Türk dünyasının en az tanınan ülkelerinden biri olan Türkmenistan, Aydınlık Avrupa okurlarını tarih, kültür ve doğanın iç içe geçtiği bir yolculukta ağırladı. 16-23 Mayıs tarihleri arasında gerçekleştirilen gezide katılımcılar, başkent Aşkabat’ın planlı kentleşmesini ve beyaz mermer mimarisini yakından görürken, Antik Merv’in binlerce yıllık tarihine tanıklık etti. Karakum Çölü’nde Türkmen çadırlarında konaklayan gezi grubu, Derveze Ateş Krateri’nin etkileyici atmosferini de deneyimledi. Geziye katılanlar, yaşadıkları deneyimi “beklentilerin çok ötesinde” sözleriyle özetledi.
AŞKABAT PLANLI KENTLEŞMENİN BAŞARILI BİR ÖRNEĞİ
ÜLFET ESMER
Asya’ya meraklı olduğum için Hindistan’ı, Çin’i ve Rusya’yı gördüm. Bir Asya ülkesi olarak Türkmenistan’ı görmek de beni mutlu etti. Asya’da hızlı bir değişim var. Türkmenistan gezisi benim için çok ilginç oldu. Gelişmişliği beni çok şaşırttı. Bu bakımdan mutlu oldum. Mezun olduktan sonra İmar İskân Bakanlığı Şehircilik Dairesi’nde çalıştım. Şehirciliğe ilgim oradan geliyor. Şehirlerin planlı ve organize olmuş şekilde geliştiğini gördüm. Yapılaşma çok güzel. Yollar, kaldırımlar düzenli. Beni en çok etkileyen şey, şehirlerin gelişmişlik düzeyi oldu. Parklar çok düzenli ve geniş. Her tarafta park vardı.
KARDEŞLİĞİN SICAKLIĞINI HİSSETTİM
SABRİYE ORHAN
Berlin’den Türkmenistan’a geziye geldik. O kadar mutluyum ki... Türk cumhuriyetlerinin ve devletlerinin açılması, bizlere bu imkânları sağlayan arkadaşlarımız sayesinde mümkün oldu. Hepsine çok teşekkür ediyorum. Hayatımda, hayatımızda görmek istediğimiz en güzel yerlerden birine geldik. Çok güzel şeyler yaşadık. İnsanların sıcaklığını, özümüzün ve benliğimizin buralarda hiçbir şeye uğramadan hala yaşadığını çok hissettik. Çoğu zaman gençlere ve orta yaşlılara sarıldım. Karşılıklı gözyaşları döktük. Çok mutlu dönüyorum.
BİR DAHA GELMEK İSTERİM
VEHBİ BALLIKAYA
Yıllardan beri merak ettiğim bir ülke olan Türkmenistan’ı arkadaşlarımızla birlikte geldik, gördük, gezdik. İnsanlarla konuştuk, yemeklerini yedik, çay ve kahve içtik, görüşlerini sorduk. Bana göre sosyal bir ülke. İnsanlar mutlu ve huzur içerisinde yaşıyor. Kimsenin konut sorunu yok, sokakta dilenen ya da evsiz birini görmedik. Ulaşım, enerji, sağlık vs. sorunu yok. Halk güler yüzlü ve neşeli. Somurtkan kimse görmedik. Bir daha gelmek isterim.
BU GEZİ BİZİM İÇİN BÜYÜK BİR ŞANSTI
ÖRSEN SAVAŞ
Türkmenistan’da çok güzel anılarım oldu. İnsanlar iyi, sıcak ve yardımsever. Yemekleri güzel. Gezdiğimiz yerler çok şahane. Buradan çok memnun kaldım. Böylesine kültürel amaçlı turlar düzenlenmesi bizim için büyük bir şans. Tarihi, kültürü öğreniyoruz, önemli tarihi mekanları geziyor; adeta tarihte yolculuk yapıyoruz. Bu gezi grubu harika, arkadaşlık, dostluk ve paylaşımlar eşsiz. Adeta bir aile ortamı var. Türkmenistan’a herkes gelmeli. Dil sorunu yok; hemen hemen her şeyi anlayabiliyoruz. Kendimi aynı öz vatanımda gibi hissettim. Hiçbir yabancılık çekmedim. Burada beni en çok etkileyen Derveze’deki ateş krateri oldu. Çadır kampında kaldık. O kamp çok güzeldi. Eski köy şeklinde, bir köy ortamı vardı. Güzel bir deneyim oldu.
HAYALİMDE TÜRKMENİSTAN’I GÖRMEK VARDI
SUPHİ ORHAN
Hayalimde uzun yıllardır Türkmenistan’ı görmek vardı. Bu gezi grubuna katılarak bu hayalimi gerçekleştirme fırsatı buldum ve Türkmenistan’ı yakından tanıma imkânı elde ettim. Buraya gelmiş olmaktan dolayı çok mutlu oldum. Özellikle insanların sıcakkanlı, samimi ve sevecen tavırları beni çok etkiledi. Gittiğimiz her yerde güler yüzle karşılandık ve kendimizi yabancı bir ülkede değil, dostlarımızın arasında gibi hissettik. Gezi boyunca hem tarihi hem de kültürel açıdan çok değerli yerleri görme fırsatı bulduk. Türkmenistan’ın kendine özgü kültürü, yaşam tarzı ve misafirperverliği hafızamda güzel izler bıraktı. Bu seyahat sadece yeni yerler görmekle kalmadı, aynı zamanda ortak tarih ve kültür bağlarımızı daha yakından hissetmemi sağladı. Bu gezi benim için uzun uzun anlatılacak, unutulmayacak bir deneyim oldu.
GELENEKLERİNE VE MİRASLARINA SAHİP ÇIKIYORLAR
DEVRİM YÜCE KARAAL
Türkmenistan’ı çok beğendim. Anlatılan, yazılan çizilen pek çok şeyin yalan ve yanlış olduğunu yerinde görmüş olduk. “Türkmenistan’a gitmeyin” propagandaları tamamen yalandan ibaret. Çok güzel karşılandık. İnsanları çok sıcak kanlı. Özellikle Aşkabat’ın şehir yapısına hayran kaldık. İnsanların tarihlerine, geleneklerine, örf ve adetlerine hala bu kadar sahip çıkmaları da beni çok etkiledi. Çok güzel hislerle ayrılıyoruz buradan.
GÖRÜR GÖRMEZ AŞKABAT’A HAYRAN KALDIM
SENİHA ERSOY
Uçağın ineceği sabah Akşabat Havaalanı’ndan yeryüzünü gördüğümde şehre aşık oldum. Çok düzenli, çok huzurlu; ‘Akşehir’ adına yakışan bir şehir. Hatta burada yaşamak, kalmak istedim ama eşim müsaade etmiyor. J İnsanlar çok saygılı. Benim hassas olduğum bir konu sigara içilmesi. Burada insanlar her yerde sigara içmiyor. Birbirlerine saygılılar, birbirlerine güveniyorlar. Anarşi, hırsızlık ve yankesicilik gibi kötü alışkanlıklar yok. Hürmetliler, misafirperverler. Tabi şu unutulmamalı, buraya gelirken lüks beklentilerle gelinmemeli. Buranın kapılarını turizme yeni yeni açan bir ülke olduğu unutulmasın.
SELÇUKLULARIN İZLERİ BENİ BURAYA GETİRDİ
ERDAL DİLAVER
Türkmenistan’a uzun süredir gelmek istiyordum. Bölgenin diğer ülkelerini daha önce görmüştüm. Türklerin Orta Asya’daki durumlarını, Oğuz boylarını hep merak etmişimdir. Özellikle Selçukluların nereden ortaya çıkıp aşağıya doğru indiği konusu beni hep merakta bırakmıştır. Bu yüzden buraya geldim. Ekip çok güzeldi. Daha önce birlikte epey seyahat etmişler; uyum çok iyiydi. Buradaki insanlar çok güzel. Türklere çok benziyorlar. Ben onları kardeş gibi kabul ediyorum. Çok memnun kaldım. Herkesin gelip buraları görmesini ve buradaki insanlarla temas etmesini özellikle isterim.
HER TÜRKÜN GÖRMESİ GEREKEN BİR ÜLKE
CELAL ERSOY
Türkmen halkı çok misafirperver. Doğası çok muazzam. Uçsuz bucaksız çöllerden geçtik. Merv şehrine gittik; Türkmen ticaretinin en yoğun olduğu yerlerden biri. Sokakları pırıl pırıl, tertemiz. Türk halkını Türkmenistan’ı ziyaret etmeye davet ediyorum. Buradan Türk halkına ve Türkmenistan halkına selamlarımı gönderiyorum.
ON YIL SONRA MUTLAKA TEKRAR GELMEK İSTERİM
ERSİN TALUN
Türkmenistan’ı yıllardır çok merak ediyordum. Çok beğendim. On yıl sonra mutlaka tekrar görmek isterim. Her yer ağaçlandırılmış, her yer bakımlı. Özellikle Aşkabat çok hoşuma gitti. Çok planlı bir kent. İnsanları o kadar cana yakın ki bizi bağırlarına bastılar. Biz de onları çok sevdik. Zaten seviyoruz; hepimiz aynı neslin insanlarıyız. Yemekler çok güzel, insanlar çok cana yakın ve çok dürüstler. Yerlerde tek bir sigara izmariti bile yok. Kurallar çok güzel konulmuş; içmek yasak. Her yeri yeşillendirmişler, çölden yeni bir vaha yaratmışlar. Geleneklerine çok bağlılar. Her yer anıtlarla dolu. Şehitlerini her zaman sevgiyle ve saygıyla anıyorlar. Bunlar beni çok etkiledi. Geldiğime çok memnunum.
YEMEKLER KONUSUNDA HİÇ TEREDDÜT ETMEYİN
MEHMET ŞENEL
Türkmenistan’a gelmiş olmaktan çok mutluyum. Çok güzel bir ülke. Aşkabat’ın temizliği, beyazlığı ve insanlarının sıcaklığı gerçekten görülmeye değer. Türkmenistan’ın pek çok yerini gördük, çok insanla tanıştık ve harika zaman geçirdik. Yemekler konusunda hiç tereddüdünüz olmasın; hepimizin rahatlıkla yiyebileceği yemekler var. Anlaşma konusunda da hiçbir sıkıntı yok. Türkmenistan’da insanların büyük kısmı Anadolu Türkçesiyle, Türkiye Türkçesiyle anlaşabiliyor. Türkmenistan’a gelmenizi öneririm. Burada zaman geçirin, insanlarla tanışın. Çok şey kazanacaksınız. Ziyaretiniz, Türkmenistan ve Türkiye arasındaki bağların güçlendirilmesine de büyük katkı sağlayacaktır.
AŞKABAT BANA ÇOCUKLUĞUMUN ANKARA’SINI HATIRLATTI
MUSTAFA MERSİNOĞLU
En güzel gezilerimizden biri oldu. Pırıl pırıl Aşkabat’a indik, güzelce dolaştık. Bana çocukluğumun planlı Ankara’sını hatırlattı. Zaten en güzel ve en geniş caddelerinden birine Atatürk Caddesi adını vermişler. Atatürk Anıtı’nda 19 Mayıs’ı burada geçirmek beni çok duygulandırdı. Birçok yeri gezme imkânımız oldu. Yemekler de mükemmeldi. Bir de otağ çadırında, yurtta kaldık. O da ayrı bir ayrıcalıktı. Gençliğimizden beri duyduğumuz Karakum Çölü’nü de bu vesileyle görmüş olduk. Güzel güzel dolaştık. Daha anlatacak çok şey var ama çok mutlu olarak, ruhumuzun bir parçasını Türkmenistan’da bırakarak ülkemize, Türkiye’ye dönüyoruz.
‘ATA VATAN’DA ORTAK KÖKLERİMİZİ HİSSETTİK
AYHAN MENTEŞ
Bu gezilerin müdavimiyim. Türk dili ve Türk tarihi beni çok ilgilendirdiği için bu gezilere elimden geldiğince, fırsat buldukça katılmaya çalışıyorum. Balkanlar, Azerbaycan, İran ve Özbekistan’dan sonra şimdi Türkmenistan’dayız. Türkmenler Türkmenistan’a “ata vatan” diyorlar. Ben de bu isme katılıyorum. Yemek kültüründen müziğe, insanların yaşam tarzlarından konuşmalarına kadar Anadolu Türklerinin de Türkmenistan’dan kopup Anadolu’ya doğru gittikleri inancı bende burada gördüklerimden sonra kuvvetlendi. Aynı şarkılara ağlayıp aynı şarkılarla dans eden bir milletiz.
ATALARIMIN İZİNİ SÜREREK BURALARA GELDİM
RAİF TANKUT ÜNAL
Yıllardır hayalimdi burada gelmek. Atalarım yaklaşık dört yüz, beş yüz yıl önce Karakum’dan önce Kafkasya’ya, oradan da Anadolu’ya göç etmiş olan Karamustafalı Yörük Türkmen aşiretinin mensuplarıydı. Ben de atalarımın izini sürerek buralara kadar geldim ve bundan büyük mutluluk duydum. Türkmenistan’ı çok beğendim. Özellikle buradaki soydaşlarımızla çok iyi vakit geçirdik, çok iyi diyalog kurduk. Onların güler yüzlü ve içten davranışları beni ayrıca mutlu etti. Çok güzel bir coğrafya. Yerleşimi ve şehirleşmesi çok iyi. Modern bir topluma doğru gitmesi de beni ayrıca mutlu etti.
İYİ Kİ BU GEZİYE KATILMIŞIM
LALEHAN ÜNAL
İyi ki bu geziye katılmışım. Geldiğime değdiğini düşünüyorum. Ülke olarak güzel; şehirleri, insanları ve geleceğe dair inançları beni çok etkiledi. Geçen sene de böyle bir turla Özbekistan’a gitmiştim. Orada da memnun kalmıştım. Bu yüzden tekrar gelmek istedim. Herkese teşekkür ederim.
İNANILIR GİBİ DEĞİL, ÇOK GÜZEL YERLER GÖRDÜK
MERAL SARALİ
Atalarımızın topraklarına çok heyecanla geldim. Türkmen gençleri ve kadınları çok güzel, çok tatlı, çok cana yakın. Bizi sevinçle karşıladılar. Bu benim heyecanımı daha da yükseltti. Bunun yanında güzelliklerle dolu bir ülke. Mimari yapılar, dekorlar, güzel bahçeler içinde yetiştirilmiş yeşillikler, rengârenk çiçekler... Her şeyi o kadar güzel ki adeta bir cennette yaşıyoruz. Dönüş gününe geldik ama bu geziyi hiçbir zaman unutmayacağız. Belki tekrar gelebilmeyi bile arzu ederiz. Bu geziyi tertip eden Yener ve Murat evlatlarıma çok teşekkür ediyorum. Çok güzel bir organizasyon yaptılar. İnanılır gibi değil; çok enteresan yerlere götürdüler bizi. Gezi arkadaşlarıma da teşekkür ediyorum. Arkadaşlar da çok sempatik, cana yakın ve iyi insanlardı. Hep birlikte çok güzel günler geçirdik.
KÖW ATA’DA YÜZMEK UNUTULMAZDI
BİRSEN YILDIZBAŞ
İlk önce gelmeyi pek istememiştim ama iyi ki gelmişim. Burada çok mutlu oldum. Özellikle dikkat ettiğim bazı konular vardı. Temizlik, Aşkabat’ın çok düzenli ve estetik bir şehir olması, insanların son derece kibar ve zarif davranmaları. Bunlar beni çok etkiledi. Köw ata’ya gittik. Oradaki termal yeraltı suyu son derece keyifliydi; bana çok iyi geldi. Bir mağaranın içinde yer altı gölünde yüzmek herkese nasip olmaz.
ATA YURDUNUN SICAKLIĞI VE DOĞALLIĞI HEPİMİZİ BÜYÜLEDİ
SÜLEYMAN BAYSAL
Coğrafyası çok güzel. Yeşili var, çölü var, ovaları var, dağları var, akarsuları var. Tarihi, baştan beri ilgimi çeken en önemli noktalardan biriydi. Anadolu’yu yurt yapan Türklerin geldiği ülke Türkmenistan. Bu burada çok açık ve belirgin bir şekilde görülüyor. İnsanları çok misafirperver, çok kalpten ve sevecen. İnsan kendi kardeşini görmüş gibi oluyor. Abartmadan söylüyorum: Çok sadeler, çok temizler. Sokakları çok temiz. Her şey hiç tahmin etmediğim kadar güzel. Yemekleri sanki Türk damak tadına göre oluşmuş. Hiç yabancılık çekmedim. Türkiye’deki bir lokantada yemek yiyormuşum gibi hissettim. Buradaki etler, suni şişirilmiş veya hormonlanmış etler değil; hala doğal lezzetlerini taşıyorlar. Gelince görürsünüz. Türkmen çadırını ziyaret ettik. Seyahatimizin önemli noktalarından biriydi. Türkmen çadırı bizi binlerce yıl ötelere götürdü. Bir gece çadırda kaldık. Çadırın bitişiğinde elli beş yıldır yanan bir gaz mağarasını gözlemledik. Gece gündüz yanıyor. Etrafında dolaştık. Gece değişik çalgılarla türküler ve şarkılar söyledik. O da bu gezimizin unutulmaz anılarından biri olarak kalacak. Herkese tavsiye ediyorum.
‘İLK GELİŞ TANIŞ OLUR, İKİNCİ GELİŞ KARDEŞ OLUR’
ŞULE UNCU
Türkmenistan’ı ve insanlarını çok sevdim. Çok yakın hissettim. Kadınlarla özellikle rahat konuşabiliyorum. Keyifliydi, içtenlikle kucaklıyorlar. Bir Türkmen kadın bana şey dedi, “İlk geliş tanış olur, ikinci geliş kardeş olur. İlk gelişiniz ama Biz sizinle hemen kardeş olduk.” ‘Beyaz ev’ diyorlar, çadırda kalmak çok güzel bir deneyimdi.
