinde doluluk oranı yüzde 261'e ulaştı
Orta Amerika Üniversitesi İnsan Hakları Enstitüsü verilerine göre, 2025 yılında El Salvador'da her 100 bin kişiye düşen mahkum sayısı 1.963'e yükseldi. Toplam kapasitesi 30 bin 864 kişi olan cezaevi sisteminde 118 bin 369 mahkum bulunurken, doluluk oranı yüzde 261'e çıktı.
Mahkumların 14 bin 532'si, uluslararası insan hakları kuruluşlarının koşullarını eleştirdiği Cecot yüksek güvenlikli cezaevinde tutuluyor.
ABD'nin bölge politikaları yeniden tartışılıyor
Bazı uzmanlar, Washington'ın Latin Amerika'ya yönelik politikalarının Soğuk Savaş dönemindeki müdahaleci yaklaşımları hatırlattığını ifade ediyor. Bu çerçevede, onlarca yıldır Küba'ya uygulanan ekonomik ve siyasi ablukanın yanı sıra Venezuela üzerindeki baskılar da bölgedeki jeopolitik gerilimin önemli başlıkları arasında gösteriliyor.
2026 yılının başında Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun ABD güçleri tarafından kaçırılıp ABD'ye götürülmesi ve burada sözde bir yargılamaya tabi tutulması, başta Caracas yönetimi olmak üzere birçok çevre tarafından uluslararası hukukun ihlali olarak nitelendirildi. Maduro da mahkemedeki ilk ifadesinde "kaçırıldığını" söyleyerek suçlamaları reddetti.
Bölge uzmanları, ABD'nin yalnızca El Salvador'da Nayib Bukele yönetimiyle yakın ilişkiler kurmakla kalmadığını, Brezilya, Arjantin, Ekvador, Peru ve Kolombiya gibi ülkelerde de sağcı ve muhafazakâr adaylara verdiği siyasi desteğin Latin Amerika'daki güç dengelerini etkilediğini savunuyor. Washington'ın güvenlik, uyuşturucuyla mücadele ve ekonomik iş birliği bahaneleriyle bölgedeki muhafazakâr hükümetlerle ilişkilerini derinleştirdiğine dikkat çekiliyor.
Demokratik kazanımların aşındığı uyarısı
İnsan hakları örgütleri ve akademisyenler, El Salvador'daki mevcut tabloyu kurumsal gerileme ve sistematik baskı ortamının göstergesi olarak değerlendiriyor. Eleştirilerde, güvenlik politikalarının cezaevlerinde aşırı yoğunlaşmaya yol açtığı, kuvvetler ayrılığı ilkesinin zayıfladığı ve önceki yıllarda elde edilen demokratik kazanımların aşındığı vurgulanıyor.
Bölge uzmanları, Bukele yönetimi, Küba'ya yönelik abluka politikaları ve Venezuela'daki gelişmelerin, Latin Amerika'da demokrasi, egemenlik ve insan hakları tartışmalarını yeniden alevlendirdiğine dikkat çekiyor.
