Prof. Dr. Şener Üşümezsoy, kişisel YouTube kanalında yayımladığı “Pütürge ve Sürgü Faylarının Kırılmamasının Arkasındaki Sebep” başlıklı değerlendirmesinde, Doğu Anadolu Fay Sistemi’nin Malatya, Pütürge, Çelikhan ve Doğanşehir çevresindeki yapısını ele aldı.
Şener Üşümezsoy, Battalgazi depremlerinin nedenini açıkladı: Stres kuzeydeki blokta birikiyor
Üşümezsoy, 2020’deki Sivrice depreminde Sivrice ve Doğanyol faylarında yaklaşık 2-2,5 metrelik atım meydana geldiğini ancak Pütürge kesimindeki kırılmanın çok zayıf kaldığını söyledi. 6 Şubat depremlerinde ise Pazarcık kolunun bazı bölümleri ile Çardak Fayı kırılırken, Pütürge-Çelikhan ve Çelikhan-Doğanşehir arasındaki kesimlerin kırılmadığını belirtti.
“İKİ FAY SİSTEMİ BİRBİRİNİ FRENLİYOR”
Üşümezsoy’a göre Pütürge ve Sürgü kesimlerinde yaşanan durum klasik anlamda yalnızca bir “kilitlenme” değil. Bölgedeki yanal atımlı Doğu Anadolu Fayı ile sıkıştırmalı çalışan Sincik-Gerger ve Bitlis bindirme faylarının birbirine yaklaşması, hareketi yavaşlatan jeolojik bir engel oluşturuyor.
Pütürge kesiminde iki farklı fay sisteminin birbirine çok yaklaşarak yanal hareketi engellediğini savunan Üşümezsoy, bu nedenle sistemin “frenlendiğini” ifade etti.
Üşümezsoy, Doğu Anadolu Fayı’nın Pütürge segmenti ile Sincik-Gerger bindirme sisteminin birbirini nötrleştirdiğini, bu durumun bölgede hareketsizliğe ve gerilim birikiminin farklı alanlara aktarılmasına yol açtığını söyledi.
“PÜTÜRGE-ÇELİKHAN HATTINDA 7’NİN ALTINDA POTANSİYEL VAR”
Pütürge Fayı’na paralel büyük ve kesintisiz yeni bir fay gelişmediğini savunan Üşümezsoy, bölgede tek parça halinde çok büyük bir deprem üretecek geniş bir fay sistemi görmediğini belirtti.
Bununla birlikte Pütürge-Çelikhan arasındaki kesimin kırılması halinde yaklaşık 6,5 büyüklüğünde, ancak 7’nin altında bir deprem potansiyeli bulunduğunu söyledi:
“Pütürge fayı yırtılırsa Çelikhan arasında 6,5’luk, 7’nin altında bir deprem potansiyeli vardır.”
Üşümezsoy, bu kesimin hem 2020 Sivrice hem de 6 Şubat depremlerinde kırılmamış olmasının, gerilimin kuzeydeki Malatya metamorfikleri üzerinde farklı yönlü küçük faylara dağıldığını gösterdiğini savundu.
MALATYA’DAKİ 5 BÜYÜKLÜĞÜNDEKİ DEPREMLERİ YORUMLADI
Üşümezsoy, Battalgazi, Yeşilyurt ve Beydağları çevresinde meydana gelen yaklaşık 5 büyüklüğündeki depremlerin tek ve büyük bir fayın ürünü olmadığını söyledi.
Bu sarsıntıların, Malatya bloğunun batıya doğru hareket edememesi nedeniyle farklı yönlerde kesişen makaslama zonlarında meydana geldiğini belirten Üşümezsoy, depremlerin kuzeydoğu ve kuzeybatı doğrultulu iki ayrı sistem içinde geliştiğini ifade etti.
Üşümezsoy’a göre Pütürge ve Sürgü faylarının kuzeyindeki Malatya bloğu, kırılmayan kesim nedeniyle hareket edemedi ve stresle doldu. Bu gerilim, tek bir büyük kırılma yerine çapraz faylarda yaklaşık 5 büyüklüğündeki depremlerle boşaldı.
“PÜTÜRGE, SİVRİCE VE 6 ŞUBAT DEPREMLERİNDE NEDEN KIRILMADI?”
Üşümezsoy, Pütürge Fayı’nın Sincik ve Gerger ters faylarıyla en yakın olduğu bölgede hareketin kilitlendiğini belirterek, bu jeolojik yapının Pütürge kesiminin hem Sivrice hem de 6 Şubat depremlerinde kırılmamasını açıkladığını söyledi.
Aynı mekanizmanın Çelikhan ile Doğanyol arasındaki Sürgü Fayı’nda da etkili olduğunu savunan Üşümezsoy, bölgedeki sıkışma ve frenlenmenin fayların kırılmasını engellediğini ifade etti.
Üşümezsoy’un değerlendirmesine göre Pütürge ve Sürgü faylarında kırılma gerçekleşmemiş olsa da çevredeki gerilim tamamen ortadan kalkmış değil. Ancak bu gerilimin tek bir kesintisiz büyük fay üzerinde değil, Malatya çevresindeki farklı yönlü ve parçalı fay sistemlerinde dağıldığı düşünülüyor.
[23.07.2026 09:00:27] Cengiz İnoğlu (Karar): manşet altı
